॥ ॐ नमो भगवते वासुदेवाय॥

०१०१००११ जन्माद्यस्य यतोऽन्वयादितरतश्चार्थेष्वभिज्ञः स्वराट्

०१०१००१२ तेने ब्रह्म हृदा य आदिकवये मुह्यन्ति यत्सूरयः

०१०१००१३ तेजोवारिमृदां यथा विनिमयो यत्र त्रिसर्गोऽमृषा

०१०१००१४ धाम्ना स्वेन सदा निरस्तकुहकं सत्यं परं धीमहि

०१०१००२१ धर्मः प्रोज्झितकैतवोऽत्र परमो निर्मत्सराणां सतां

०१०१००२२ वेद्यं वास्तवमत्र वस्तु शिवदं तापत्रयोन्मूलनम्

०१०१००२३ श्रीमद्भागवते महामुनिकृते किं वा परैरीश्वरः

०१०१००२४ सद्यो हृद्यवरुध्यतेऽत्र कृतिभिः शुश्रूषुभिस्तत्क्षणात्

०१०१००३१ निगमकल्पतरोर्गलितं फलं

०१०१००३२ शुकमुखादमृतद्रवसंयुतम्

०१०१००३३ पिबत भागवतं रसमालयं

०१०१००३४ मुहुरहो रसिका भुवि भावुकाः

०१०१००४१ नैमिषेऽनिमिषक्षेत्रे ईशयः शौनकादयः

०१०१००४३ सत्रं स्वर्गाय लोकाय सहस्रसममासत

०१०१००५१ त एकदा तु मुनयः प्रातर्हुतहुताग्नयः

०१०१००५३ सत्कृतं सूतमासीनं पप्रच्छुरिदमादरात्

०१०१००६० ऋषय ऊचुः

०१०१००६१ त्वया खलु पुराणानि सेतिहासानि चानघ

०१०१००६३ आख्यातान्यप्यधीतानि धर्मशास्त्राणि यान्युत

०१०१००७१ यानि वेदविदां श्रेष्ठो भगवान्बादरायणः

०१०१००७३ अन्ये च मुनयः सूत परावरविदो विदुः

०१०१००८१ वेत्थ त्वं सौम्य तत्सर्वं तत्त्वतस्तदनुग्रहात्

०१०१००८३ ब्रूयुः स्निग्धस्य शिष्यस्य गुरवो गुह्यमप्युत

०१०१००९१ तत्र तत्राञ्जसायुष्मन्भवता यद्विनिश्चितम्

०१०१००९३ पुंसामेकान्ततः श्रेयस्तन्नः शंसितुमर्हसि

०१०१०१०१ प्रायेणाल्पायुषः सभ्य कलावस्मिन्युगे जनाः

०१०१०१०३ मन्दाः सुमन्दमतयो मन्दभाग्या ह्युपद्रुताः

०१०१०१११ भूरीणि भूरिकर्माणि श्रोतव्यानि विभागशः

०१०१०११३ अतः साधोऽत्र यत्सारं समुद्धृत्य मनीषया

०१०१०११५ ब्रूहि भद्राय भूतानां येनात्मा सुप्रसीदति

०१०१०१२१ सूत जानासि भद्रं ते भगवान्सात्वतां पतिः

०१०१०१२३ देवक्यां वसुदेवस्य जातो यस्य चिकीर्षया

०१०१०१३१ तन्नः शुष्रूषमाणानामर्हस्यङ्गानुवर्णितुम्

०१०१०१३३ यस्यावतारो भूतानां क्षेमाय च भवाय च

०१०१०१४१ आपन्नः संसृतिं घोरां यन्नाम विवशो गृणन्

०१०१०१४३ ततः सद्यो विमुच्येत यद्बिभेति स्वयं भयम्

०१०१०१५१ यत्पादसंश्रयाः सूत मुनयः प्रशमायनाः

०१०१०१५३ सद्यः पुनन्त्युपस्पृष्टाः स्वर्धुन्यापोऽनुसेवया

०१०१०१६१ को वा भगवतस्तस्य पुण्यश्लोकेड्यकर्मणः

०१०१०१६३ शुद्धिकामो न शृणुयाद्यशः कलिमलापहम्

०१०१०१७१ तस्य कर्माण्युदाराणि परिगीतानि सूरिभिः

०१०१०१७३ ब्रूहि नः श्रद्दधानानां लीलया दधतः कलाः

०१०१०१८१ अथाख्याहि हरेर्धीमन्नवतारकथाः शुभाः

०१०१०१८३ ईला विदधतः स्वैरमीश्वरस्यात्ममायया

०१०१०१९१ वयं तु न वितृप्याम उत्तमश्लोकविक्रमे

०१०१०१९३ यच्छृण्वतां रसज्ञानां स्वादु स्वादु पदे पदे

०१०१०२०१ कृतवान्किल कर्माणि सह रामेण केशवः

०१०१०२०३ अतिमर्त्यानि भगवान्गूढः कपटमानुषः

०१०१०२११ कलिमागतमाज्ञाय क्षेत्रेऽस्मिन्वैष्णवे वयम्

०१०१०२१३ आसीना दीर्घसत्रेण कथायां सक्षणा हरेः

०१०१०२२१ त्वं नः सन्दर्शितो धात्रा दुस्तरं निस्तितीर्षताम्

०१०१०२२३ कलिं सत्त्वहरं पुंसां कर्णधार इवार्णवम्

०१०१०२३१ ब्रूहि योगेश्वरे कृष्णे ब्रह्मण्ये धर्मवर्मणि

०१०१०२३३ स्वां काष्ठामधुनोपेते धर्मः कं शरणं गतः

०१०२००१० व्यास उवाच

०१०२००११ इति सम्प्रश्नसंहृष्टो विप्राणां रौमहर्शणिः

०१०२००१३ प्रतिपूज्य वचस्तेशां प्रवक्तुमुपचक्रमे

०१०२००२० सूत उवाच

०१०२००२१ यं प्रव्रजन्तमनुपेतमपेतकृत्यं द्वैपायनो विरहकातर आजुहाव

०१०२००२३ पुत्रेति तन्मयतया तरवोऽभिनेदुस्तं सर्वभूतहृदयं मुनिमानतोऽस्मि

०१०२००३१ यः स्वानुभावमखिलश्रुतिसारमेकमध्यात्मदीपमतितितीर्षतां तमोऽन्धम्

०१०२००३३ संसारिणां करुणयाह पुराणगुह्यं तं व्याससूनुमुपयामि गुरुं मुनीनाम्

०१०२००४१ नारायणं नमस्कृत्य नरं चैव नरोत्तमम्

०१०२००४३ देवीं सरस्वतीं व्यासं ततो जयमुदीरयेत्

०१०२००५१ मुनयः साधु पृष्टोऽहं भवद्भिर्लोकमङ्गलम्

०१०२००५३ यत्कृतः कृष्णसम्प्रश्नो येनात्मा सुप्रसीदति

०१०२००६२ स वै पुंसां परो धर्मो यतो भक्तिरधोक्षजे

०१०२००६३ अहैतुक्यप्रतिहता ययात्मा सुप्रसीदति

०१०२००७१ वासुदेवे भगवति भक्तियोगः प्रयोजितः

०१०२००७३ जनयत्याशु वैराग्यं ज्ञानं च यदहैतुकम्

०१०२००८१ धर्मः स्वनुष्ठितः पुंसां विष्वक्सेनकथासु यः

०१०२००८३ नोत्पादयेद्यदि रतिं श्रम एव हि केवलम्

०१०२००९१ धर्मस्य ह्यापवर्ग्यस्य नार्थोऽर्थायोपकल्पते

०१०२००९३ नार्थस्य धर्मैकान्तस्य कामो लाभाय हि स्मृतः

०१०२०१०१ कामस्य नेन्द्रियप्रीतिर्लाभो जीवेत यावता

०१०२०१०३ जीवस्य तत्त्वजिज्ञासा नार्थो यश्चेह कर्मभिः

०१०२०१११ वदन्ति तत्तत्त्वविदस्तत्त्वं यज्ज्ञानमद्वयम्

०१०२०११३ ब्रह्मेति परमात्मेति भगवानिति शब्द्यते

०१०२०१२१ तच्छ्रद्दधाना मुनयो ज्ञानवैराग्ययुक्तया

०१०२०१२३ पश्यन्त्यात्मनि चात्मानं भक्त्या श्रुतगृहीतया

०१०२०१३१ अतः पुम्भिर्द्विजश्रेष्ठा वर्णाश्रमविभागशः

०१०२०१३३ स्वनुष्ठितस्य धर्मस्य संसिद्धिर्हरितोषणम्

०१०२०१४१ तस्मादेकेन मनसा भगवान्सात्वतां पतिः

०१०२०१४३ श्रोतव्यः कीर्तितव्यश्च ध्येयः पूज्यश्च नित्यदा

०१०२०१५१ यदनुध्यासिना युक्ताः कर्मग्रन्थिनिबन्धनम्

०१०२०१५३ छिन्दन्ति कोविदास्तस्य को न कुर्यात्कथारतिम्

०१०२०१६१ शुश्रूषोः श्रद्दधानस्य वासुदेवकथारुचिः

०१०२०१६३ स्यान्महत्सेवया विप्राः पुण्यतीर्थनिषेवणात्

०१०२०१७१ शृण्वतां स्वकथाः कृष्णः पुण्यश्रवणकीर्तनः

०१०२०१७३ हृद्यन्तःस्थो ह्यभद्राणि विधुनोति सुहृत्सताम्

०१०२०१८१ नष्टप्रायेष्वभद्रेषु नित्यं भागवतसेवया

०१०२०१८३ भगवत्युत्तमश्लोके भक्तिर्भवति नैष्ठिकी

०१०२०१९१ तदा रजस्तमोभावाः कामलोभादयश्च ये

०१०२०१९३ चेत एतैरनाविद्धं स्थितं सत्त्वे प्रसीदति

०१०२०२०१ एवं प्रसन्नमनसो भगवद्भक्तियोगतः

०१०२०२०३ भगवत्तत्त्वविज्ञानं मुक्तसङ्गस्य जायते

०१०२०२११ भिद्यते हृदयग्रन्थिश्छिद्यन्ते सर्वसंशयाः

०१०२०२१३ क्षीयन्ते चास्य कर्माणि दृष्ट एवात्मनीश्वरे

०१०२०२२१ अतो वै कवयो नित्यं भक्तिं परमया मुदा

०१०२०२२३ वासुदेवे भगवति कुर्वन्त्यात्मप्रसादनीम्

०१०२०२३१ सत्त्वं रजस्तम इति प्रकृतेर्गुणास्तैर्युक्तः परमपुरुष एक इहास्य धत्ते

०१०२०२३३ स्थित्यादये हरिविरिञ्चिहरेति संज्ञाः श्रेयांसि तत्र खलु सत्त्वतनोर्नृणां स्युः

०१०२०२४१ पार्थिवाद्दारुणो धूमस्तस्मादग्निस्त्रयीमयः

०१०२०२४३ तमसस्तु रजस्तस्मात्सत्त्वं यद्ब्रह्मदर्शनम्

०१०२०२५१ भेजिरे मुनयोऽथाग्रे भगवन्तमधोक्षजम्

०१०२०२५३ सत्त्वं विशुद्धं क्षेमाय कल्पन्ते येऽनु तानिह

०१०२०२६१ मुमुक्षवो घोररूपान्हित्वा भूतपतीनथ

०१०२०२६३ नारायणकलाः शान्ता भजन्ति ह्यनसूयवः

०१०२०२७१ रजस्तमःप्रकृतयः समशीला भजन्ति वै

०१०२०२७३ पितृभूतप्रजेशादीन्श्रियैश्वर्यप्रजेप्सवः

०१०२०२८१ वासुदेवपरा वेदा वासुदेवपरा मखाः

०१०२०२८३ वासुदेवपरा योग वासुदेवपराः क्रियाः

०१०२०२९१ वासुदेवपरं ज्ञानं वासुदेवपरं तपः

०१०२०२९३ वासुदेवपरो धर्मो वासुदेवपरा गतिः

०१०२०३०१ स एवेदं ससर्जाग्रे भगवानात्ममायया

०१०२०३०३ सदसद्रूपया चासौ गुणमयागुणो विभुः

०१०२०३११ तया विलसितेष्वेषु गुणेषु गुणवानिव

०१०२०३१३ अन्तःप्रविष्ट आभाति विज्ञानेन विजृम्भितः

०१०२०३२१ यथा ह्यवहितो वह्निर्दारुष्वेकः स्वयोनिषु

०१०२०३२३ नानेव भाति विश्वात्मा भूतेषु च तथा पुमान्

०१०२०३३१ असौ गुणमयैर्भावैर्भूतसूक्ष्मेन्द्रियात्मभिः

०१०२०३३३ स्वनिर्मितेषु निर्विष्टो भुङ्क्ते भूतेषु तद्गुणान्

०१०२०३४१ भावयत्येष सत्त्वेन लोकान्वै लोकभावनः

०१०२०३४३ लीलावतारानुरतो देवतिर्यङ्नरादिषु

०१०३००१० सूत उवाच

०१०३००११ जगृहे पौरुषं रूपं भगवान्महदादिभिः

०१०३००१३ सम्भूतं षोडशकलमादौ लोकसिसृक्षया

०१०३००२१ यस्याम्भसि शयानस्य योगनिद्रां वितन्वतः

०१०३००२३ नाभिह्रदाम्बुजादासीद्ब्रह्मा विश्वसृजां पतिः

०१०३००३१ यस्यावयवसंस्थानैः कल्पितो लोकविस्तरः

०१०३००३३ तद्वै भगवतो रूपं विशुद्धं सत्त्वमूर्जितम्

०१०३००४१ पश्यन्त्यदो रूपमदभ्रचक्षुषा सहस्रपादोरुभुजाननाद्भुतम्

०१०३००४३ सहस्रमूर्धश्रवणाक्षिनासिकं सहस्रमौल्यम्बरकुण्डलोल्लसत्

०१०३००५१ एतन्नानावताराणां निधानं बीजमव्ययम्

०१०३००५३ यस्यांशांशेन सृज्यन्ते देवतिर्यङ्नरादयः

०१०३००६१ स एव प्रथमं देवः कौमारं सर्गमाश्रितः

०१०३००६३ चचार दुश्चरं ब्रह्मा ब्रह्मचर्यमखण्डितम्

०१०३००७१ द्वितीयं तु भवायास्य रसातलगतां महीम्

०१०३००७३ उद्धरिष्यन्नुपादत्त यज्ञेशः सौकरं वपुः

०१०३००८१ तृतीयमृषिसर्गं वै देवर्षित्वमुपेत्य सः

०१०३००८३ तन्त्रं सात्वतमाचष्ट नैष्कर्म्यं कर्मणां यतः

०१०३००९१ तुर्ये धर्मकलासर्गे नरनारायणावृषी

०१०३००९३ भूत्वात्मोपशमोपेतमकरोद्दुश्चरं तपः

०१०३०१०१ पञ्चमः कपिलो नाम सिद्धेशः कालविप्लुतम्

०१०३०१०३ प्रोवाचासुरये साङ्ख्यं तत्त्वग्रामविनिर्णयम्

०१०३०१११ षष्ठमत्रेरपत्यत्वं वृतः प्राप्तोऽनसूयया

०१०३०११३ आन्वीक्षिकीमलर्काय प्रह्लादादिभ्य ऊचिवान्

०१०३०१२१ ततः सप्तम आकूत्यां रुचेर्यज्ञोऽभ्यजायत

०१०३०१२३ स यामाद्यैः सुरगणैरपात्स्वायम्भुवान्तरम्

०१०३०१३१ अष्टमे मेरुदेव्यां तु नाभेर्जात उरुक्रमः

०१०३०१३३ दर्शयन्वर्त्म धीराणां सर्वाश्रमनमस्कृतम्

०१०३०१४१ ऋषिभिर्याचितो भेजे नवमं पार्थिवं वपुः

०१०३०१४३ दुग्धेमामोषधीर्विप्रास्तेनायं स उशत्तमः

०१०३०१५१ रूपं स जगृहे मात्स्यं चाक्षुषोदधिसम्प्लवे

०१०३०१५३ नाव्यारोप्य महीमय्यामपाद्वैवस्वतं मनुम्

०१०३०१६१ सुरासुराणामुदधिं मथ्नतां मन्दराचलम्

०१०३०१६३ दध्रे कमठरूपेण पृष्ठ एकादशे विभुः

०१०३०१७१ धान्वन्तरं द्वादशमं त्रयोदशममेव च

०१०३०१७३ अपाययत्सुरानन्यान्मोहिन्या मोहयन्स्त्रिया

०१०३०१८१ चतुर्दशं नारसिंहं बिभ्रद्दैत्येन्द्रमूर्जितम्

०१०३०१८३ ददार करजैरूरावेरकां कटकृद्यथा

०१०३०१९१ पञ्चदशं वामनकं कृत्वागादध्वरं बलेः

०१०३०१९३ पदत्रयं याचमानः प्रत्यादित्सुस्त्रिपिष्टपम्

०१०३०२०१ अवतारे षोडशमे पश्यन्ब्रह्मद्रुहो नृपान्

०१०३०२०३ त्रिःसप्तकृत्वः कुपितो निःक्षत्रामकरोन्महीम्

०१०३०२११ ततः सप्तदशे जातः सत्यवत्यां पराशरात्

०१०३०२१३ चक्रे वेदतरोः शाखा दृष्ट्वा पुंसोऽल्पमेधसः

०१०३०२२१ नरदेवत्वमापन्नः सुरकार्यचिकीर्षया

०१०३०२२३ समुद्रनिग्रहादीनि चक्रे वीर्याण्यतः परम्

०१०३०२३१ एकोनविंशे विंशतिमे वृष्णिषु प्राप्य जन्मनी

०१०३०२३३ रामकृष्णाविति भुवो भगवानहरद्भरम्

०१०३०२४१ ततः कलौ सम्प्रवृत्ते सम्मोहाय सुरद्विषाम्

०१०३०२४३ बुद्धो नाम्नाञ्जनसुतः कीकटेषु भविष्यति

०१०३०२५१ अथासौ युगसन्ध्यायां दस्युप्रायेषु राजसु

०१०३०२५३ जनिता विष्णुयशसो नाम्ना कल्किर्जगत्पतिः

०१०३०२६१ अवतारा ह्यसङ्ख्येया हरेः सत्त्वनिधेर्द्विजाः

०१०३०२६३ यथाविदासिनः कुल्याः सरसः स्युः सहस्रशः

०१०३०२७१ ऋषयो मनवो देवा मनुपुत्रा महौजसः

०१०३०२७३ कलाः सर्वे हरेरेव सप्रजापतयः स्मृताः

०१०३०२८१ एते चांशकलाः पुंसः कृष्णस्तु भगवान्स्वयम्

०१०३०२८३ इन्द्रारिव्याकुलं लोकं मृडयन्ति युगे युगे

०१०३०२९१ जन्म गुह्यं भगवतो य एतत्प्रयतो नरः

०१०३०२९३ सायं प्रातर्गृणन्भक्त्या दुःखग्रामाद्विमुच्यते

०१०३०३०१ एतद्रूपं भगवतो ह्यरूपस्य चिदात्मनः

०१०३०३०३ मायागुणैर्विरचितं महदादिभिरात्मनि

०१०३०३११ यथा नभसि मेघौघो रेणुर्वा पार्थिवोऽनिले

०१०३०३१३ एवं द्रष्टरि दृश्यत्वमारोपितमबुद्धिभिः

०१०३०३२१ अतः परं यदव्यक्तमव्यूढगुणबृंहितम्

०१०३०३२३ अदृष्टाश्रुतवस्तुत्वात्स जीवो यत्पुनर्भवः

०१०३०३३१ यत्रेमे सदसद्रूपे प्रतिषिद्धे स्वसंविदा

०१०३०३३३ अविद्ययात्मनि कृते इति तद्ब्रह्मदर्शनम्

०१०३०३४१ यद्येषोपरता देवी माया वैशारदी मतिः

०१०३०३४३ सम्पन्न एवेति विदुर्महिम्नि स्वे महीयते

०१०३०३५१ एवं च जन्मानि कर्माणि ह्यकर्तुरजनस्य च

०१०३०३५३ वर्णयन्ति स्म कवयो वेदगुह्यानि हृत्पतेः

०१०३०३६१ स वा इदं विश्वममोघलीलः सृजत्यवत्यत्ति न सज्जतेऽस्मिन्

०१०३०३६३ भूतेषु चान्तर्हित आत्मतन्त्रः षाड्वर्गिकं जिघ्रति षड्गुणेशः

०१०३०३७१ न चास्य कश्चिन्निपुणेन धातुरवैति जन्तुः कुमनीष ऊतीः

०१०३०३७३ नामानि रूपाणि मनोवचोभिः सन्तन्वतो नटचर्यामिवाज्ञः

०१०३०३८१ स वेद धातुः पदवीं परस्य दुरन्तवीर्यस्य रथाङ्गपाणेः

०१०३०३८३ योऽमायया सन्ततयानुवृत्त्या भजेत तत्पादसरोजगन्धम्

०१०३०३९१ अथेह धन्या भगवन्त इत्थं यद्वासुदेवेऽखिललोकनाथे

०१०३०३९३ कुर्वन्ति सर्वात्मकमात्मभावं न यत्र भूयः परिवर्त उग्रः

०१०३०४०१ इदं भागवतं नाम पुराणं ब्रह्मसम्मितम्

०१०३०४०३ उत्तमश्लोकचरितं चकार भगवानृषिः

०१०३०४११ निःश्रेयसाय लोकस्य धन्यं स्वस्त्ययनं महत्

०१०३०४१३ तदिदं ग्राहयामाससुतमात्मवतां वरम्

०१०३०४२१ सर्ववेदेतिहासानां सारं सारं समुद्धृतम्

०१०३०४२३ स तु संश्रावयामासमहाराजं परीक्षितम्

०१०३०४३१ प्रायोपविष्टं गङ्गायां परीतं परमर्षिभिः

०१०३०४३३ कृष्णे स्वधामोपगते धर्मज्ञानादिभिः सह

०१०३०४४१ कलौ नष्टदृशामेष पुराणार्कोऽधुनोदितः

०१०३०४४३ तत्र कीर्तयतो विप्रा विप्रर्षेर्भूरितेजसः

०१०३०४५१ अहं चाध्यगमं तत्र निविष्टस्तदनुग्रहात्

०१०३०४५३ सोऽहं वः श्रावयिष्यामि यथाधीतं यथामति

०१०४००१० व्यास उवाच

०१०४००११ इति ब्रुवाणं संस्तूय मुनीनां दीर्घसत्रिणाम्

०१०४००१३ वृद्धः कुलपतिः सूतं बह्वृचः शौनकोऽब्रवीत्

०१०४००२० शौनक उवाच

०१०४००२१ सूत सूत महाभाग वद नो वदतां वर

०१०४००२३ कथां भागवतीं पुण्यां यदाह भगवाञ्छुकः

०१०४००३१ कस्मिन्युगे प्रवृत्तेयं स्थाने वा केन हेतुना

०१०४००३३ कुतः सञ्चोदितः कृष्णः कृतवान्संहितां मुनिः

०१०४००४१ तस्य पुत्रो महायोगी समदृङ्निर्विकल्पकः

०१०४००४३ एकान्तमतिरुन्निद्रो गूढो मूढ इवेयते

०१०४००५१ दृष्ट्वानुयान्तमृषिमात्मजमप्यनग्नं देव्यो ह्रिया परिदधुर्न सुतस्य चित्रम्

०१०४००५३ तद्वीक्ष्य पृच्छति मुनौ जगदुस्तवास्ति स्त्रीपुम्भिदा न तु सुतस्य विविक्तदृष्टेः

०१०४००६१ कथमालक्षितः पौरैः सम्प्राप्तः कुरुजाङ्गलान्

०१०४००६३ उन्मत्तमूकजडवद्विचरन्गजसाह्वये

०१०४००७१ कथं वा पाण्डवेयस्य राजर्षेर्मुनिना सह

०१०४००७३ संवादः समभूत्तात यत्रैषा सात्वती श्रुतिः

०१०४००८१ स गोदोहनमात्रं हि गृहेषु गृहमेधिनाम्

०१०४००८३ अवेक्षते महाभागस्तीर्थीकुर्वंस्तदाश्रमम्

०१०४००९१ अभिमन्युसुतं सूत प्राहुर्भागवतोत्तमम्

०१०४००९३ तस्य जन्म महाश्चर्यं कर्माणि च गृणीहि नः

०१०४०१०१ स सम्राट्कस्य वा हेतोः पाण्डूनां मानवर्धनः

०१०४०१०३ प्रायोपविष्टो गङ्गायामनादृत्याधिराट्श्रियम्

०१०४०१११ नमन्ति यत्पादनिकेतमात्मनः शिवाय हानीय धनानि शत्रवः

०१०४०११३ कथं स वीरः श्रियमङ्ग दुस्त्यजां युवैषतोत्स्रष्टुमहो सहासुभिः

०१०४०१२१ शिवाय लोकस्य भवाय भूतये य उत्तमश्लोकपरायणा जनाः

०१०४०१२३ जीवन्ति नात्मार्थमसौ पराश्रयं मुमोच निर्विद्य कुतः कलेवरम्

०१०४०१३१ तत्सर्वं नः समाचक्ष्व पृष्टो यदिह किञ्चन

०१०४०१३३ मन्ये त्वां विषये वाचां स्नातमन्यत्र छान्दसात्

०१०४०१४० सूत उवाच

०१०४०१४१ द्वापरे समनुप्राप्ते तृतीये युगपर्यये

०१०४०१४३ जातः पराशराद्योगी वासव्यां कलया हरेः

०१०४०१५१ स कदाचित्सरस्वत्या उपस्पृश्य जलं शुचिः

०१०४०१५३ विविक्त एक आसीन उदिते रविमण्डले

०१०४०१६१ परावरज्ञः स ऋषिः कालेनाव्यक्तरंहसा

०१०४०१६३ युगधर्मव्यतिकरं प्राप्तं भुवि युगे युगे

०१०४०१७१ भौतिकानां च भावानां शक्तिह्रासं च तत्कृतम्

०१०४०१७३ अश्रद्दधानान्निःसत्त्वान्दुर्मेधान्ह्रसितायुषः

०१०४०१८१ दुर्भगांश्च जनान्वीक्ष्य मुनिर्दिव्येन चक्षुषा

०१०४०१८३ सर्ववर्णाश्रमाणां यद्दध्यौ हितममोघदृक्

०१०४०१९१ चातुर्होत्रं कर्म शुद्धं प्रजानां वीक्ष्य वैदिकम्

०१०४०१९३ व्यदधाद्यज्ञसन्तत्यै वेदमेकं चतुर्विधम्

०१०४०२०१ ऋग्यजुःसामाथर्वाख्या वेदाश्चत्वार उद्धृताः

०१०४०२०३ इतिहासपुराणं च पञ्चमो वेद उच्यते

०१०४०२११ तत्रर्ग्वेदधरः पैलः सामगो जैमिनिः कविः

०१०४०२१३ वैशम्पायन एवैको निष्णातो यजुषामुत

०१०४०२२१ अथर्वाङ्गिरसामासीत्सुमन्तुर्दारुणो मुनिः

०१०४०२२३ इतिहासपुराणानां पिता मे रोमहर्षणः

०१०४०२३१ त एत ऋषयो वेदं स्वं स्वं व्यस्यन्ननेकधा

०१०४०२३३ शिष्यैः प्रशिष्यैस्तच्छिष्यैर्वेदास्ते शाखिनोऽभवन्

०१०४०२४१ त एव वेदा दुर्मेधैर्धार्यन्ते पुरुषैर्यथा

०१०४०२४३ एवं चकार भगवान्व्यासः कृपणवत्सलः

०१०४०२५१ स्त्रीशूद्रद्विजबन्धूनां त्रयी न श्रुतिगोचरा

०१०४०२५३ कर्मश्रेयसि मूढानां श्रेय एवं भवेदिह

०१०४०२५५ इति भारतमाख्यानं कृपया मुनिना कृतम्

०१०४०२६१ एवं प्रवृत्तस्य सदा भूतानां श्रेयसि द्विजाः

०१०४०२६३ सर्वात्मकेनापि यदा नातुष्यद्धृदयं ततः

०१०४०२७१ नातिप्रसीदद्धृदयः सरस्वत्यास्तटे शुचौ

०१०४०२७३ वितर्कयन्विविक्तस्थ इदं चोवाच धर्मवित्

०१०४०२८१ धृतव्रतेन हि मया छन्दांसि गुरवोऽग्नयः

०१०४०२८३ मानिता निर्व्यलीकेन गृहीतं चानुशासनम्

०१०४०२९१ भारतव्यपदेशेन ह्याम्नायार्थश्च प्रदर्शितः

०१०४०२९३ दृश्यते यत्र धर्मादि स्त्रीशूद्रादिभिरप्युत

०१०४०३०१ तथापि बत मे दैह्यो ह्यात्मा चैवात्मना विभुः

०१०४०३०३ असम्पन्न इवाभाति ब्रह्मवर्चस्य सत्तमः

०१०४०३११ किं वा भागवता धर्मा न प्रायेण निरूपिताः

०१०४०३१३ प्रियाः परमहंसानां त एव ह्यच्युतप्रियाः

०१०४०३२१ तस्यैवं खिलमात्मानं मन्यमानस्य खिद्यतः

०१०४०३२३ कृष्णस्य नारदोऽभ्यागादाश्रमं प्रागुदाहृतम्

०१०४०३३१ तमभिज्ञाय सहसा प्रत्युत्थायागतं मुनिः

०१०४०३३३ पूजयामास विधिवन्नारदं सुरपूजितम्

०१०५००१० सूत उवाच

०१०५००११ अथ तं सुखमासीन उपासीनं बृहच्छ्रवाः

०१०५००१३ देवर्षिः प्राह विप्रर्षिं वीणापाणिः स्मयन्निव

०१०५००२० नारद उवाच

०१०५००२१ पाराशर्य महाभाग भवतः कच्चिदात्मना

०१०५००२३ परितुष्यति शारीर आत्मा मानस एव वा

०१०५००३१ जिज्ञासितं सुसम्पन्नमपि ते महदद्भुतम्

०१०५००३३ कृतवान्भारतं यस्त्वं सर्वार्थपरिबृंहितम्

०१०५००४१ जिज्ञासितमधीतं च ब्रह्म यत्तत्सनातनम्

०१०५००४३ तथापि शोचस्यात्मानमकृतार्थ इव प्रभो

०१०५००५० व्यास उवाच

०१०५००५१ अस्त्येव मे सर्वमिदं त्वयोक्तं तथापि नात्मा परितुष्यते मे

०१०५००५३ तन्मूलमव्यक्तमगाधबोधं पृच्छामहे त्वात्मभवात्मभूतम्

०१०५००६१ स वै भवान्वेद समस्तगुह्यमुपासितो यत्पुरुषः पुराणः

०१०५००६३ परावरेशो मनसैव विश्वं सृजत्यवत्यत्ति गुणैरसङ्गः

०१०५००७१ त्वं पर्यटन्नर्क इव त्रिलोकीमन्तश्चरो वायुरिवात्मसाक्षी

०१०५००७३ परावरे ब्रह्मणि धर्मतो व्रतैः स्नातस्य मे न्यूनमलं विचक्ष्व

०१०५००८० श्रीनारद उवाच

०१०५००८१ भवतानुदितप्रायं यशो भगवतोऽमलम्

०१०५००८३ येनैवासौ न तुष्येत मन्ये तद्दर्शनं खिलम्

०१०५००९१ यथा धर्मादयश्चार्था मुनिवर्यानुकीर्तिताः

०१०५००९३ न तथा वासुदेवस्य महिमा ह्यनुवर्णितः

०१०५०१०१ न यद्वचश्चित्रपदं हरेर्यशो जगत्पवित्रं प्रगृणीत कर्हिचित्

०१०५०१०३ तद्वायसं तीर्थमुशन्ति मानसा न यत्र हंसा निरमन्त्युशिक्क्षयाः

०१०५०१११ तद्वाग्विसर्गो जनताघविप्लवो यस्मिन्प्रतिश्लोकमबद्धवत्यपि

०१०५०११३ नामान्यनन्तस्य यशोऽङ्कितानि यत्शृण्वन्ति गायन्ति गृणन्ति साधवः

०१०५०१२१ नैष्कर्म्यमप्यच्युतभाववर्जितं न शोभते ज्ञानमलं निरञ्जनम्

०१०५०१२३ कुतः पुनः शश्वदभद्रमीश्वरे न चार्पितं कर्म यदप्यकारणम्

०१०५०१३१ अथो महाभाग भवानमोघदृक्षुचिश्रवाः सत्यरतो धृतव्रतः

०१०५०१३३ उरुक्रमस्याखिलबन्धमुक्तये समाधिनानुस्मर तद्विचेष्टितम्

०१०५०१४१ ततोऽन्यथा किञ्चन यद्विवक्षतः पृथग्दृशस्तत्कृतरूपनामभिः

०१०५०१४३ न कर्हिचित्क्वापि च दुःस्थिता मतिर्लभेत वाताहतनौरिवास्पदम्

०१०५०१५१ जुगुप्सितं धर्मकृतेऽनुशासतः स्वभावरक्तस्य महान्व्यतिक्रमः

०१०५०१५३ यद्वाक्यतो धर्म इतीतरः स्थितो न मन्यते तस्य निवारणं जनः

०१०५०१६१ विचक्षणोऽस्यार्हति वेदितुं विभोरनन्तपारस्य निवृत्तितः सुखम्

०१०५०१६३ प्रवर्तमानस्य गुणैरनात्मनस्ततो भवान्दर्शय चेष्टितं विभोः

०१०५०१७१ त्यक्त्वा स्वधर्मं चरणाम्बुजं हरेर्भजन्नपक्वोऽथ पतेत्ततो यदि

०१०५०१७३ यत्र क्व वाभद्रमभूदमुष्य किं को वार्थ आप्तोऽभजतां स्वधर्मतः

०१०५०१८१ तस्यैव हेतोः प्रयतेत कोविदो न लभ्यते यद्भ्रमतामुपर्यधः

०१०५०१८३ तल्लभ्यते दुःखवदन्यतः सुखं कालेन सर्वत्र गभीररंहसा

०१०५०१९१ न वै जनो जातु कथञ्चनाव्रजेन्मुकुन्दसेव्यन्यवदङ्ग संसृतिम्

०१०५०१९३ स्मरन्मुकुन्दाङ्घ्र्युपगूहनं पुनर्विहातुमिच्छेन्न रसग्रहो जनः

०१०५०२०१ इदं हि विश्वं भगवानिवेतरो यतो जगत्स्थाननिरोधसम्भवाः

०१०५०२०३ तद्धि स्वयं वेद भवांस्तथापि ते प्रादेशमात्रं भवतः प्रदर्शितम्

०१०५०२११ त्वमात्मनात्मानमवेह्यमोघदृक्परस्य पुंसः परमात्मनः कलाम्

०१०५०२१३ अजं प्रजातं जगतः शिवाय तन्महानुभावाभ्युदयोऽधिगण्यताम्

०१०५०२२१ इदं हि पुंसस्तपसः श्रुतस्य वा स्विष्टस्य सूक्तस्य च बुद्धिदत्तयोः

०१०५०२२३ अविच्युतोऽर्थः कविभिर्निरूपितो यदुत्तमश्लोकगुणानुवर्णनम्

०१०५०२३१ अहं पुरातीतभवेऽभवं मुने दास्यास्तु कस्याश्चन वेदवादिनाम्

०१०५०२३३ निरूपितो बालक एव योगिनां शुश्रूषणे प्रावृषि निर्विविक्षताम्

०१०५०२४१ ते मय्यपेताखिलचापलेऽर्भके दान्तेऽधृतक्रीडनकेऽनुवर्तिनि

०१०५०२४३ चक्रुः कृपां यद्यपि तुल्यदर्शनाः शुश्रूषमाणे मुनयोऽल्पभाषिणि

०१०५०२५१ उच्छिष्टलेपाननुमोदितो द्विजैः सकृत्स्म भुञ्जे तदपास्तकिल्बिषः

०१०५०२५३ एवं प्रवृत्तस्य विशुद्धचेतसस्तद्धर्म एवात्मरुचिः प्रजायते

०१०५०२६१ तत्रान्वहं कृष्णकथाः प्रगायतामनुग्रहेणाशृणवं मनोहराः

०१०५०२६३ ताः श्रद्धया मेऽनुपदं विशृण्वतः प्रियश्रवस्यङ्ग ममाभवद्रुचिः

०१०५०२७१ तस्मिंस्तदा लब्धरुचेर्महामते प्रियश्रवस्यस्खलिता मतिर्मम

०१०५०२७३ ययाहमेतत्सदसत्स्वमायया पश्ये मयि ब्रह्मणि कल्पितं परे

०१०५०२८१ इत्थं शरत्प्रावृषिकावृतू हरेर्विशृण्वतो मेऽनुसवं यशोऽमलम्

०१०५०२८३ सङ्कीर्त्यमानं मुनिभिर्महात्मभिर्भक्तिः प्रवृत्तात्मरजस्तमोपहा

०१०५०२९१ तस्यैवं मेऽनुरक्तस्य प्रश्रितस्य हतैनसः

०१०५०२९३ श्रद्दधानस्य बालस्य दान्तस्यानुचरस्य च

०१०५०३०१ ज्ञानं गुह्यतमं यत्तत्साक्षाद्भगवतोदितम्

०१०५०३०३ अन्ववोचन्गमिष्यन्तः कृपया दीनवत्सलाः

०१०५०३११ येनैवाहं भगवतो वासुदेवस्य वेधसः

०१०५०३१३ मायानुभावमविदं येन गच्छन्ति तत्पदम्

०१०५०३२१ एतत्संसूचितं ब्रह्मंस्तापत्रयचिकित्सितम्

०१०५०३२३ यदीश्वरे भगवति कर्म ब्रह्मणि भावितम्

०१०५०३३१ आमयो यश्च भूतानां जायते येन सुव्रत

०१०५०३३३ तदेव ह्यामयं द्रव्यं न पुनाति चिकित्सितम्

०१०५०३४१ एवं नृणां क्रियायोगाः सर्वे संसृतिहेतवः

०१०५०३४३ त एवात्मविनाशाय कल्पन्ते कल्पिताः परे

०१०५०३५१ यदत्र क्रियते कर्म भगवत्परितोषणम्

०१०५०३५३ ज्ञानं यत्तदधीनं हि भक्तियोगसमन्वितम्

०१०५०३६१ कुर्वाणा यत्र कर्माणि भगवच्छिक्षयासकृत्

०१०५०३६३ गृणन्ति गुणनामानि कृष्णस्यानुस्मरन्ति च

०१०५०३७१ ओं नमो भगवते तुभ्यं वासुदेवाय धीमहि

०१०५०३७३ प्रद्युम्नायानिरुद्धाय नमः सङ्कर्षणाय च

०१०५०३८१ इति मूर्त्यभिधानेन मन्त्रमूर्तिममूर्तिकम्

०१०५०३८३ यजते यज्ञपुरुषं स सम्यग्दर्शनः पुमान्

०१०५०३९१ इमं स्वनिगमं ब्रह्मन्नवेत्य मदनुष्ठितम्

०१०५०३९३ अदान्मे ज्ञानमैश्वर्यं स्वस्मिन्भावं च केशवः

०१०५०४०१ त्वमप्यदभ्रश्रुत विश्रुतं विभोः समाप्यते येन विदां बुभुत्सितम्

०१०५०४०३ प्राख्याहि दुःखैर्मुहुरर्दितात्मनां सङ्क्लेशनिर्वाणमुशन्ति नान्यथा

०१०६००१० सूत उवाच

०१०६००११ एवं निशम्य भगवान्देवर्षेर्जन्म कर्म च

०१०६००१३ भूयः पप्रच्छ तं ब्रह्मन्व्यासः सत्यवतीसुतः

०१०६००२० व्यास उवाच

०१०६००२१ भिक्षुभिर्विप्रवसिते विज्ञानादेष्टृभिस्तव

०१०६००२३ वर्तमानो वयस्याद्ये ततः किमकरोद्भवान्

०१०६००३१ स्वायम्भुव कया वृत्त्या वर्तितं ते परं वयः

०१०६००३३ कथं चेदमुदस्राक्षीः काले प्राप्ते कलेवरम्

०१०६००४१ प्राक्कल्पविषयामेतां स्मृतिं ते मुनिसत्तम

०१०६००४३ न ह्येष व्यवधात्काल एष सर्वनिराकृतिः

०१०६००५० नारद उवाच

०१०६००५१ भिक्षुभिर्विप्रवसिते विज्ञानादेष्टृभिर्मम

०१०६००५३ वर्तमानो वयस्याद्ये तत एतदकारषम्

०१०६००६१ एकात्मजा मे जननी योषिन्मूढा च किङ्करी

०१०६००६३ मय्यात्मजेऽनन्यगतौ चक्रे स्नेहानुबन्धनम्

०१०६००७१ सास्वतन्त्रा न कल्पासीद्योगक्षेमं ममेच्छती

०१०६००७३ ईशस्य हि वशे लोको योषा दारुमयी यथा

०१०६००८१ अहं च तद्ब्रह्मकुले ऊषिवांस्तदुपेक्षया

०१०६००८३ दिग्देशकालाव्युत्पन्नो बालकः पञ्चहायनः

०१०६००९१ एकदा निर्गतां गेहाद्दुहन्तीं निशि गां पथि

०१०६००९३ सर्पोऽदशत्पदा स्पृष्टः कृपणां कालचोदितः

०१०६०१०१ तदा तदहमीशस्य भक्तानां शमभीप्सतः

०१०६०१०३ अनुग्रहं मन्यमानः प्रातिष्ठं दिशमुत्तराम्

०१०६०१११ स्फीताञ्जनपदांस्तत्र पुरग्रामव्रजाकरान्

०१०६०११३ खेटखर्वटवाटीश्च वनान्युपवनानि च

०१०६०१२१ चित्रधातुविचित्राद्रीनिभभग्नभुजद्रुमान्

०१०६०१२३ जलाशयाञ्छिवजलान्नलिनीः सुरसेविताः

०१०६०१३१ चित्रस्वनैः पत्ररथैर्विभ्रमद्भ्रमरश्रियः

०१०६०१३३ नलवेणुशरस्तन्ब कुशकीचकगह्वरम्

०१०६०१४१ एक एवातियातोऽहमद्राक्षं विपिनं महत्

०१०६०१४३ घोरं प्रतिभयाकारं व्यालोलूकशिवाजिरम्

०१०६०१५१ परिश्रान्तेन्द्रियात्माहं तृट्परीतो बुभुक्षितः

०१०६०१५३ स्नात्वा पीत्वा ह्रदे नद्या उपस्पृष्टो गतश्रमः

०१०६०१६१ तस्मिन्निर्मनुजेऽरण्ये पिप्पलोपस्थ आश्रितः

०१०६०१६३ आत्मनात्मानमात्मस्थं यथाश्रुतमचिन्तयम्

०१०६०१७१ ध्यायतश्चरणाम्भोजं भावनिर्जितचेतसा

०१०६०१७३ औत्कण्ठ्याश्रुकलाक्षस्य हृद्यासीन्मे शनैर्हरिः

०१०६०१८१ प्रेमातिभरनिर्भिन्न पुलकाङ्गोऽतिनिर्वृतः

०१०६०१८३ आनन्दसम्प्लवे लीनो नापश्यमुभयं मुने

०१०६०१९१ रूपं भगवतो यत्तन्मनःकान्तं शुचापहम्

०१०६०१९३ अपश्यन्सहसोत्तस्थे वैक्लव्याद्दुर्मना इव

०१०६०२०१ दिदृक्षुस्तदहं भूयः प्रणिधाय मनो हृदि

०१०६०२०३ वीक्षमाणोऽपि नापश्यमवितृप्त इवातुरः

०१०६०२११ एवं यतन्तं विजने मामाहागोचरो गिराम्

०१०६०२१३ गम्भीरश्लक्ष्णया वाचा शुचः प्रशमयन्निव

०१०६०२२१ हन्तास्मिञ्जन्मनि भवान्मा मां द्रष्टुमिहार्हति

०१०६०२२३ अविपक्वकषायाणां दुर्दर्शोऽहं कुयोगिनाम्

०१०६०२३१ सकृद्यद्दर्शितं रूपमेतत्कामाय तेऽनघ

०१०६०२३३ मत्कामः शनकैः साधु सर्वान्मुञ्चति हृच्छयान्

०१०६०२४१ सत्सेवयादीर्घयापि जाता मयि दृढा मतिः

०१०६०२४३ हित्वावद्यमिमं लोकं गन्ता मज्जनतामसि

०१०६०२५१ मतिर्मयि निबद्धेयं न विपद्येत कर्हिचित्

०१०६०२५३ प्रजासर्गनिरोधेऽपि स्मृतिश्च मदनुग्रहात्

०१०६०२६१ एतावदुक्त्वोपरराम तन्महद्भूतं नभोलिङ्गमलिङ्गमीश्वरम्

०१०६०२६३ अहं च तस्मै महतां महीयसे शीर्ष्णावनामं विदधेऽनुकम्पितः

०१०६०२७१ नामान्यनन्तस्य हतत्रपः पठन्गुह्यानि भद्राणि कृतानि च स्मरन्

०१०६०२७३ गां पर्यटंस्तुष्टमना गतस्पृहः कालं प्रतीक्षन्विमदो विमत्सरः

०१०६०२८१ एवं कृष्णमतेर्ब्रह्मन्नासक्तस्यामलात्मनः

०१०६०२८३ कालः प्रादुरभूत्काले तडित्सौदामनी यथा

०१०६०२९१ प्रयुज्यमाने मयि तां शुद्धां भागवतीं तनुम्

०१०६०२९३ आरब्धकर्मनिर्वाणो न्यपतत्पाञ्चभौतिकः

०१०६०३०१ कल्पान्त इदमादाय शयानेऽम्भस्युदन्वतः

०१०६०३०३ शिशयिषोरनुप्राणं विविशेऽन्तरहं विभोः

०१०६०३११ सहस्रयुगपर्यन्ते उत्थायेदं सिसृक्षतः

०१०६०३१३ मरीचिमिश्रा ऋषयः प्राणेभ्योऽहं च जज्ञिरे

०१०६०३२१ अन्तर्बहिश्च लोकांस्त्रीन्पर्येम्यस्कन्दितव्रतः

०१०६०३२३ अनुग्रहान्महाविष्णोरविघातगतिः क्वचित्

०१०६०३३१ देवदत्तामिमां वीणां स्वरब्रह्मविभूषिताम्

०१०६०३३३ मूर्च्छयित्वा हरिकथां गायमानश्चराम्यहम्

०१०६०३४१ प्रगायतः स्ववीर्याणि तीर्थपादः प्रियश्रवाः

०१०६०३४३ आहूत इव मे शीघ्रं दर्शनं याति चेतसि

०१०६०३५१ एतद्ध्यातुरचित्तानां मात्रास्पर्शेच्छया मुहुः

०१०६०३५३ भवसिन्धुप्लवो दृष्टो हरिचर्यानुवर्णनम्

०१०६०३६१ यमादिभिर्योगपथैः कामलोभहतो मुहुः

०१०६०३६३ मुकुन्दसेवया यद्वत्तथात्माद्धा न शाम्यति

०१०६०३७१ सर्वं तदिदमाख्यातं यत्पृष्टोऽहं त्वयानघ

०१०६०३७३ जन्मकर्मरहस्यं मे भवतश्चात्मतोषणम्

०१०६०३८० सूत उवाच

०१०६०३८१ एवं सम्भाष्य भगवान्नारदो वासवीसुतम्

०१०६०३८३ आमन्त्र्य वीणां रणयन्ययौ यादृच्छिको मुनिः

०१०६०३९१ अहो देवर्षिर्धन्योऽयं यत्कीर्तिं शार्ङ्गधन्वनः

०१०६०३९३ गायन्माद्यन्निदं तन्त्र्या रमयत्यातुरं जगत्

०१०७००१० शौनक उवाच

०१०७००११ निर्गते नारदे सूत भगवान्बादरायणः

०१०७००११ श्रुतवांस्तदभिप्रेतं ततः किमकरोद्विभुः

०१०७००२० सूत उवाच

०१०७००२१ ब्रह्मनद्यां सरस्वत्यामाश्रमः पश्चिमे तटे

०१०७००२३ शम्याप्रास इति प्रोक्त ऋषीणां सत्रवर्धनः

०१०७००३१ तस्मिन्स्व आश्रमे व्यासो बदरीषण्डमण्डिते

०१०७००३३ आसीनोऽप उपस्पृश्य प्रणिदध्यौ मनः स्वयम्

०१०७००४१ भक्तियोगेन मनसि सम्यक्प्रणिहितेऽमले

०१०७००४३ अपश्यत्पुरुषं पूर्णं मायां च तदपाश्रयम्

०१०७००५१ यया सम्मोहितो जीव आत्मानं त्रिगुणात्मकम्

०१०७००५३ परोऽपि मनुतेऽनर्थं तत्कृतं चाभिपद्यते

०१०७००६१ अनर्थोपशमं साक्षाद्भक्तियोगमधोक्षजे

०१०७००६३ लोकस्याजानतो विद्वांश्चक्रे सात्वतसंहिताम्

०१०७००७१ यस्यां वै श्रूयमाणायां कृष्णे परमपूरुषे

०१०७००७३ भक्तिरुत्पद्यते पुंसः शोकमोहभयापहा

०१०७००८१ स संहितां भागवतीं कृत्वानुक्रम्य चात्मजम्

०१०७००८३ शुकमध्यापयामास निवृत्तिनिरतं मुनिः

०१०७००९० शौनक उवाच

०१०७००९१ स वै निवृत्तिनिरतः सर्वत्रोपेक्षको मुनिः

०१०७००९३ कस्य वा बृहतीमेतामात्मारामः समभ्यसत्

०१०७०१०० सूत उवाच

०१०७०१०१ आत्मारामाश्च मुनयो निर्ग्रन्था अप्युरुक्रमे

०१०७०१०३ कुर्वन्त्यहैतुकीं भक्तिमित्थम्भूतगुणो हरिः

०१०७०१११ हरेर्गुणाक्षिप्तमतिर्भगवान्बादरायणिः

०१०७०११३ अध्यगान्महदाख्यानं नित्यं विष्णुजनप्रियः

०१०७०१२१ परीक्षितोऽथ राजर्षेर्जन्मकर्मविलापनम्

०१०७०१२३ संस्थां च पाण्डुपुत्राणां वक्ष्ये कृष्णकथोदयम्

०१०७०१३१ यदा मृधे कौरवसृञ्जयानां वीरेष्वथो वीरगतिं गतेषु

०१०७०१३३ वृकोदराविद्धगदाभिमर्श भग्नोरुदण्डे धृतराष्ट्रपुत्रे

०१०७०१४१ भर्तुः प्रियं द्रौणिरिति स्म पश्यन्कृष्णासुतानां स्वपतां शिरांसि

०१०७०१४३ उपाहरद्विप्रियमेव तस्य जुगुप्सितं कर्म विगर्हयन्ति

०१०७०१५१ माता शिशूनां निधनं सुतानां निशम्य घोरं परितप्यमाना

०१०७०१५३ तदारुदद्वाष्पकलाकुलाक्षी तां सान्त्वयन्नाह किरीटमाली

०१०७०१६१ तदा शुचस्ते प्रमृजामि भद्रे यद्ब्रह्मबन्धोः शिर आततायिनः

०१०७०१६३ गाण्डीवमुक्तैर्विशिखैरुपाहरे त्वाक्रम्य यत्स्नास्यसि दग्धपुत्रा

०१०७०१७१ इति प्रियां वल्गुविचित्रजल्पैः स सान्त्वयित्वाच्युतमित्रसूतः

०१०७०१७३ अन्वाद्रवद्दंशित उग्रधन्वा कपिध्वजो गुरुपुत्रं रथेन

०१०७०१८१ तमापतन्तं स विलक्ष्य दूरात्कुमारहोद्विग्नमना रथेन

०१०७०१८३ पराद्रवत्प्राणपरीप्सुरुर्व्यां यावद्गमं रुद्रभयाद्यथा कः

०१०७०१९१ यदाशरणमात्मानमैक्षत श्रान्तवाजिनम्

०१०७०१९३ अस्त्रं ब्रह्मशिरो मेने आत्मत्राणं द्विजात्मजः

०१०७०२०१ अथोपस्पृश्य सलिलं सन्दधे तत्समाहितः

०१०७०२०३ अजानन्नपि संहारं प्राणकृच्छ्र उपस्थिते

०१०७०२११ ततः प्रादुष्कृतं तेजः प्रचण्डं सर्वतो दिशम्

०१०७०२१३ प्राणापदमभिप्रेक्ष्य विष्णुं जिष्णुरुवाच ह

०१०७०२२० अर्जुन उवाच

०१०७०२२१ कृष्ण कृष्ण महाबाहो भक्तानामभयङ्कर

०१०७०२२३ त्वमेको दह्यमानानामपवर्गोऽसि संसृतेः

०१०७०२३१ त्वमाद्यः पुरुषः साक्षादीश्वरः प्रकृतेः परः

०१०७०२३३ मायां व्युदस्य चिच्छक्त्या कैवल्ये स्थित आत्मनि

०१०७०२४१ स एव जीवलोकस्य मायामोहितचेतसः

०१०७०२४३ विधत्से स्वेन वीर्येण श्रेयो धर्मादिलक्षणम्

०१०७०२५१ तथायं चावतारस्ते भुवो भारजिहीर्षया

०१०७०२५३ स्वानां चानन्यभावानामनुध्यानाय चासकृत्

०१०७०२६१ किमिदं स्वित्कुतो वेति देवदेव न वेद्म्यहम्

०१०७०२६३ सर्वतो मुखमायाति तेजः परमदारुणम्

०१०७०२७० श्रीभगवानुवाच

०१०७०२७१ वेत्थेदं द्रोणपुत्रस्य ब्राह्ममस्त्रं प्रदर्शितम्

०१०७०२७३ नैवासौ वेद संहारं प्राणबाध उपस्थिते

०१०७०२८१ न ह्यस्यान्यतमं किञ्चिदस्त्रं प्रत्यवकर्शनम्

०१०७०२८३ जह्यस्त्रतेज उन्नद्धमस्त्रज्ञो ह्यस्त्रतेजसा

०१०७०२९० सूत उवाच

०१०७०२९१ श्रुत्वा भगवता प्रोक्तं फाल्गुनः परवीरहा

०१०७०२९३ स्पृष्ट्वापस्तं परिक्रम्य ब्राह्मं ब्राह्मास्त्रं सन्दधे

०१०७०३०१ संहत्यान्योन्यमुभयोस्तेजसी शरसंवृते

०१०७०३०३ आवृत्य रोदसी खं च ववृधातेऽर्कवह्निवत्

०१०७०३११ दृष्ट्वास्त्रतेजस्तु तयोस्त्रील्लोकान्प्रदहन्महत्

०१०७०३१३ दह्यमानाः प्रजाः सर्वाः सांवर्तकममंसत

०१०७०३२१ प्रजोपद्रवमालक्ष्य लोकव्यतिकरं च तम्

०१०७०३२३ मतं च वासुदेवस्य सञ्जहारार्जुनो द्वयम्

०१०७०३३१ तत आसाद्य तरसा दारुणं गौतमीसुतम्

०१०७०३३३ बबन्धामर्षताम्राक्षः पशुं रशनया यथा

०१०७०३४१ शिबिराय निनीषन्तं रज्ज्वा बद्ध्वा रिपुं बलात्

०१०७०३४३ प्राहार्जुनं प्रकुपितो भगवानम्बुजेक्षणः

०१०७०३५१ मैनं पार्थार्हसि त्रातुं ब्रह्मबन्धुमिमं जहि

०१०७०३५३ योऽसावनागसः सुप्तानवधीन्निशि बालकान्

०१०७०३६१ मत्तं प्रमत्तमुन्मत्तं सुप्तं बालं स्त्रियं जडम्

०१०७०३६३ प्रपन्नं विरथं भीतं न रिपुं हन्ति धर्मवित्

०१०७०३७१ स्वप्राणान्यः परप्राणैः प्रपुष्णात्यघृणः खलः

०१०७०३७३ तद्वधस्तस्य हि श्रेयो यद्दोषाद्यात्यधः पुमान्

०१०७०३८१ प्रतिश्रुतं च भवता पाञ्चाल्यै शृण्वतो मम

०१०७०३८३ आहरिष्ये शिरस्तस्य यस्ते मानिनि पुत्रहा

०१०७०३९१ तदसौ वध्यतां पाप आतताय्यात्मबन्धुहा

०१०७०३९३ भर्तुश्च विप्रियं वीर कृतवान्कुलपांसनः

०१०७०४०० सूत उवाच

०१०७०४०१ एवं परीक्षता धर्मं पार्थः कृष्णेन चोदितः

०१०७०४०३ नैच्छद्धन्तुं गुरुसुतं यद्यप्यात्महनं महान्

०१०७०४११ अथोपेत्य स्वशिबिरं गोविन्दप्रियसारथिः

०१०७०४१३ न्यवेदयत्तं प्रियायै शोचन्त्या आत्मजान्हतान्

०१०७०४२१ तथाहृतं पशुवत्पाशबद्धमवाङ्मुखं कर्मजुगुप्सितेन

०१०७०४२३ निरीक्ष्य कृष्णापकृतं गुरोः सुतं वामस्वभावा कृपया ननाम च

०१०७०४३१ उवाच चासहन्त्यस्य बन्धनानयनं सती

०१०७०४३३ मुच्यतां मुच्यतामेष ब्राह्मणो नितरां गुरुः

०१०७०४४१ सरहस्यो धनुर्वेदः सविसर्गोपसंयमः

०१०७०४४३ अस्त्रग्रामश्च भवता शिक्षितो यदनुग्रहात्

०१०७०४५१ स एष भगवान्द्रोणः प्रजारूपेण वर्तते

०१०७०४५३ तस्यात्मनोऽर्धं पत्न्यास्ते नान्वगाद्वीरसूः कृपी

०१०७०४६१ तद्धर्मज्ञ महाभाग भवद्भिर्गौरवं कुलम्

०१०७०४६३ वृजिनं नार्हति प्राप्तुं पूज्यं वन्द्यमभीक्ष्णशः

०१०७०४७१ मा रोदीदस्य जननी गौतमी पतिदेवता

०१०७०४७३ यथाहं मृतवत्सार्ता रोदिम्यश्रुमुखी मुहुः

०१०७०४८१ यैः कोपितं ब्रह्मकुलं राजन्यैरजितात्मभिः

०१०७०४८३ तत्कुलं प्रदहत्याशु सानुबन्धं शुचार्पितम्

०१०७०४९० सूत उवाच

०१०७०४९१ धर्म्यं न्याय्यं सकरुणं निर्व्यलीकं समं महत्

०१०७०४९३ राजा धर्मसुतो राज्ञ्याःप्रत्यनन्दद्वचो द्विजाः

०१०७०५०१ नकुलः सहदेवश्च युयुधानो धनञ्जयः

०१०७०५०३ भगवान्देवकीपुत्रो ये चान्ये याश्च योषितः

०१०७०५११ तत्राहामर्षितो भीमस्तस्य श्रेयान्वधः स्मृतः

०१०७०५१३ न भर्तुर्नात्मनश्चार्थे योऽहन्सुप्तान्शिशून्वृथा

०१०७०५२१ निशम्य भीमगदितं द्रौपद्याश्च चतुर्भुजः

०१०७०५२३ आलोक्य वदनं सख्युरिदमाह हसन्निव

०१०७०५३० श्रीभगवानुवाच

०१०७०५३१ ब्रह्मबन्धुर्न हन्तव्य आततायी वधार्हणः

०१०७०५३३ मयैवोभयमाम्नातं परिपाह्यनुशासनम्

०१०७०५४१ कुरु प्रतिश्रुतं सत्यं यत्तत्सान्त्वयता प्रियाम्

०१०७०५४३ प्रियं च भीमसेनस्य पाञ्चाल्या मह्यमेव च

०१०७०५५० सूत उवाच

०१०७०५५१ अर्जुनः सहसाज्ञाय हरेर्हार्दमथासिना

०१०७०५५३ मणिं जहार मूर्धन्यं द्विजस्य सहमूर्धजम्

०१०७०५६१ विमुच्य रशनाबद्धं बालहत्याहतप्रभम्

०१०७०५६३ तेजसा मणिना हीनं शिबिरान्निरयापयत्

०१०७०५७१ वपनं द्रविणादानं स्थानान्निर्यापणं तथा

०१०७०५७३ एष हि ब्रह्मबन्धूनां वधो नान्योऽस्ति दैहिकः

०१०७०५८१ पुत्रशोकातुराः सर्वे पाण्डवाः सह कृष्णया

०१०७०५८३ स्वानां मृतानां यत्कृत्यं चक्रुर्निर्हरणादिकम्

०१०८००१० सूत उवाच

०१०८००११ अथ ते सम्परेतानां स्वानामुदकमिच्छताम्

०१०८००१३ दातुं सकृष्णा गङ्गायां पुरस्कृत्य ययुः स्त्रियः

०१०८००२१ ते निनीयोदकं सर्वे विलप्य च भृशं पुनः

०१०८००२३ आप्लुता हरिपादाब्जरजःपूतसरिज्जले

०१०८००३१ तत्रासीनं कुरुपतिं धृतराष्ट्रं सहानुजम्

०१०८००३३ गान्धारीं पुत्रशोकार्तां पृथां कृष्णां च माधवः

०१०८००४१ सान्त्वयामास मुनिभिर्हतबन्धूञ्शुचार्पितान्

०१०८००४३ भूतेषु कालस्य गतिं दर्शयन्न प्रतिक्रियाम्

०१०८००५१ साधयित्वाजातशत्रोः स्वं राज्यं कितवैर्हृतम्

०१०८००५३ घातयित्वासतो राज्ञः कचस्पर्शक्षतायुषः

०१०८००६१ याजयित्वाश्वमेधैस्तं त्रिभिरुत्तमकल्पकैः

०१०८००६३ तद्यशः पावनं दिक्षु शतमन्योरिवातनोत्

०१०८००७१ आमन्त्र्य पाण्डुपुत्रांश्च शैनेयोद्धवसंयुतः

०१०८००७३ द्वैपायनादिभिर्विप्रैः पूजितैः प्रतिपूजितः

०१०८००८१ गन्तुं कृतमतिर्ब्रह्मन्द्वारकां रथमास्थितः

०१०८००८३ उपलेभेऽभिधावन्तीमुत्तरां भयविह्वलाम्

०१०८००९० उत्तरोवाच

०१०८००९१ पाहि पाहि महायोगिन्देवदेव जगत्पते

०१०८००९३ नान्यं त्वदभयं पश्ये यत्र मृत्युः परस्परम्

०१०८०१०१ अभिद्रवति मामीश शरस्तप्तायसो विभो

०१०८०१०३ कामं दहतु मां नाथ मा मे गर्भो निपात्यताम्

०१०८०११० सूत उवाच

०१०८०१११ उपधार्य वचस्तस्या भगवान्भक्तवत्सलः

०१०८०११३ अपाण्डवमिदं कर्तुं द्रौणेरस्त्रमबुध्यत

०१०८०१२१ तर्ह्येवाथ मुनिश्रेष्ठ पाण्डवाः पञ्च सायकान्

०१०८०१२३ आत्मनोऽभिमुखान्दीप्तानालक्ष्यास्त्राण्युपाददुः

०१०८०१३१ व्यसनं वीक्ष्य तत्तेषामनन्यविषयात्मनाम्

०१०८०१३३ सुदर्शनेन स्वास्त्रेण स्वानां रक्षां व्यधाद्विभुः

०१०८०१४१ अन्तःस्थः सर्वभूतानामात्मा योगेश्वरो हरिः

०१०८०१४३ स्वमाययावृणोद्गर्भं वैराट्याः कुरुतन्तवे

०१०८०१५१ यद्यप्यस्त्रं ब्रह्मशिरस्त्वमोघं चाप्रतिक्रियम्

०१०८०१५३ वैष्णवं तेज आसाद्य समशाम्यद्भृगूद्वह

०१०८०१६१ मा मंस्था ह्येतदाश्चर्यं सर्वाश्चर्यमये ञ्च्युते

०१०८०१६३ य इदं मायया देव्या सृजत्यवति हन्त्यजः

०१०८०१७१ ब्रह्मतेजोविनिर्मुक्तैरात्मजैः सह कृष्णया

०१०८०१७३ प्रयाणाभिमुखं कृष्णमिदमाह पृथा सती

०१०८०१८० कुन्त्युवाच

०१०८०१८१ नमस्ये पुरुषं त्वाद्यमीश्वरं प्रकृतेः परम्

०१०८०१८३ अलक्ष्यं सर्वभूतानामन्तर्बहिरवस्थितम्

०१०८०१९१ मायाजवनिकाच्छन्नमज्ञाधोक्षजमव्ययम्

०१०८०१९३ न लक्ष्यसे मूढदृशा नटो नाट्यधरो यथा

०१०८०२०१ तथा परमहंसानां मुनीनाममलात्मनाम्

०१०८०२०३ भक्तियोगविधानार्थं कथं पश्येम हि स्त्रियः

०१०८०२११ कृष्णाय वासुदेवाय देवकीनन्दनाय च

०१०८०२१३ नन्दगोपकुमाराय गोविन्दाय नमो नमः

०१०८०२२१ नमः पङ्कजनाभाय नमः पङ्कजमालिने

०१०८०२२३ नमः पङ्कजनेत्राय नमस्ते पङ्कजाङ्घ्रये

०१०८०२३१ यथा हृषीकेश खलेन देवकी कंसेन रुद्धातिचिरं शुचार्पिता

०१०८०२३३ विमोचिताहं च सहात्मजा विभो त्वयैव नाथेन मुहुर्विपद्गणात्

०१०८०२४१ विषान्महाग्नेः पुरुषाददर्शनादसत्सभाया वनवासकृच्छ्रतः

०१०८०२४३ मृधे मृधेऽनेकमहारथास्त्रतो द्रौण्यस्त्रतश्चास्म हरेऽभिरक्षिताः

०१०८०२५१ विपदः सन्तु ताः शश्वत्तत्र तत्र जगद्गुरो

०१०८०२५३ भवतो दर्शनं यत्स्यादपुनर्भवदर्शनम्

०१०८०२६१ जन्मैश्वर्यश्रुतश्रीभिरेधमानमदः पुमान्

०१०८०२६३ नैवार्हत्यभिधातुं वै त्वामकिञ्चनगोचरम्

०१०८०२७१ नमोऽकिञ्चनवित्ताय निवृत्तगुणवृत्तये

०१०८०२७३ आत्मारामाय शान्ताय कैवल्यपतये नमः

०१०८०२८१ मन्ये त्वां कालमीशानमनादिनिधनं विभुम्

०१०८०२८३ समं चरन्तं सर्वत्र भूतानां यन्मिथः कलिः

०१०८०२९१ न वेद कश्चिद्भगवंश्चिकीर्षितं तवेहमानस्य नृणां विडम्बनम्

०१०८०२९३ न यस्य कश्चिद्दयितोऽस्ति कर्हिचिद्द्वेष्यश्च यस्मिन्विषमा मतिर्नृणाम्

०१०८०३०१ जन्म कर्म च विश्वात्मन्नजस्याकर्तुरात्मनः

०१०८०३०३ तिर्यङ्नॄषिषु यादःसु तदत्यन्तविडम्बनम्

०१०८०३११ गोप्याददे त्वयि कृतागसि दाम तावद्या ते दशाश्रुकलिलाञ्जनसम्भ्रमाक्षम्

०१०८०३१३ वक्त्रं निनीय भयभावनया स्थितस्य सा मां विमोहयति भीरपि यद्बिभेति

०१०८०३२१ केचिदाहुरजं जातं पुण्यश्लोकस्य कीर्तये

०१०८०३२३ यदोः प्रियस्यान्ववाये मलयस्येव चन्दनम्

०१०८०३३१ अपरे वसुदेवस्य देवक्यां याचितोऽभ्यगात्

०१०८०३३३ अजस्त्वमस्य क्षेमाय वधाय च सुरद्विषाम्

०१०८०३४१ भारावतारणायान्ये भुवो नाव इवोदधौ

०१०८०३४३ सीदन्त्या भूरिभारेण जातो ह्यात्मभुवार्थितः

०१०८०३५१ भवेऽस्मिन्क्लिश्यमानानामविद्याकामकर्मभिः

०१०८०३५३ श्रवणस्मरणार्हाणि करिष्यन्निति केचन

०१०८०३६१ शृण्वन्ति गायन्ति गृणन्त्यभीक्ष्णशः स्मरन्ति नन्दन्ति तवेहितं जनाः

०१०८०३६३ त एव पश्यन्त्यचिरेण तावकं भवप्रवाहोपरमं पदाम्बुजम्

०१०८०३७१ अप्यद्य नस्त्वं स्वकृतेहित प्रभो जिहाससि स्वित्सुहृदोऽनुजीविनः

०१०८०३७३ येषां न चान्यद्भवतः पदाम्बुजात्परायणं राजसु योजितांहसाम्

०१०८०३८१ के वयं नामरूपाभ्यां यदुभिः सह पाण्डवाः

०१०८०३८३ भवतोऽदर्शनं यर्हि हृषीकाणामिवेशितुः

०१०८०३९१ नेयं शोभिष्यते तत्र यथेदानीं गदाधर

०१०८०३९३ त्वत्पदैरङ्किता भाति स्वलक्षणविलक्षितैः

०१०८०४०१ इमे जनपदाः स्वृद्धाः सुपक्वौषधिवीरुधः

०१०८०४०३ वनाद्रिनद्युदन्वन्तो ह्येधन्ते तव वीक्षितैः

०१०८०४११ अथ विश्वेश विश्वात्मन्विश्वमूर्ते स्वकेषु मे

०१०८०४१३ स्नेहपाशमिमं छिन्धि दृढं पाण्डुषु वृष्णिषु

०१०८०४२१ त्वयि मेऽनन्यविषया मतिर्मधुपतेऽसकृत्

०१०८०४२३ रतिमुद्वहतादद्धा गङ्गेवौघमुदन्वति

०१०८०४३१ श्रीकृष्ण कृष्णसख वृष्ण्यृषभावनिध्रुग्राजन्यवंशदहनानपवर्गवीर्य

०१०८०४३३ गोविन्द गोद्विजसुरार्तिहरावतार योगेश्वराखिलगुरो भगवन्नमस्ते

०१०८०४४० सूत उवाच

०१०८०४४१ पृथयेत्थं कलपदैः परिणूताखिलोदयः

०१०८०४४३ मन्दं जहास वैकुण्ठो मोहयन्निव मायया

०१०८०४५१ तां बाढमित्युपामन्त्र्य प्रविश्य गजसाह्वयम्

०१०८०४५३ स्त्रियश्च स्वपुरं यास्यन्प्रेम्णा राज्ञा निवारितः

०१०८०४६१ व्यासाद्यैरीश्वरेहाज्ञैः कृष्णेनाद्भुतकर्मणा

०१०८०४६३ प्रबोधितोऽपीतिहासैर्नाबुध्यत शुचार्पितः

०१०८०४७१ आह राजा धर्मसुतश्चिन्तयन्सुहृदां वधम्

०१०८०४७३ प्राकृतेनात्मना विप्राः स्नेहमोहवशं गतः

०१०८०४८१ अहो मे पश्यताज्ञानं हृदि रूढं दुरात्मनः

०१०८०४८३ पारक्यस्यैव देहस्य बह्व्यो मेऽक्षौहिणीर्हताः

०१०८०४९१ बालद्विजसुहृन्मित्र पितृभ्रातृगुरुद्रुहः

०१०८०४९३ न मे स्यान्निरयान्मोक्षो ह्यपि वर्षायुतायुतैः

०१०८०५०१ नैनो राज्ञः प्रजाभर्तुर्धर्मयुद्धे वधो द्विषाम्

०१०८०५०३ इति मे न तु बोधाय कल्पते शासनं वचः

०१०८०५११ स्त्रीणां मद्धतबन्धूनां द्रोहो योऽसाविहोत्थितः

०१०८०५१३ कर्मभिर्गृहमेधीयैर्नाहं कल्पो व्यपोहितुम्

०१०८०५२१ यथा पङ्केन पङ्काम्भः सुरया वा सुराकृतम्

०१०८०५२३ भूतहत्यां तथैवैकां न यज्ञैर्मार्ष्टुमर्हति

०१०९००१० सूत उवाच

०१०९००११ इति भीतः प्रजाद्रोहात्सर्वधर्मविवित्सया

०१०९००१३ ततो विनशनं प्रागाद्यत्र देवव्रतोऽपतत्

०१०९००२१ तदा ते भ्रातरः सर्वे सदश्वैः स्वर्णभूषितैः

०१०९००२३ अन्वगच्छन्रथैर्विप्रा व्यासधौम्यादयस्तथा

०१०९००३१ भगवानपि विप्रर्षे रथेन सधनञ्जयः

०१०९००३३ स तैर्व्यरोचत नृपः कुवेर इव गुह्यकैः

०१०९००४१ दृष्ट्वा निपतितं भूमौ दिवश्च्युतमिवामरम्

०१०९००४३ प्रणेमुः पाण्डवा भीष्मं सानुगाः सह चक्रिणा

०१०९००५१ तत्र ब्रह्मर्षयः सर्वे देवर्षयश्च सत्तम

०१०९००५३ राजर्षयश्च तत्रासन्द्रष्टुं भरतपुङ्गवम्

०१०९००६१ पर्वतो नारदो धौम्यो भगवान्बादरायणः

०१०९००६३ बृहदश्वो भरद्वाजः सशिष्यो रेणुकासुतः

०१०९००७१ वसिष्ठ इन्द्रप्रमदस्त्रितो गृत्समदोऽसितः

०१०९००७३ कक्षीवान्गौतमोऽत्रिश्च कौशिकोऽथ सुदर्शनः

०१०९००८१ अन्ये च मुनयो ब्रह्मन्ब्रह्मरातादयोऽमलाः

०१०९००८३ शिष्यैरुपेता आजग्मुः कश्यपाङ्गिरसादयः

०१०९००९१ तान्समेतान्महाभागानुपलभ्य वसूत्तमः

०१०९००९३ पूजयामास धर्मज्ञो देशकालविभागवित्

०१०९०१०१ कृष्णं च तत्प्रभावज्ञ आसीनं जगदीश्वरम्

०१०९०१०३ हृदिस्थं पूजयामास माययोपात्तविग्रहम्

०१०९०१११ पाण्डुपुत्रानुपासीनान्प्रश्रयप्रेमसङ्गतान्

०१०९०११३ अभ्याचष्टानुरागाश्रैरन्धीभूतेन चक्षुषा

०१०९०१२१ अहो कष्टमहोऽन्याय्यं यद्यूयं धर्मनन्दनाः

०१०९०१२३ जीवितुं नार्हथ क्लिष्टं विप्रधर्माच्युताश्रयाः

०१०९०१३१ संस्थितेऽतिरथे पाण्डौ पृथा बालप्रजा वधूः

०१०९०१३३ युष्मत्कृते बहून्क्लेशान्प्राप्ता तोकवती मुहुः

०१०९०१४१ सर्वं कालकृतं मन्ये भवतां च यदप्रियम्

०१०९०१४३ सपालो यद्वशे लोको वायोरिव घनावलिः

०१०९०१५१ यत्र धर्मसुतो राजा गदापाणिर्वृकोदरः

०१०९०१५३ कृष्णोऽस्त्री गाण्डिवं चापं सुहृत्कृष्णस्ततो विपत्

०१०९०१६१ न ह्यस्य कर्हिचिद्राजन्पुमान्वेद विधित्सितम्

०१०९०१६३ यद्विजिज्ञासया युक्ता मुह्यन्ति कवयोऽपि हि

०१०९०१७१ तस्मादिदं दैवतन्त्रं व्यवस्य भरतर्षभ

०१०९०१७३ तस्यानुविहितोऽनाथा नाथ पाहि प्रजाः प्रभो

०१०९०१८१ एष वै भगवान्साक्षादाद्यो नारायणः पुमान्

०१०९०१८३ मोहयन्मायया लोकं गूढश्चरति वृष्णिषु

०१०९०१९१ अस्यानुभावं भगवान्वेद गुह्यतमं शिवः

०१०९०१९३ देवर्षिर्नारदः साक्षाद्भगवान्कपिलो नृप

०१०९०२०१ यं मन्यसे मातुलेयं प्रियं मित्रं सुहृत्तमम्

०१०९०२०३ अकरोः सचिवं दूतं सौहृदादथ सारथिम्

०१०९०२११ सर्वात्मनः समदृशो ह्यद्वयस्यानहङ्कृतेः

०१०९०२१३ तत्कृतं मतिवैषम्यं निरवद्यस्य न क्वचित्

०१०९०२२१ तथाप्येकान्तभक्तेषु पश्य भूपानुकम्पितम्

०१०९०२२३ यन्मेऽसूंस्त्यजतः साक्षात्कृष्णो दर्शनमागतः

०१०९०२३१ भक्त्यावेश्य मनो यस्मिन्वाचा यन्नाम कीर्तयन्

०१०९०२३३ त्यजन्कलेवरं योगी मुच्यते कामकर्मभिः

०१०९०२४१ स देवदेवो भगवान्प्रतीक्षतां कलेवरं यावदिदं हिनोम्यहम्

०१०९०२४३ प्रसन्नहासारुणलोचनोल्लसन्मुखाम्बुजो ध्यानपथश्चतुर्भुजः

०१०९०२५० सूत उवाच

०१०९०२५१ युधिष्ठिरस्तदाकर्ण्य शयानं शरपञ्जरे

०१०९०२५३ अपृच्छद्विविधान्धर्मानृषीणां चानुशृण्वताम्

०१०९०२६१ पुरुषस्वभावविहितान्यथावर्णं यथाश्रमम्

०१०९०२६३ वैराग्यरागोपाधिभ्यामाम्नातोभयलक्षणान्

०१०९०२७१ दानधर्मान्राजधर्मान्मोक्षधर्मान्विभागशः

०१०९०२७३ स्त्रीधर्मान्भगवद्धर्मान्समासव्यासयोगतः

०१०९०२८१ धर्मार्थकाममोक्षांश्च सहोपायान्यथा मुने

०१०९०२८३ नानाख्यानेतिहासेषु वर्णयामास तत्त्ववित्

०१०९०२९१ धर्मं प्रवदतस्तस्य स कालः प्रत्युपस्थितः

०१०९०२९३ यो योगिनश्छन्दमृत्योर्वाञ्छितस्तूत्तरायणः

०१०९०३०१ तदोपसंहृत्य गिरः सहस्रणीर्विमुक्तसङ्गं मन आदिपूरुषे

०१०९०३०३ कृष्णे लसत्पीतपटे चतुर्भुजे पुरः स्थितेऽमीलितदृग्व्यधारयत्

०१०९०३११ विशुद्धया धारणया हताशुभस्तदीक्षयैवाशु गतायुधश्रमः

०१०९०३१३ निवृत्तसर्वेन्द्रियवृत्तिविभ्रमस्तुष्टाव जन्यं विसृजञ्जनार्दनम्

०१०९०३२० श्रीभीष्म उवाच

०१०९०३२१ इति मतिरुपकल्पिता वितृष्णा भगवति सात्वतपुङ्गवे विभूम्नि

०१०९०३२३ स्वसुखमुपगते क्वचिद्विहर्तुं प्रकृतिमुपेयुषि यद्भवप्रवाहः

०१०९०३३१ त्रिभुवनकमनं तमालवर्णं रविकरगौरवराम्बरं दधाने

०१०९०३३३ वपुरलककुलावृताननाब्जं विजयसखे रतिरस्तु मेऽनवद्या

०१०९०३४१ युधि तुरगरजोविधूम्रविष्वक्कचलुलितश्रमवार्यलङ्कृतास्ये

०१०९०३४३ मम निशितशरैर्विभिद्यमान त्वचि विलसत्कवचेऽस्तु कृष्ण आत्मा

०१०९०३५१ सपदि सखिवचो निशम्य मध्ये निजपरयोर्बलयो रथं निवेश्य

०१०९०३५३ स्थितवति परसैनिकायुरक्ष्णा हृतवति पार्थसखे रतिर्ममास्तु

०१०९०३६१ व्यवहितपृतनामुखं निरीक्ष्य स्वजनवधाद्विमुखस्य दोषबुद्ध्या

०१०९०३६३ कुमतिमहरदात्मविद्यया यश्चरणरतिः परमस्य तस्य मेऽस्तु

०१०९०३७१ स्वनिगममपहाय मत्प्रतिज्ञामृतमधिकर्तुमवप्लुतो रथस्थः

०१०९०३७३ धृतरथचरणोऽभ्ययाच्चलद्गुर्हरिरिव हन्तुमिभं गतोत्तरीयः

०१०९०३८१ शितविशिखहतो विशीर्णदंशः क्षतजपरिप्लुत आततायिनो मे

०१०९०३८३ प्रसभमभिससार मद्वधार्थं स भवतु मे भगवान्गतिर्मुकुन्दः

०१०९०३९१ विजयरथकुटुम्ब आत्ततोत्रे धृतहयरश्मिनि तच्छ्रियेक्षणीये

०१०९०३९३ भगवति रतिरस्तु मे मुमूर्षोर्यमिह निरीक्ष्य हता गताः स्वरूपम्

०१०९०४०१ ललितगतिविलासवल्गुहास प्रणयनिरीक्षणकल्पितोरुमानाः

०१०९०४०३ कृतमनुकृतवत्य उन्मदान्धाः प्रकृतिमगन्किल यस्य गोपवध्वः

०१०९०४११ मुनिगणनृपवर्यसङ्कुलेऽन्तः सदसि युधिष्ठिरराजसूय एषाम्

०१०९०४१३ अर्हणमुपपेद ईक्षणीयो मम दृशिगोचर एष आविरात्मा

०१०९०४२१ तमिममहमजं शरीरभाजां हृदि हृदि धिष्ठितमात्मकल्पितानाम्

०१०९०४२३ प्रतिदृशमिव नैकधार्कमेकं समधिगतोऽस्मि विधूतभेदमोहः

०१०९०४३० सूत उवाच

०१०९०४३१ कृष्ण एवं भगवति मनोवाग्दृष्टिवृत्तिभिः

०१०९०४३३ आत्मन्यात्मानमावेश्य सोऽन्तःश्वास उपारमत्

०१०९०४४१ सम्पद्यमानमाज्ञाय भीष्मं ब्रह्मणि निष्कले

०१०९०४४३ सर्वे बभूवुस्ते तूष्णीं वयांसीव दिनात्यये

०१०९०४५१ तत्र दुन्दुभयो नेदुर्देवमानववादिताः

०१०९०४५३ शशंसुः साधवो राज्ञां खात्पेतुः पुष्पवृष्टयः

०१०९०४६१ तस्य निर्हरणादीनि सम्परेतस्य भार्गव

०१०९०४६३ युधिष्ठिरः कारयित्वा मुहूर्तं दुःखितोऽभवत्

०१०९०४७१ तुष्टुवुर्मुनयो हृष्टाः कृष्णं तद्गुह्यनामभिः

०१०९०४७३ ततस्ते कृष्णहृदयाः स्वाश्रमान्प्रययुः पुनः

०१०९०४८१ ततो युधिष्ठिरो गत्वा सहकृष्णो गजाह्वयम्

०१०९०४८३ पितरं सान्त्वयामास गान्धारीं च तपस्विनीम्

०१०९०४९१ पित्रा चानुमतो राजा वासुदेवानुमोदितः

०१०९०४९३ चकार राज्यं धर्मेण पितृपैतामहं विभुः

०११०००१० शौनक उवाच

०११०००११ हत्वा स्वरिक्थस्पृध आततायिनो युधिष्ठिरो धर्मभृतां वरिष्ठः

०११०००१३ सहानुजैः प्रत्यवरुद्धभोजनः कथं प्रवृत्तः किमकारषीत्ततः

०११०००२० सूत उवाच

०११०००२१ वंशं कुरोर्वंशदवाग्निनिर्हृतं संरोहयित्वा भवभावनो हरिः

०११०००२३ निवेशयित्वा निजराज्य ईश्वरो युधिष्ठिरं प्रीतमना बभूव ह

०११०००३१ निशम्य भीष्मोक्तमथाच्युतोक्तं प्रवृत्तविज्ञानविधूतविभ्रमः

०११०००३३ शशास गामिन्द्र इवाजिताश्रयः परिध्युपान्तामनुजानुवर्तितः

०११०००४१ कामं ववर्ष पर्जन्यः सर्वकामदुघा मही

०११०००४३ सिषिचुः स्म व्रजान्गावः पयसोधस्वतीर्मुदा

०११०००५१ नद्यः समुद्रा गिरयः सवनस्पतिवीरुधः

०११०००५३ फलन्त्योषधयः सर्वाः काममन्वृतु तस्य वै

०११०००६१ नाधयो व्याधयः क्लेशा दैवभूतात्महेतवः

०११०००६३ अजातशत्रावभवन्जन्तूनां राज्ञि कर्हिचित्

०११०००७१ उषित्वा हास्तिनपुरे मासान्कतिपयान्हरिः

०११०००७३ सुहृदां च विशोकाय स्वसुश्च प्रियकाम्यया

०११०००८१ आमन्त्र्य चाभ्यनुज्ञातः परिष्वज्याभिवाद्य तम्

०११०००८३ आरुरोह रथं कैश्चित्परिष्वक्तोऽभिवादितः

०११०००९१ सुभद्रा द्रौपदी कुन्ती विराटतनया तथा

०११०००९३ गान्धारी धृतराष्ट्रश्च युयुत्सुर्गौतमो यमौ

०११००१०१ वृकोदरश्च धौम्यश्च स्त्रियो मत्स्यसुतादयः

०११००१०३ न सेहिरे विमुह्यन्तो विरहं शार्ङ्गधन्वनः

०११००१११ सत्सङ्गान्मुक्तदुःसङ्गो हातुं नोत्सहते बुधः

०११००११३ कीर्त्यमानं यशो यस्य सकृदाकर्ण्य रोचनम्

०११००१२१ तस्मिन्न्यस्तधियः पार्थाः सहेरन्विरहं कथम्

०११००१२३ दर्शनस्पर्शसंलाप शयनासनभोजनैः

०११००१३१ सर्वे तेऽनिमिषैरक्षैस्तमनु द्रुतचेतसः

०११००१३३ वीक्षन्तः स्नेहसम्बद्धा विचेलुस्तत्र तत्र ह

०११००१४१ न्यरुन्धन्नुद्गलद्बाष्पमौत्कण्ठ्याद्देवकीसुते

०११००१४३ निर्यात्यगारान्नोऽभद्रमिति स्याद्बान्धवस्त्रियः

०११००१५१ मृदङ्गशङ्खभेर्यश्च वीणापणवगोमुखाः

०११००१५३ धुन्धुर्यानकघण्टाद्या नेदुर्दुन्दुभयस्तथा

०११००१६१ प्रासादशिखरारूढाः कुरुनार्यो दिदृक्षया

०११००१६३ ववृषुः कुसुमैः कृष्णं प्रेमव्रीडास्मितेक्षणाः

०११००१७१ सितातपत्रं जग्राह मुक्तादामविभूषितम्

०११००१७३ रत्नदण्डं गुडाकेशः प्रियः प्रियतमस्य ह

०११००१८१ उद्धवः सात्यकिश्चैव व्यजने परमाद्भुते

०११००१८३ विकीर्यमाणः कुसुमै रेजे मधुपतिः पथि

०११००१९१ अश्रूयन्ताशिषः सत्यास्तत्र तत्र द्विजेरिताः

०११००१९३ नानुरूपानुरूपाश्च निर्गुणस्य गुणात्मनः

०११००२०१ अन्योन्यमासीत्सञ्जल्प उत्तमश्लोकचेतसाम्

०११००२०३ कौरवेन्द्रपुरस्त्रीणां सर्वश्रुतिमनोहरः

०११००२११ स वै किलायं पुरुषः पुरातनो य एक आसीदविशेष आत्मनि

०११००२१३ अग्रे गुणेभ्यो जगदात्मनीश्वरे निमीलितात्मन्निशि सुप्तशक्तिषु

०११००२२१ स एव भूयो निजवीर्यचोदितां स्वजीवमायां प्रकृतिं सिसृक्षतीम्

०११००२२३ अनामरूपात्मनि रूपनामनी विधित्समानोऽनुससार शास्त्रकृत्

०११००२३१ स वा अयं यत्पदमत्र सूरयो जितेन्द्रिया निर्जितमातरिश्वनः

०११००२३३ पश्यन्ति भक्त्युत्कलितामलात्मना नन्वेष सत्त्वं परिमार्ष्टुमर्हति

०११००२४१ स वा अयं सख्यनुगीतसत्कथो वेदेषु गुह्येषु च गुह्यवादिभिः

०११००२४३ य एक ईशो जगदात्मलीलया सृजत्यवत्यत्ति न तत्र सज्जते

०११००२५१ यदा ह्यधर्मेण तमोधियो नृपा जीवन्ति तत्रैष हि सत्त्वतः किल

०११००२५३ धत्ते भगं सत्यमृतं दयां यशो भवाय रूपाणि दधद्युगे युगे

०११००२६१ अहो अलं श्लाघ्यतमं यदोः कुलमहो अलं पुण्यतमं मधोर्वनम्

०११००२६३ यदेष पुंसामृषभः श्रियः पतिः स्वजन्मना चङ्क्रमणेन चाञ्चति

०११००२७१ अहो बत स्वर्यशसस्तिरस्करी कुशस्थली पुण्ययशस्करी भुवः

०११००२७३ पश्यन्ति नित्यं यदनुग्रहेषितं स्मितावलोकं स्वपतिं स्म यत्प्रजाः

०११००२८१ नूनं व्रतस्नानहुतादिनेश्वरः समर्चितो ह्यस्य गृहीतपाणिभिः

०११००२८३ पिबन्ति याः सख्यधरामृतं मुहुर्व्रजस्त्रियः सम्मुमुहुर्यदाशयाः

०११००२९१ या वीर्यशुल्केन हृताः स्वयंवरे प्रमथ्य चैद्यप्रमुखान्हि शुष्मिणः

०११००२९३ प्रद्युम्नसाम्बाम्बसुतादयोऽपरा याश्चाहृता भौमवधे सहस्रशः

०११००३०१ एताः परं स्त्रीत्वमपास्तपेशलं निरस्तशौचं बत साधु कुर्वते

०११००३०३ यासां गृहात्पुष्करलोचनः पतिर्न जात्वपैत्याहृतिभिर्हृदि स्पृशन्

०११००३११ एवंविधा गदन्तीनां स गिरः पुरयोषिताम्

०११००३१३ निरीक्षणेनाभिनन्दन्सस्मितेन ययौ हरिः

०११००३२१ अजातशत्रुः पृतनां गोपीथाय मधुद्विषः

०११००३२३ परेभ्यः शङ्कितः स्नेहात्प्रायुङ्क्त चतुरङ्गिणीम्

०११००३३१ अथ दूरागतान्शौरिः कौरवान्विरहातुरान्

०११००३३३ सन्निवर्त्य दृढं स्निग्धान्प्रायात्स्वनगरीं प्रियैः

०११००३४१ कुरुजाङ्गलपाञ्चालान्शूरसेनान्सयामुनान्

०११००३४३ ब्रह्मावर्तं कुरुक्षेत्रं मत्स्यान्सारस्वतानथ

०११००३५१ मरुधन्वमतिक्रम्य सौवीराभीरयोः परान्

०११००३५३ आनर्तान्भार्गवोपागाच्छ्रान्तवाहो मनाग्विभुः

०११००३६१ तत्र तत्र ह तत्रत्यैर्हरिः प्रत्युद्यतार्हणः

०११००३६३ सायं भेजे दिशं पश्चाद्गविष्ठो गां गतस्तदा

०१११००१० सूत उवाच

०१११००११ आनर्तान्स उपव्रज्य स्वृद्धाञ्जनपदान्स्वकान्

०१११००१३ दध्मौ दरवरं तेषां विषादं शमयन्निव

०१११००२१ स उच्चकाशे धवलोदरो दरोऽप्युरुक्रमस्याधरशोणशोणिमा

०१११००२३ दाध्मायमानः करकञ्जसम्पुटे यथाब्जखण्डे कलहंस उत्स्वनः

०१११००३१ तमुपश्रुत्य निनदं जगद्भयभयावहम्

०१११००३३ प्रत्युद्ययुः प्रजाः सर्वा भर्तृदर्शनलालसाः

०१११००४१ तत्रोपनीतबलयो रवेर्दीपमिवादृताः

०१११००४३ आत्मारामं पूर्णकामं निजलाभेन नित्यदा

०१११००५१ प्रीत्युत्फुल्लमुखाः प्रोचुर्हर्षगद्गदया गिरा

०१११००५३ पितरं सर्वसुहृदमवितारमिवार्भकाः

०१११००६१ नताः स्म ते नाथ सदाङ्घ्रिपङ्कजं विरिञ्चवैरिञ्च्यसुरेन्द्रवन्दितम्

०१११००६३ परायणं क्षेममिहेच्छतां परं न यत्र कालः प्रभवेत्परः प्रभुः

०१११००७१ भवाय नस्त्वं भव विश्वभावन त्वमेव माताथ सुहृत्पतिः पिता

०१११००७३ त्वं सद्गुरुर्नः परमं च दैवतं यस्यानुवृत्त्या कृतिनो बभूविम

०१११००८१ अहो सनाथा भवता स्म यद्वयं त्रैविष्टपानामपि दूरदर्शनम्

०१११००८३ प्रेमस्मितस्निग्धनिरीक्षणाननं पश्येम रूपं तव सर्वसौभगम्

०१११००९१ यर्ह्यम्बुजाक्षापससार भो भवान्कुरून्मधून्वाथ सुहृद्दिदृक्षया

०१११००९३ तत्राब्दकोटिप्रतिमः क्षणो भवेद्रविं विनाक्ष्णोरिव नस्तवाच्युत

०१११०१०१ कथं वयं नाथ चिरोषिते त्वयि प्रसन्नदृष्ट्याखिलतापशोषणम्

०१११०१०३ जीवेम ते सुन्दरहासशोभितमपश्यमाना वदनं मनोहरम्

०१११०१११ इति चोदीरिता वाचः प्रजानां भक्तवत्सलः

०१११०११३ शृण्वानोऽनुग्रहं दृष्ट्या वितन्वन्प्राविशत्पुरम्

०१११०१२१ मधुभोजदशार्हार्हकुकुरान्धकवृष्णिभिः

०१११०१२३ आत्मतुल्यबलैर्गुप्तां नागैर्भोगवतीमिव

०१११०१३१ सर्वर्तुसर्वविभवपुण्यवृक्षलताश्रमैः

०१११०१३३ उद्यानोपवनारामैर्वृतपद्माकरश्रियम्

०१११०१४१ गोपुरद्वारमार्गेषु कृतकौतुकतोरणाम्

०१११०१४३ चित्रध्वजपताकाग्रैरन्तः प्रतिहतातपाम्

०१११०१५१ सम्मार्जितमहामार्ग रथ्यापणकचत्वराम्

०१११०१५३ सिक्तां गन्धजलैरुप्तां फलपुष्पाक्षताङ्कुरैः

०१११०१६१ द्वारि द्वारि गृहाणां च दध्यक्षतफलेक्षुभिः

०१११०१६३ अलङ्कृतां पूर्णकुम्भैर्बलिभिर्धूपदीपकैः

०१११०१७१ निशम्य प्रेष्ठमायान्तं वसुदेवो महामनाः

०१११०१७३ अक्रूरश्चोग्रसेनश्च रामश्चाद्भुतविक्रमः

०१११०१८१ प्रद्युम्नश्चारुदेष्णश्च साम्बो जाम्बवतीसुतः

०१११०१८३ प्रहर्षवेगोच्छशितशयनासनभोजनाः

०१११०१९१ वारणेन्द्रं पुरस्कृत्य ब्राह्मणैः ससुमङ्गलैः

०१११०१९३ शङ्खतूर्यनिनादेन ब्रह्मघोषेण चादृताः

०१११०१९५ प्रत्युज्जग्मू रथैर्हृष्टाः प्रणयागतसाध्वसाः

०१११०२०१ वारमुख्याश्च शतशो यानैस्तद्दर्शनोत्सुकाः

०१११०२०३ लसत्कुण्डलनिर्भातकपोलवदनश्रियः

०१११०२११ नटनर्तकगन्धर्वाः सूतमागधवन्दिनः

०१११०२१३ गायन्ति चोत्तमश्लोकचरितान्यद्भुतानि च

०१११०२२१ भगवांस्तत्र बन्धूनां पौराणामनुवर्तिनाम्

०१११०२२३ यथाविध्युपसङ्गम्य सर्वेषां मानमादधे

०१११०२३१ प्रह्वाभिवादनाश्लेषकरस्पर्शस्मितेक्षणैः

०१११०२३३ आश्वास्य चाश्वपाकेभ्यो वरैश्चाभिमतैर्विभुः

०१११०२४१ स्वयं च गुरुभिर्विप्रैः सदारैः स्थविरैरपि

०१११०२४३ आशीर्भिर्युज्यमानोऽन्यैर्वन्दिभिश्चाविशत्पुरम्

०१११०२५१ राजमार्गं गते कृष्णे द्वारकायाः कुलस्त्रियः

०१११०२५३ हर्म्याण्यारुरुहुर्विप्र तदीक्षणमहोत्सवाः

०१११०२६१ नित्यं निरीक्षमाणानां यदपि द्वारकौकसाम्

०१११०२६३ न वितृप्यन्ति हि दृशः श्रियो धामाङ्गमच्युतम्

०१११०२७१ श्रियो निवासो यस्योरः पानपात्रं मुखं दृशाम्

०१११०२७३ बाहवो लोकपालानां सारङ्गाणां पदाम्बुजम्

०१११०२८१ सितातपत्रव्यजनैरुपस्कृतः प्रसूनवर्षैरभिवर्षितः पथि

०१११०२८३ पिशङ्गवासा वनमालया बभौ घनो यथार्कोडुपचापवैद्युतैः

०१११०२९१ प्रविष्टस्तु गृहं पित्रोः परिष्वक्तः स्वमातृभिः

०१११०२९३ ववन्दे शिरसा सप्त देवकीप्रमुखा मुदा

०१११०३०१ ताः पुत्रमङ्कमारोप्य स्नेहस्नुतपयोधराः

०१११०३०३ हर्षविह्वलितात्मानः सिषिचुर्नेत्रजैर्जलैः

०१११०३११ अथाविशत्स्वभवनं सर्वकाममनुत्तमम्

०१११०३१३ प्रासादा यत्र पत्नीनां सहस्राणि च षोडश

०१११०३२१ पत्न्यः पतिं प्रोष्य गृहानुपागतं विलोक्य सञ्जातमनोमहोत्सवाः

०१११०३२३ उत्तस्थुरारात्सहसासनाशयात्साकं व्रतैर्व्रीडितलोचनाननाः

०१११०३३१ तमात्मजैर्दृष्टिभिरन्तरात्मना दुरन्तभावाः परिरेभिरे पतिम्

०१११०३३३ निरुद्धमप्यास्रवदम्बु नेत्रयोर्विलज्जतीनां भृगुवर्य वैक्लवात्

०१११०३४१ यद्यप्यसौ पार्श्वगतो रहोगतस्तथापि तस्याङ्घ्रियुगं नवं नवम्

०१११०३४३ पदे पदे का विरमेत तत्पदाच्चलापि यच्छ्रीर्न जहाति कर्हिचित्

०१११०३५१ एवं नृपाणां क्षितिभारजन्मनामक्षौहिणीभिः परिवृत्ततेजसाम्

०१११०३५३ विधाय वैरं श्वसनो यथानलं मिथो वधेनोपरतो निरायुधः

०१११०३६१ स एष नरलोकेऽस्मिन्नवतीर्णः स्वमायया

०१११०३६३ रेमे स्त्रीरत्नकूटस्थो भगवान्प्राकृतो यथा

०१११०३७१ उद्दामभावपिशुनामलवल्गुहास

०१११०३७२ व्रीडावलोकनिहतो मदनोऽपि यासाम्

०१११०३७३ सम्मुह्य चापमजहात्प्रमदोत्तमास्ता

०१११०३७४ यस्येन्द्रियं विमथितुं कुहकैर्न शेकुः

०१११०३८१ तमयं मन्यते लोको ह्यसङ्गमपि सङ्गिनम्

०१११०३८३ आत्मौपम्येन मनुजं व्यापृण्वानं यतोऽबुधः

०१११०३९१ एतदीशनमीशस्य प्रकृतिस्थोऽपि तद्गुणैः

०१११०३९३ न युज्यते सदात्मस्थैर्यथा बुद्धिस्तदाश्रया

०१११०४०१ तं मेनिरेऽबला मूढाः स्त्रैणं चानुव्रतं रहः

०१११०४०३ अप्रमाणविदो भर्तुरीश्वरं मतयो यथा

०११२००१० शौनक उवाच

०११२००११ अश्वत्थाम्नोपसृष्टेन ब्रह्मशीर्ष्णोरुतेजसा

०११२००१३ उत्तराया हतो गर्भ ईशेनाजीवितः पुनः

०११२००२१ तस्य जन्म महाबुद्धेः कर्माणि च महात्मनः

०११२००२३ निधनं च यथैवासीत्स प्रेत्य गतवान्यथा

०११२००३१ तदिदं श्रोतुमिच्छामो गदितुं यदि मन्यसे

०११२००३३ ब्रूहि नः श्रद्दधानानां यस्य ज्ञानमदाच्छुकः

०११२००४० सूत उवाच

०११२००४१ अपीपलद्धर्मराजः पितृवद्रञ्जयन्प्रजाः

०११२००४३ निःस्पृहः सर्वकामेभ्यः कृष्णपादानुसेवया

०११२००५१ सम्पदः क्रतवो लोका महिषी भ्रातरो मही

०११२००५३ जम्बूद्वीपाधिपत्यं च यशश्च त्रिदिवं गतम्

०११२००६१ किं ते कामाः सुरस्पार्हा मुकुन्दमनसो द्विजाः

०११२००६३ अधिजह्रुर्मुदं राज्ञः क्षुधितस्य यथेतरे

०११२००७१ मातुर्गर्भगतो वीरः स तदा भृगुनन्दन

०११२००७३ ददर्श पुरुषं कञ्चिद्दह्यमानोऽस्त्रतेजसा

०११२००८१ अङ्गुष्ठमात्रममलं स्फुरत्पुरटमौलिनम्

०११२००८३ अपीव्यदर्शनं श्यामं तडिद्वाससमच्युतम्

०११२००९१ श्रीमद्दीर्घचतुर्बाहुं तप्तकाञ्चनकुण्डलम्

०११२००९३ क्षतजाक्षं गदापाणिमात्मनः सर्वतो दिशम्

०११२००९५ परिभ्रमन्तमुल्काभां भ्रामयन्तं गदां मुहुः

०११२०१०१ अस्त्रतेजः स्वगदया नीहारमिव गोपतिः

०११२०१०३ विधमन्तं सन्निकर्षे पर्यैक्षत क इत्यसौ

०११२०१११ विधूय तदमेयात्मा भगवान्धर्मगुब्विभुः

०११२०११३ मिषतो दशमासस्य तत्रैवान्तर्दधे हरिः

०११२०१२१ ततः सर्वगुणोदर्के सानुकूलग्रहोदये

०११२०१२३ जज्ञे वंशधरः पाण्डोर्भूयः पाण्डुरिवौजसा

०११२०१३१ तस्य प्रीतमना राजा विप्रैर्धौम्यकृपादिभिः

०११२०१३३ जातकं कारयामास वाचयित्वा च मङ्गलम्

०११२०१४१ हिरण्यं गां महीं ग्रामान्हस्त्यश्वान्नृपतिर्वरान्

०११२०१४३ प्रादात्स्वन्नं च विप्रेभ्यः प्रजातीर्थे स तीर्थवित्

०११२०१५१ तमूचुर्ब्राह्मणास्तुष्टा राजानं प्रश्रयान्वितम्

०११२०१५३ एष ह्यस्मिन्प्रजातन्तौ पुरूणां पौरवर्षभ

०११२०१६१ दैवेनाप्रतिघातेन शुक्ले संस्थामुपेयुषि

०११२०१६३ रातो वोऽनुग्रहार्थाय विष्णुना प्रभविष्णुना

०११२०१७१ तस्मान्नाम्ना विष्णुरात इति लोके भविष्यति

०११२०१७३ न सन्देहो महाभाग महाभागवतो महान्

०११२०१८० श्रीराजोवाच

०११२०१८१ अप्येष वंश्यान्राजर्षीन्पुण्यश्लोकान्महात्मनः

०११२०१८३ अनुवर्तिता स्विद्यशसा साधुवादेन सत्तमाः

०११२०१९० ब्राह्मणा ऊचुः

०११२०१९१ पार्थ प्रजाविता साक्षादिक्ष्वाकुरिव मानवः

०११२०१९३ ब्रह्मण्यः सत्यसन्धश्च रामो दाशरथिर्यथा

०११२०२०१ एष दाता शरण्यश्च यथा ह्यौशीनरः शिबिः

०११२०२०३ यशो वितनिता स्वानां दौष्यन्तिरिव यज्वनाम्

०११२०२११ धन्विनामग्रणीरेष तुल्यश्चार्जुनयोर्द्वयोः

०११२०२१३ हुताश इव दुर्धर्षः समुद्र इव दुस्तरः

०११२०२२१ मृगेन्द्र इव विक्रान्तो निषेव्यो हिमवानिव

०११२०२२३ तितिक्षुर्वसुधेवासौ सहिष्णुः पितराविव

०११२०२३१ पितामहसमः साम्ये प्रसादे गिरिशोपमः

०११२०२३३ आश्रयः सर्वभूतानां यथा देवो रमाश्रयः

०११२०२४१ सर्वसद्गुणमाहात्म्ये एष कृष्णमनुव्रतः

०११२०२४३ रन्तिदेव इवोदारो ययातिरिव धार्मिकः

०११२०२५१ हृत्या बलिसमः कृष्णे प्रह्राद इव सद्ग्रहः

०११२०२५३ आहर्तैषोऽश्वमेधानां वृद्धानां पर्युपासकः

०११२०२६१ राजर्षीणां जनयिता शास्ता चोत्पथगामिनाम्

०११२०२६३ निग्रहीता कलेरेष भुवो धर्मस्य कारणात्

०११२०२७१ तक्षकादात्मनो मृत्युं द्विजपुत्रोपसर्जितात्

०११२०२७३ प्रपत्स्यत उपश्रुत्य मुक्तसङ्गः पदं हरेः

०११२०२८१ जिज्ञासितात्मयाथार्थ्यो मुनेर्व्याससुतादसौ

०११२०२८३ हित्वेदं नृप गङ्गायां यास्यत्यद्धाकुतोभयम्

०११२०२९१ इति राज्ञ उपादिश्य विप्रा जातककोविदाः

०११२०२९३ लब्धापचितयः सर्वे प्रतिजग्मुः स्वकान्गृहान्

०११२०३०१ स एष लोके विख्यातः परीक्षिदिति यत्प्रभुः

०११२०३०३ पूर्वं दृष्टमनुध्यायन्परीक्षेत नरेष्विह

०११२०३११ स राजपुत्रो ववृधे आशु शुक्ल इवोडुपः

०११२०३१३ आपूर्यमाणः पितृभिः काष्ठाभिरिव सोऽन्वहम्

०११२०३२१ यक्ष्यमाणोऽश्वमेधेन ज्ञातिद्रोहजिहासया

०११२०३२३ राजा लब्धधनो दध्यौ नान्यत्र करदण्डयोः

०११२०३३१ तदभिप्रेतमालक्ष्य भ्रातरो ञ्च्युतचोदिताः

०११२०३३३ धनं प्रहीणमाजह्रुरुदीच्यां दिशि भूरिशः

०११२०३४१ तेन सम्भृतसम्भारो धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः

०११२०३४३ वाजिमेधैस्त्रिभिर्भीतो यज्ञैः समयजद्धरिम्

०११२०३५१ आहूतो भगवान्राज्ञा याजयित्वा द्विजैर्नृपम्

०११२०३५३ उवास कतिचिन्मासान्सुहृदां प्रियकाम्यया

०११२०३६१ ततो राज्ञाभ्यनुज्ञातः कृष्णया सहबन्धुभिः

०११२०३६३ ययौ द्वारवतीं ब्रह्मन्सार्जुनो यदुभिर्वृतः

०११३००१० सूत उवाच

०११३००११ विदुरस्तीर्थयात्रायां मैत्रेयादात्मनो गतिम्

०११३००१३ ज्ञात्वागाद्धास्तिनपुरं तयावाप्तविवित्सितः

०११३००२१ यावतः कृतवान्प्रश्नान्क्षत्ता कौषारवाग्रतः

०११३००२३ जातैकभक्तिर्गोविन्दे तेभ्यश्चोपरराम ह

०११३००३१ तं बन्धुमागतं दृष्ट्वा धर्मपुत्रः सहानुजः

०११३००३३ धृतराष्ट्रो युयुत्सुश्च सूतः शारद्वतः पृथा

०११३००४१ गान्धारी द्रौपदी ब्रह्मन्सुभद्रा चोत्तरा कृपी

०११३००४३ अन्याश्च जामयः पाण्डोर्ज्ञातयः ससुताः स्त्रियः

०११३००५१ प्रत्युज्जग्मुः प्रहर्षेण प्राणं तन्व इवागतम्

०११३००५३ अभिसङ्गम्य विधिवत्परिष्वङ्गाभिवादनैः

०११३००६१ मुमुचुः प्रेमबाष्पौघं विरहौत्कण्ठ्यकातराः

०११३००६३ राजा तमर्हयां चक्रे कृतासनपरिग्रहम्

०११३००७१ तं भुक्तवन्तं विश्रान्तमासीनं सुखमासने

०११३००७३ प्रश्रयावनतो राजा प्राह तेषां च शृण्वताम्

०११३००८० युधिष्ठिर उवाच

०११३००८१ अपि स्मरथ नो युष्मत्पक्षच्छायासमेधितान्

०११३००८३ विपद्गणाद्विषाग्न्यादेर्मोचिता यत्समातृकाः

०११३००९१ कया वृत्त्या वर्तितं वश्चरद्भिः क्षितिमण्डलम्

०११३००९३ तीर्थानि क्षेत्रमुख्यानि सेवितानीह भूतले

०११३०१०१ भवद्विधा भागवतास्तीर्थभूताः स्वयं विभो

०११३०१०३ तीर्थीकुर्वन्ति तीर्थानि स्वान्तःस्थेन गदाभृता

०११३०१११ अपि नः सुहृदस्तात बान्धवाः कृष्णदेवताः

०११३०११३ दृष्टाः श्रुता वा यदवः स्वपुर्यां सुखमासते

०११३०१२१ इत्युक्तो धर्मराजेन सर्वं तत्समवर्णयत्

०११३०१२३ यथानुभूतं क्रमशो विना यदुकुलक्षयम्

०११३०१३१ नन्वप्रियं दुर्विषहं नृणां स्वयमुपस्थितम्

०११३०१३३ नावेदयत्सकरुणो दुःखितान्द्रष्टुमक्षमः

०११३०१४१ कञ्चित्कालमथावात्सीत्सत्कृतो देववत्सुखम्

०११३०१४३ भ्रातुर्ज्येष्ठस्य श्रेयस्कृत्सर्वेषां सुखमावहन्

०११३०१५१ अबिभ्रदर्यमा दण्डं यथावदघकारिषु

०११३०१५३ यावद्दधार शूद्रत्वं शापाद्वर्षशतं यमः

०११३०१६१ युधिष्ठिरो लब्धराज्यो दृष्ट्वा पौत्रं कुलन्धरम्

०११३०१६३ भ्रातृभिर्लोकपालाभैर्मुमुदे परया श्रिया

०११३०१७१ एवं गृहेषु सक्तानां प्रमत्तानां तदीहया

०११३०१७३ अत्यक्रामदविज्ञातः कालः परमदुस्तरः

०११३०१८१ विदुरस्तदभिप्रेत्य धृतराष्ट्रमभाषत

०११३०१८३ राजन्निर्गम्यतां शीघ्रं पश्येदं भयमागतम्

०११३०१९१ प्रतिक्रिया न यस्येह कुतश्चित्कर्हिचित्प्रभो

०११३०१९३ स एष भगवान्कालः सर्वेषां नः समागतः

०११३०२०१ येन चैवाभिपन्नोऽयं प्राणैः प्रियतमैरपि

०११३०२०३ जनः सद्यो वियुज्येत किमुतान्यैर्धनादिभिः

०११३०२११ पितृभ्रातृसुहृत्पुत्रा हतास्ते विगतं वयम्

०११३०२१३ आत्मा च जरया ग्रस्तः परगेहमुपाससे

०११३०२२१ अन्धः पुरैव वधिरो मन्दप्रज्ञाश्च साम्प्रतम्

०११३०२२३ विशीर्णदन्तो मन्दाग्निः सरागः कफमुद्वहन्

०११३०२३१ अहो महीयसी जन्तोर्जीविताशा यथा भवान्

०११३०२३३ भीमापवर्जितं पिण्डमादत्ते गृहपालवत्

०११३०२४१ अग्निर्निसृष्टो दत्तश्च गरो दाराश्च दूषिताः

०११३०२४३ हृतं क्षेत्रं धनं येषां तद्दत्तैरसुभिः कियत्

०११३०२५१ तस्यापि तव देहोऽयं कृपणस्य जिजीविषोः

०११३०२५३ परैत्यनिच्छतो जीर्णो जरया वाससी इव

०११३०२६१ गतस्वार्थमिमं देहं विरक्तो मुक्तबन्धनः

०११३०२६३ अविज्ञातगतिर्जह्यात्स वै धीर उदाहृतः

०११३०२७१ यः स्वकात्परतो वेह जातनिर्वेद आत्मवान्

०११३०२७३ हृदि कृत्वा हरिं गेहात्प्रव्रजेत्स नरोत्तमः

०११३०२८१ अथोदीचीं दिशं यातु स्वैरज्ञातगतिर्भवान्

०११३०२८३ इतोऽर्वाक्प्रायशः कालः पुंसां गुणविकर्षणः

०११३०२९१ एवं राजा विदुरेणानुजेन प्रज्ञाचक्षुर्बोधित आजमीढः

०११३०२९३ छित्त्वा स्वेषु स्नेहपाशान्द्रढिम्नो निश्चक्राम भ्रातृसन्दर्शिताध्वा

०११३०३०१ पतिं प्रयान्तं सुबलस्य पुत्री पतिव्रता चानुजगाम साध्वी

०११३०३०३ हिमालयं न्यस्तदण्डप्रहर्षं मनस्विनामिव सत्सम्प्रहारः

०११३०३११ अजातशत्रुः कृतमैत्रो हुताग्निर्विप्रान्नत्वा तिलगोभूमिरुक्मैः

०११३०३१३ गृहं प्रविष्टो गुरुवन्दनाय न चापश्यत्पितरौ सौबलीं च

०११३०३२१ तत्र सञ्जयमासीनं पप्रच्छोद्विग्नमानसः

०११३०३२३ गावल्गणे क्व नस्तातो वृद्धो हीनश्च नेत्रयोः

०११३०३३१ अम्बा च हतपुत्रार्ता पितृव्यः क्व गतः सुहृत्

०११३०३३३ अपि मय्यकृतप्रज्ञे हतबन्धुः स भार्यया

०११३०३३५ आशंसमानः शमलं गङ्गायां दुःखितोऽपतत्

०११३०३४१ पितर्युपरते पाण्डौ सर्वान्नः सुहृदः शिशून्

०११३०३४३ अरक्षतां व्यसनतः पितृव्यौ क्व गतावितः

०११३०३५० सूत उवाच

०११३०३५१ कृपया स्नेहवैक्लव्यात्सूतो विरहकर्शितः

०११३०३५३ आत्मेश्वरमचक्षाणो न प्रत्याहातिपीडितः

०११३०३६१ विमृज्याश्रूणि पाणिभ्यां विष्टभ्यात्मानमात्मना

०११३०३६३ अजातशत्रुं प्रत्यूचे प्रभोः पादावनुस्मरन्

०११३०३७० सञ्जय उवाच

०११३०३७१ नाहं वेद व्यवसितं पित्रोर्वः कुलनन्दन

०११३०३७३ गान्धार्या वा महाबाहो मुषितोऽस्मि महात्मभिः

०११३०३८१ अथाजगाम भगवान्नारदः सहतुम्बुरुः

०११३०३८३ प्रत्युत्थायाभिवाद्याह सानुजोऽभ्यर्चयन्मुनिम्

०११३०३९० युधिष्ठिर उवाच

०११३०३९१ नाहं वेद गतिं पित्रोर्भगवन्क्व गतावितः

०११३०३९३ अम्बा वा हतपुत्रार्ता क्व गता च तपस्विनी

०११३०४०१ कर्णधार इवापारे भगवान्पारदर्शकः

०११३०४०३ अथाबभाषे भगवान्नारदो मुनिसत्तमः

०११३०४१० नारद उवाच

०११३०४११ मा कञ्चन शुचो राजन्यदीश्वरवशं जगत्

०११३०४१३ लोकाः सपाला यस्येमे वहन्ति बलिमीशितुः

०११३०४१५ स संयुनक्ति भूतानि स एव वियुनक्ति च

०११३०४२१ यथा गावो नसि प्रोतास्तन्त्यां बद्धाश्च दामभिः

०११३०४२३ वाक्तन्त्यां नामभिर्बद्धा वहन्ति बलिमीशितुः

०११३०४३१ यथा क्रीडोपस्कराणां संयोगविगमाविह

०११३०४३३ इच्छया क्रीडितुः स्यातां तथैवेशेच्छया नृणाम्

०११३०४४१ यन्मन्यसे ध्रुवं लोकमध्रुवं वा न चोभयम्

०११३०४४३ सर्वथा न हि शोच्यास्ते स्नेहादन्यत्र मोहजात्

०११३०४५१ तस्माज्जह्यङ्ग वैक्लव्यमज्ञानकृतमात्मनः

०११३०४५३ कथं त्वनाथाः कृपणा वर्तेरंस्ते च मां विना

०११३०४६१ कालकर्मगुणाधीनो देहोऽयं पाञ्चभौतिकः

०११३०४६३ कथमन्यांस्तु गोपायेत्सर्पग्रस्तो यथा परम्

०११३०४७१ अहस्तानि सहस्तानामपदानि चतुष्पदाम्

०११३०४७३ फल्गूनि तत्र महतां जीवो जीवस्य जीवनम्

०११३०४८१ तदिदं भगवान्राजन्नेक आत्मात्मनां स्वदृक्

०११३०४८३ अन्तरोऽनन्तरो भाति पश्य तं माययोरुधा

०११३०४९१ सोऽयमद्य महाराज भगवान्भूतभावनः

०११३०४९३ कालरूपोऽवतीर्णोऽस्यामभावाय सुरद्विषाम्

०११३०५०१ निष्पादितं देवकृत्यमवशेषं प्रतीक्षते

०११३०५०३ तावद्यूयमवेक्षध्वं भवेद्यावदिहेश्वरः

०११३०५११ धृतराष्ट्रः सह भ्रात्रा गान्धार्या च स्वभार्यया

०११३०५१३ दक्षिणेन हिमवत ऋषीणामाश्रमं गतः

०११३०५२१ स्रोतोभिः सप्तभिर्या वै स्वर्धुनी सप्तधा व्यधात्

०११३०५२३ सप्तानां प्रीतये नाना सप्तस्रोतः प्रचक्षते

०११३०५३१ स्नात्वानुसवनं तस्मिन्हुत्वा चाग्नीन्यथाविधि

०११३०५३३ अब्भक्ष उपशान्तात्मा स आस्ते विगतैषणः

०११३०५४१ जितासनो जितश्वासः प्रत्याहृतषडिन्द्रियः

०११३०५४३ हरिभावनया ध्वस्तरजःसत्त्वतमोमलः

०११३०५५१ विज्ञानात्मनि संयोज्य क्षेत्रज्ञे प्रविलाप्य तम्

०११३०५५३ ब्रह्मण्यात्मानमाधारे घटाम्बरमिवाम्बरे

०११३०५६१ ध्वस्तमायागुणोदर्को निरुद्धकरणाशयः

०११३०५६३ निवर्तिताखिलाहार आस्ते स्थाणुरिवाचलः

०११३०५६५ तस्यान्तरायो मैवाभूः सन्न्यस्ताखिलकर्मणः

०११३०५७१ स वा अद्यतनाद्राजन्परतः पञ्चमेऽहनि

०११३०५७३ कलेवरं हास्यति स्वं तच्च भस्मीभविष्यति

०११३०५८१ दह्यमानेऽग्निभिर्देहे पत्युः पत्नी सहोटजे

०११३०५८३ बहिः स्थिता पतिं साध्वी तमग्निमनु वेक्ष्यति

०११३०५९१ विदुरस्तु तदाश्चर्यं निशाम्य कुरुनन्दन

०११३०५९३ हर्षशोकयुतस्तस्माद्गन्ता तीर्थनिषेवकः

०११३०६०१ इत्युक्त्वाथारुहत्स्वर्गं नारदः सहतुम्बुरुः

०११३०६०३ युधिष्ठिरो वचस्तस्य हृदि कृत्वाजहाच्छुचः

०११४००१० सूत उवाच

०११४००११ सम्प्रस्थिते द्वारकायांजिष्णौ बन्धुदिदृक्षया

०११४००१३ ज्ञातुं च पुण्यश्लोकस्य कृष्णस्य च विचेष्टितम्

०११४००२१ व्यतीताः कतिचिन्मासास्तदा नायात्ततोऽर्जुनः

०११४००२३ ददर्श घोररूपाणि निमित्तानि कुरूद्वहः

०११४००३१ कालस्य च गतिं रौद्रां विपर्यस्तर्तुधर्मिणः

०११४००३३ पापीयसीं नृणां वार्तां क्रोधलोभानृतात्मनाम्

०११४००४१ जिह्मप्रायं व्यवहृतं शाठ्यमिश्रं च सौहृदम्

०११४००४३ पितृमातृसुहृद्भ्रातृदम्पतीनां च कल्कनम्

०११४००५१ निमित्तान्यत्यरिष्टानि काले त्वनुगते नृणाम्

०११४००५३ लोभाद्यधर्मप्रकृतिं दृष्ट्वोवाचानुजं नृपः

०११४००६० युधिष्ठिर उवाच

०११४००६१ सम्प्रेषितो द्वारकायां जिष्णुर्बन्धुदिदृक्षयाज्

०११४००६३ ञातुं च पुण्यश्लोकस्य कृष्णस्य च विचेष्टितम्

०११४००७१ गताः सप्ताधुना मासा भीमसेन तवानुजः

०११४००७३ नायाति कस्य वा हेतोर्नाहं वेदेदमञ्जसा

०११४००८१ अपि देवर्षिणादिष्टः स कालोऽयमुपस्थितः

०११४००८३ यदात्मनोऽङ्गमाक्रीडं भगवानुत्सिसृक्षति

०११४००९१ यस्मान्नः सम्पदो राज्यं दाराः प्राणाः कुलं प्रजाः

०११४००९३ आसन्सपत्नविजयो लोकाश्च यदनुग्रहात्

०११४०१०१ पश्योत्पातान्नरव्याघ्र दिव्यान्भौमान्सदैहिकान्

०११४०१०३ दारुणान्शंसतोऽदूराद्भयं नो बुद्धिमोहनम्

०११४०१११ ऊर्वक्षिबाहवो मह्यं स्फुरन्त्यङ्ग पुनः पुनः

०११४०११३ वेपथुश्चापि हृदये आराद्दास्यन्ति विप्रियम्

०११४०१२१ शिवैषोद्यन्तमादित्यमभिरौत्यनलानना

०११४०१२३ मामङ्ग सारमेयोऽयमभिरेभत्यभीरुवत्

०११४०१३१ शस्ताः कुर्वन्ति मां सव्यं दक्षिणं पशवोऽपरे

०११४०१३३ वाहांश्च पुरुषव्याघ्र लक्षये रुदतो मम

०११४०१४१ मृत्युदूतः कपोतोऽयमुलूकः कम्पयन्मनः

०११४०१४३ प्रत्युलूकश्च कुह्वानैर्विश्वं वै शून्यमिच्छतः

०११४०१५१ धूम्रा दिशः परिधयः कम्पते भूः सहाद्रिभिः

०११४०१५३ निर्घातश्च महांस्तात साकं च स्तनयित्नुभिः

०११४०१६१ वायुर्वाति खरस्पर्शो रजसा विसृजंस्तमः

०११४०१६३ असृग्वर्षन्ति जलदा बीभत्समिव सर्वतः

०११४०१७१ सूर्यं हतप्रभं पश्य ग्रहमर्दं मिथो दिवि

०११४०१७३ ससङ्कुलैर्भूतगणैर्ज्वलिते इव रोदसी

०११४०१८१ नद्यो नदाश्च क्षुभिताः सरांसि च मनांसि च

०११४०१८३ न ज्वलत्यग्निराज्येन कालोऽयं किं विधास्यति

०११४०१९१ न पिबन्ति स्तनं वत्सा न दुह्यन्ति च मातरः

०११४०१९३ रुदन्त्यश्रुमुखा गावो न हृष्यन्त्यृषभा व्रजे

०११४०२०१ दैवतानि रुदन्तीव स्विद्यन्ति ह्युच्चलन्ति च

०११४०२०३ इमे जनपदा ग्रामाः पुरोद्यानाकराश्रमाः

०११४०२०५ भ्रष्टश्रियो निरानन्दाः किमघं दर्शयन्ति नः

०११४०२११ मन्य एतैर्महोत्पातैर्नूनं भगवतः पदैः

०११४०२१३ अनन्यपुरुषश्रीभिर्हीना भूर्हतसौभगा

०११४०२२१ इति चिन्तयतस्तस्य दृष्टारिष्टेन चेतसा

०११४०२२३ राज्ञः प्रत्यागमद्ब्रह्मन्यदुपुर्याः कपिध्वजः

०११४०२३१ तं पादयोर्निपतितमयथापूर्वमातुरम्

०११४०२३३ अधोवदनमब्बिन्दून्सृजन्तं नयनाब्जयोः

०११४०२४१ विलोक्योद्विग्नहृदयो विच्छायमनुजं नृपः

०११४०२४३ पृच्छति स्म सुहृन्मध्ये संस्मरन्नारदेरितम्

०११४०२५० युधिष्ठिर उवाच

०११४०२५१ कच्चिदानर्तपुर्यां नः स्वजनाः सुखमासते

०११४०२५३ मधुभोजदशार्हार्ह सात्वतान्धकवृष्णयः

०११४०२६१ शूरो मातामहः कच्चित्स्वस्त्यास्ते वाथ मारिषः

०११४०२६३ मातुलः सानुजः कच्चित्कुशल्यानकदुन्दुभिः

०११४०२७१ सप्त स्वसारस्तत्पत्न्यो मातुलान्यः सहात्मजाः

०११४०२७३ आसते सस्नुषाः क्षेमंदेवकीप्रमुखाः स्वयम्

०११४०२८१ कच्चिद्राजाहुको जीवत्यसत्पुत्रोऽस्य चानुजः

०११४०२८३ हृदीकः ससुतोऽक्रूरो जयन्तगदसारणाः

०११४०२९१ आसते कुशलं कच्चिद्ये च शत्रुजिदादयः

०११४०२९३ कच्चिदास्ते सुखं रामो भगवान्सात्वतां प्रभुः

०११४०३०१ प्रद्युम्नः सर्ववृष्णीनां सुखमास्ते महारथः

०११४०३०३ गम्भीररयोऽनिरुद्धो वर्धते भगवानुत

०११४०३११ सुषेणश्चारुदेष्णश्च साम्बो जाम्बवतीसुतः

०११४०३१३ अन्ये च कार्ष्णिप्रवराः सपुत्रा ऋषभादयः

०११४०३२१ तथैवानुचराः शौरेः श्रुतदेवोद्धवादयः

०११४०३२३ सुनन्दनन्दशीर्षण्या ये चान्ये सात्वतर्षभाः

०११४०३३१ अपि स्वस्त्यासते सर्वे रामकृष्णभुजाश्रयाः

०११४०३३३ अपि स्मरन्ति कुशलमस्माकं बद्धसौहृदाः

०११४०३४१ भगवानपि गोविन्दो ब्रह्मण्यो भक्तवत्सलः

०११४०३४३ कच्चित्पुरे सुधर्मायां सुखमास्ते सुहृद्वृतः

०११४०३५१ मङ्गलाय च लोकानां क्षेमाय च भवाय च

०११४०३५३ आस्ते यदुकुलाम्भोधावाद्योऽनन्तसखः पुमान्

०११४०३६१ यद्बाहुदण्डगुप्तायां स्वपुर्यां यदवोऽर्चिताः

०११४०३६३ क्रीडन्ति परमानन्दं महापौरुषिका इव

०११४०३७१ यत्पादशुश्रूषणमुख्यकर्मणा सत्यादयो द्व्यष्टसहस्रयोषितः

०११४०३७३ निर्जित्य सङ्ख्ये त्रिदशांस्तदाशिषो हरन्ति वज्रायुधवल्लभोचिताः

०११४०३८१ यद्बाहुदण्डाभ्युदयानुजीविनो यदुप्रवीरा ह्यकुतोभया मुहुः

०११४०३८३ अधिक्रमन्त्यङ्घ्रिभिराहृतां बलात्सभां सुधर्मां सुरसत्तमोचिताम्

०११४०३९१ कच्चित्तेऽनामयं तात भ्रष्टतेजा विभासि मे

०११४०३९३ अलब्धमानोऽवज्ञातः किं वा तात चिरोषितः

०११४०४०१ कच्चिन्नाभिहतोऽभावैः शब्दादिभिरमङ्गलैः

०११४०४०३ न दत्तमुक्तमर्थिभ्य आशया यत्प्रतिश्रुतम्

०११४०४११ कच्चित्त्वं ब्राह्मणं बालं गां वृद्धं रोगिणं स्त्रियम्

०११४०४१३ शरणोपसृतं सत्त्वं नात्याक्षीः शरणप्रदः

०११४०४२१ कच्चित्त्वं नागमोऽगम्यां गम्यां वासत्कृतां स्त्रियम्

०११४०४२३ पराजितो वाथ भवान्नोत्तमैर्नासमैः पथि

०११४०४३१ अपि स्वित्पर्यभुङ्क्थास्त्वं सम्भोज्यान्वृद्धबालकान्

०११४०४३३ जुगुप्सितं कर्म किञ्चित्कृतवान्न यदक्षमम्

०११४०४४१ कच्चित्प्रेष्ठतमेनाथ हृदयेनात्मबन्धुना

०११४०४४३ शून्योऽस्मि रहितो नित्यं मन्यसे तेऽन्यथा न रुक्

०११५००१० सूत उवाच

०११५००११ एवं कृष्णसखः कृष्णो भ्रात्रा राज्ञा विकल्पितः

०११५००१३ नानाशङ्कास्पदं रूपं कृष्णविश्लेषकर्शितः

०११५००२१ शोकेन शुष्यद्वदन हृत्सरोजो हतप्रभः

०११५००२३ विभुं तमेवानुस्मरन्नाशक्नोत्प्रतिभाषितुम्

०११५००३१ कृच्छ्रेण संस्तभ्य शुचः पाणिनामृज्य नेत्रयोः

०११५००३३ परोक्षेण समुन्नद्ध प्रणयौत्कण्ठ्यकातरः

०११५००४१ सख्यं मैत्रीं सौहृदं च सारथ्यादिषु संस्मरन्

०११५००४३ नृपमग्रजमित्याह बाष्पगद्गदया गिरा

०११५००५० अर्जुन उवाच

०११५००५१ वञ्चितोऽहं महाराज हरिणा बन्धुरूपिणा

०११५००५३ येन मेऽपहृतं तेजो देवविस्मापनं महत्

०११५००६१ यस्य क्षणवियोगेन लोको ह्यप्रियदर्शनः

०११५००६३ उक्थेन रहितो ह्येष मृतकः प्रोच्यते यथा

०११५००७१ यत्संश्रयाद्द्रुपदगेहमुपागतानां राज्ञां स्वयंवरमुखे स्मरदुर्मदानाम्

०११५००७३ तेजो हृतं खलु मयाभिहतश्च मत्स्यः सज्जीकृतेन धनुषाधिगता च कृष्णा

०११५००८१ यत्सन्निधावहमु खाण्डवमग्नयेऽदामिन्द्रं च सामरगणं तरसा विजित्य

०११५००८३ लब्धा सभा मयकृताद्भुतशिल्पमाया दिग्भ्योऽहरन्नृपतयो बलिमध्वरे ते

०११५००९१ यत्तेजसा नृपशिरोऽङ्घ्रिमहन्मखार्थमार्योऽनुजस्तव गजायुतसत्त्ववीर्यः

०११५००९३ तेनाहृताः प्रमथनाथमखाय भूपा यन्मोचितास्तदनयन्बलिमध्वरे ते

०११५०१०१ पत्न्यास्तवाधिमखकॢप्तमहाभिषेक श्लाघिष्ठचारुकबरं कितवैः सभायाम्

०११५०१०३ स्पृष्टं विकीर्य पदयोः पतिताश्रुमुख्या यस्तत्स्त्रियोऽकृतहतेशविमुक्तकेशाः

०११५०१११ यो नो जुगोप वन एत्य दुरन्तकृच्छ्राद्दुर्वाससोऽरिरचितादयुताग्रभुग्यः

०११५०११३ शाकान्नशिष्टमुपयुज्य यतस्त्रिलोकीं तृप्ताममंस्त सलिले विनिमग्नसङ्घः

०११५०१२१ यत्तेजसाथ भगवान्युधि शूलपाणिर्विस्मापितः सगिरिजोऽस्त्रमदान्निजं मे

०११५०१२३ अन्येऽपि चाहममुनैव कलेवरेण प्राप्तो महेन्द्रभवने महदासनार्धम्

०११५०१३१ तत्रैव मे विहरतो भुजदण्डयुग्मं गाण्डीवलक्षणमरातिवधाय देवाः

०११५०१३३ सेन्द्राः श्रिता यदनुभावितमाजमीढ तेनाहमद्य मुषितः पुरुषेण भूम्ना

०११५०१४१ यद्बान्धवः कुरुबलाब्धिमनन्तपारमेको रथेन ततरेऽहमतीर्यसत्त्वम्

०११५०१४३ प्रत्याहृतं बहु धनं च मया परेषां तेजास्पदं मणिमयं च हृतं शिरोभ्यः

०११५०१५१ यो भीष्मकर्णगुरुशल्यचमूष्वदभ्र राजन्यवर्यरथमण्डलमण्डितासु

०११५०१५३ अग्रेचरो मम विभो रथयूथपानामायुर्मनांसि च दृशा सह ओज आर्च्छत्

०११५०१६१ यद्दोःषु मा प्रणिहितं गुरुभीष्मकर्ण नप्तृत्रिगर्तशल्यसैन्धवबाह्लिकाद्यैः

०११५०१६३ अस्त्राण्यमोघमहिमानि निरूपितानि नोपस्पृशुर्नृहरिदासमिवासुराणि

०११५०१७१ सौत्ये वृतः कुमतिनात्मद ईश्वरो मे यत्पादपद्ममभवाय भजन्ति भव्याः

०११५०१७३ मां श्रान्तवाहमरयो रथिनो भुविष्ठं न प्राहरन्यदनुभावनिरस्तचित्ताः

०११५०१८१ नर्माण्युदाररुचिरस्मितशोभितानि हे पार्थ हेऽर्जुन सखे कुरुनन्दनेति

०११५०१८३ सञ्जल्पितानि नरदेव हृदिस्पृशानि स्मर्तुर्लुठन्ति हृदयं मम माधवस्य

०११५०१९१ शय्यासनाटनविकत्थनभोजनादिष्वैक्याद्वयस्य ऋतवानिति विप्रलब्धः

०११५०१९३ सख्युः सखेव पितृवत्तनयस्य सर्वं सेहे महान्महितया कुमतेरघं मे

०११५०२०१ सोऽहं नृपेन्द्र रहितः पुरुषोत्तमेन सख्या प्रियेण सुहृदा हृदयेन शून्यः

०११५०२०३ अध्वन्युरुक्रमपरिग्रहमङ्ग रक्षन्गोपैरसद्भिरबलेव विनिर्जितोऽस्मि

०११५०२११ तद्वै धनुस्त इषवः स रथो हयास्ते सोऽहं रथी नृपतयो यत आनमन्ति

०११५०२१३ सर्वं क्षणेन तदभूदसदीशरिक्तं भस्मन्हुतं कुहकराद्धमिवोप्तमूष्याम्

०११५०२२१ राजंस्त्वयानुपृष्टानां सुहृदां नः सुहृत्पुरे

०११५०२२३ विप्रशापविमूढानां निघ्नतां मुष्टिभिर्मिथः

०११५०२३१ वारुणीं मदिरां पीत्वा मदोन्मथितचेतसाम्

०११५०२३३ अजानतामिवान्योन्यं चतुःपञ्चावशेषिताः

०११५०२४१ प्रायेणैतद्भगवत ईश्वरस्य विचेष्टितम्

०११५०२४३ मिथो निघ्नन्ति भूतानि भावयन्ति च यन्मिथः

०११५०२५१ जलौकसां जले यद्वन्महान्तोऽदन्त्यणीयसः

०११५०२५३ दुर्बलान्बलिनो राजन्महान्तो बलिनो मिथः

०११५०२६१ एवं बलिष्ठैर्यदुभिर्महद्भिरितरान्विभुः

०११५०२६३ यदून्यदुभिरन्योन्यं भूभारान्सञ्जहार ह

०११५०२७१ देशकालार्थयुक्तानि हृत्तापोपशमानि च

०११५०२७३ हरन्ति स्मरतश्चित्तं गोविन्दाभिहितानि मे

०११५०२८० सूत उवाच

०११५०२८१ एवं चिन्तयतो जिष्णोः कृष्णपादसरोरुहम्

०११५०२८३ सौहार्देनातिगाढेन शान्तासीद्विमला मतिः

०११५०२९१ वासुदेवाङ्घ्र्यनुध्यान परिबृंहितरंहसा

०११५०२९३ भक्त्या निर्मथिताशेष कषायधिषणोऽर्जुनः

०११५०३०१ गीतं भगवता ज्ञानं यत्तत्सङ्ग्राममूर्धनि

०११५०३०३ कालकर्मतमोरुद्धं पुनरध्यगमत्प्रभुः

०११५०३११ विशोको ब्रह्मसम्पत्त्या सञ्छिन्नद्वैतसंशयः

०११५०३१३ लीनप्रकृतिनैर्गुण्यादलिङ्गत्वादसम्भवः

०११५०३२१ निशम्य भगवन्मार्गं संस्थां यदुकुलस्य च

०११५०३२३ स्वःपथाय मतिं चक्रे निभृतात्मा युधिष्ठिरः

०११५०३३१ पृथाप्यनुश्रुत्य धनञ्जयोदितं नाशं यदूनां भगवद्गतिं च ताम्

०११५०३३३ एकान्तभक्त्या भगवत्यधोक्षजे निवेशितात्मोपरराम संसृतेः

०११५०३४१ ययाहरद्भुवो भारं तां तनुं विजहावजः

०११५०३४३ कण्टकं कण्टकेनेव द्वयं चापीशितुः समम्

०११५०३५१ यथा मत्स्यादिरूपाणि धत्ते जह्याद्यथा नटः

०११५०३५३ भूभारः क्षपितो येनजहौ तच्च कलेवरम्

०११५०३६१ यदा मुकुन्दो भगवानिमां महीं जहौ स्वतन्वा श्रवणीयसत्कथः

०११५०३६३ तदाहरेवाप्रतिबुद्धचेतसामभद्रहेतुः कलिरन्ववर्तत

०११५०३७१ युधिष्ठिरस्तत्परिसर्पणं बुधः पुरे च राष्ट्रे च गृहे तथात्मनि

०११५०३७३ विभाव्य लोभानृतजिह्महिंसनाद्यधर्मचक्रं गमनाय पर्यधात्

०११५०३८१ स्वराट्पौत्रं विनयिनमात्मनः सुसमं गुणैः

०११५०३८३ तोयनीव्याः पतिं भूमेरभ्यषिञ्चद्गजाह्वये

०११५०३९१ मथुरायां तथा वज्रं शूरसेनपतिं ततः

०११५०३९३ प्राजापत्यां निरूप्येष्टिमग्नीनपिबदीश्वरः

०११५०४०१ विसृज्य तत्र तत्सर्वं दुकूलवलयादिकम्

०११५०४०३ निर्ममो निरहङ्कारः सञ्छिन्नाशेषबन्धनः

०११५०४११ वाचं जुहाव मनसि तत्प्राण इतरे च तम्

०११५०४१३ मृत्यावपानं सोत्सर्गं तं पञ्चत्वे ह्यजोहवीत्

०११५०४२१ त्रित्वे हुत्वा च पञ्चत्वं तच्चैकत्वे ञ्जुहोन्मुनिः

०११५०४२३ सर्वमात्मन्यजुहवीद्ब्रह्मण्यात्मानमव्यये

०११५०४३१ चीरवासा निराहारो बद्धवाङ्मुक्तमूर्धजः

०११५०४३३ दर्शयन्नात्मनो रूपं जडोन्मत्तपिशाचवत्

०११५०४४१ अनवेक्षमाणो निरगादशृण्वन्बधिरो यथा

०११५०४४३ उदीचीं प्रविवेशाशां गतपूर्वां महात्मभिः

०११५०४४५ हृदि ब्रह्म परं ध्यायन्नावर्तेत यतो गतः

०११५०४५१ सर्वे तमनुनिर्जग्मुर्भ्रातरः कृतनिश्चयाः

०११५०४५३ कलिनाधर्ममित्रेण दृष्ट्वा स्पृष्टाः प्रजा भुवि

०११५०४६१ ते साधुकृतसर्वार्था ज्ञात्वात्यन्तिकमात्मनः

०११५०४६३ मनसा धारयामासुर्वैकुण्ठचरणाम्बुजम्

०११५०४७१ तद्ध्यानोद्रिक्तया भक्त्या विशुद्धधिषणाः परे

०११५०४७३ तस्मिन्नारायणपदे एकान्तमतयो गतिम्

०११५०४८१ अवापुर्दुरवापां ते असद्भिर्विषयात्मभिः

०११५०४८३ विधूतकल्मषा स्थानं विरजेनात्मनैव हि

०११५०४९१ विदुरोऽपि परित्यज्य प्रभासे देहमात्मनः

०११५०४९३ कृष्णावेशेन तच्चित्तः पितृभिः स्वक्षयं ययौ

०११५०५०१ द्रौपदी च तदाज्ञाय पतीनामनपेक्षताम्

०११५०५०३ वासुदेवे भगवति ह्येकान्तमतिराप तम्

०११५०५११ यः श्रद्धयैतद्भगवत्प्रियाणां पाण्डोः सुतानामिति सम्प्रयाणम्

०११५०५१३ शृणोत्यलं स्वस्त्ययनं पवित्रं लब्ध्वा हरौ भक्तिमुपैति सिद्धिम्

०११६००१० सूत उवाच

०११६००११ ततः परीक्षिद्द्विजवर्यशिक्षया महीं महाभागवतः शशास ह

०११६००१३ यथा हि सूत्यामभिजातकोविदाः समादिशन्विप्र महद्गुणस्तथा

०११६००२१ स उत्तरस्य तनयामुपयेम इरावतीम्

०११६००२३ जनमेजयादींश्चतुरस्तस्यामुत्पादयत्सुतान्

०११६००३१ आजहाराश्वमेधांस्त्रीन्गङ्गायां भूरिदक्षिणान्

०११६००३३ शारद्वतं गुरुं कृत्वा देवा यत्राक्षिगोचराः

०११६००४१ निजग्राहौजसा वीरः कलिं दिग्विजये क्वचित्

०११६००४३ नृपलिङ्गधरं शूद्रं घ्नन्तं गोमिथुनं पदा

०११६००५० शौनक उवाच

०११६००५१ कस्य हेतोर्निजग्राह कलिं दिग्विजये नृपः

०११६००५३ नृदेवचिह्नधृक्षूद्र कोऽसौ गां यः पदाहनत्

०११६००५५ तत्कथ्यतां महाभाग यदि कृष्णकथाश्रयम्

०११६००६१ अथवास्य पदाम्भोज मकरन्दलिहां सताम्

०११६००६३ किमन्यैरसदालापैरायुषो यदसद्व्ययः

०११६००७१ क्षुद्रायुषां नृणामङ्ग मर्त्यानामृतमिच्छताम्

०११६००७३ इहोपहूतो भगवान्मृत्युः शामित्रकर्मणि

०११६००८१ न कश्चिन्म्रियते तावद्यावदास्त इहान्तकः

०११६००८३ एतदर्थं हि भगवानाहूतः परमर्षिभिः

०११६००८५ अहो नृलोके पीयेत हरिलीलामृतं वचः

०११६००९१ मन्दस्य मन्दप्रज्ञस्य वयो मन्दायुषश्च वै

०११६००९३ निद्रया ह्रियते नक्तं दिवा च व्यर्थकर्मभिः

०११६०१०० सूत उवाच

०११६०१०१ यदा परीक्षित्कुरुजाङ्गलेऽवसत्कलिं प्रविष्टं निजचक्रवर्तिते

०११६०१०३ निशम्य वार्तामनतिप्रियां ततः शरासनं संयुगशौण्डिराददे

०११६०१११ स्वलङ्कृतं श्यामतुरङ्गयोजितं रथं मृगेन्द्रध्वजमाश्रितः पुरात्

०११६०११३ वृतो रथाश्वद्विपपत्तियुक्तया स्वसेनया दिग्विजयाय निर्गतः

०११६०१२१ भद्राश्वं केतुमालं च भारतं चोत्तरान्कुरून्

०११६०१२३ किम्पुरुषादीनि वर्षाणि विजित्य जगृहे बलिम्

०११६०१३१ नगरांश्च वनांश्चैव नदीश्च विमलोदकाः

०११६०१३३ पुरुषान्देवकल्पांश्च नारीश्च प्रियदर्शनाः

०११६०१४१ अदृष्टपूर्वान्सुभगान्स ददर्श धनञ्जयः

०११६०१४३ सदनानि च शुभ्राणि नारीश्चाप्सरसां निभाः

०११६०१५१ तत्र तत्रोपशृण्वानः स्वपूर्वेषां महात्मनाम्

०११६०१५३ प्रगीयमाणं च यशः कृष्णमाहात्म्यसूचकम्

०११६०१६१ आत्मानं च परित्रातमश्वत्थाम्नोऽस्त्रतेजसः

०११६०१६३ स्नेहं च वृष्णिपार्थानां तेषां भक्तिं च केशवे

०११६०१७१ तेभ्यः परमसन्तुष्टः प्रीत्युज्जृम्भितलोचनः

०११६०१७३ महाधनानि वासांसि ददौ हारान्महामनाः

०११६०१८१ सारथ्यपारषदसेवनसख्यदौत्य

०११६०१८२ वीरासनानुगमनस्तवनप्रणामान्

०११६०१८३ स्निग्धेषु पाण्डुषु जगत्प्रणतिं च विष्णोर्

०११६०१८४ भक्तिं करोति नृपतिश्चरणारविन्दे

०११६०१९१ तस्यैवं वर्तमानस्य पूर्वेषां वृत्तिमन्वहम्

०११६०१९३ नातिदूरे किलाश्चर्यं यदासीत्तन्निबोध मे

०११६०२०१ धर्मः पदैकेन चरन्विच्छायामुपलभ्य गाम्

०११६०२०३ पृच्छति स्माश्रुवदनां विवत्सामिव मातरम्

०११६०२१० धर्म उवाच

०११६०२११ कच्चिद्भद्रेऽनामयमात्मनस्ते विच्छायासि म्लायतेषन्मुखेन

०११६०२१३ आलक्षये भवतीमन्तराधिं दूरे बन्धुं शोचसि कञ्चनाम्ब

०११६०२२१ पादैर्न्यूनं शोचसि मैकपादमात्मानं वा वृषलैर्भोक्ष्यमाणम्

०११६०२२३ आहो सुरादीन्हृतयज्ञभागान्प्रजा उत स्विन्मघवत्यवर्षति

०११६०२३१ अरक्ष्यमाणाः स्त्रिय उर्वि बालान्शोचस्यथो पुरुषादैरिवार्तान्

०११६०२३३ वाचं देवीं ब्रह्मकुले कुकर्मण्यब्रह्मण्ये राजकुले कुलाग्र्यान्

०११६०२४१ किं क्षत्रबन्धून्कलिनोपसृष्टान्राष्ट्राणि वा तैरवरोपितानि

०११६०२४३ इतस्ततो वाशनपानवासः स्नानव्यवायोन्मुखजीवलोकम्

०११६०२५१ यद्वाम्ब ते भूरिभरावतार कृतावतारस्य हरेर्धरित्रि

०११६०२५३ अन्तर्हितस्य स्मरती विसृष्टा कर्माणि निर्वाणविलम्बितानि

०११६०२६१ इदं ममाचक्ष्व तवाधिमूलं वसुन्धरे येन विकर्शितासि

०११६०२६३ कालेन वा ते बलिनां बलीयसा सुरार्चितं किं हृतमम्ब सौभगम्

०११६०२७० धरण्युवाच

०११६०२७१ भवान्हि वेद तत्सर्वं यन्मां धर्मानुपृच्छसि

०११६०२७३ चतुर्भिर्वर्तसे येन पादैर्लोकसुखावहैः

०११६०२८१ सत्यं शौचं दया क्षान्तिस्त्यागः सन्तोष आर्जवम्

०११६०२८३ शमो दमस्तपः साम्यं तितिक्षोपरतिः श्रुतम्

०११६०२९१ ज्ञानं विरक्तिरैश्वर्यं शौर्यं तेजो बलं स्मृतिः

०११६०२९३ स्वातन्त्र्यं कौशलं कान्तिर्धैर्यं मार्दवमेव च

०११६०३०१ प्रागल्भ्यं प्रश्रयः शीलं सह ओजो बलं भगः

०११६०३०३ गाम्भीर्यं स्थैर्यमास्तिक्यं कीर्तिर्मानोऽनहङ्कृतिः

०११६०३११ एते चान्ये च भगवन्नित्या यत्र महागुणाः

०११६०३१३ प्रार्थ्या महत्त्वमिच्छद्भिर्न वियन्ति स्म कर्हिचित्

०११६०३२१ तेनाहं गुणपात्रेण श्रीनिवासेन साम्प्रतम्

०११६०३२३ शोचामि रहितं लोकं पाप्मना कलिनेक्षितम्

०११६०३३१ आत्मानं चानुशोचामि भवन्तं चामरोत्तमम्

०११६०३३३ देवान्पितॄनृषीन्साधून्सर्वान्वर्णांस्तथाश्रमान्

०११६०३४१ ब्रह्मादयो बहुतिथं यदपाङ्गमोक्ष

०११६०३४२ कामास्तपः समचरन्भगवत्प्रपन्नाः

०११६०३४३ सा श्रीः स्ववासमरविन्दवनं विहाय

०११६०३४४ यत्पादसौभगमलं भजतेऽनुरक्ता

०११६०३५१ तस्याहमब्जकुलिशाङ्कुशकेतुकेतैः

०११६०३५२ श्रीमत्पदैर्भगवतः समलङ्कृताङ्गी

०११६०३५३ त्रीनत्यरोच उपलभ्य ततो विभूतिं

०११६०३५४ लोकान्स मां व्यसृजदुत्स्मयतीं तदन्ते

०११६०३६१ यो वै ममातिभरमासुरवंशराज्ञाम्

०११६०३६२ अक्षौहिणीशतमपानुददात्मतन्त्रः

०११६०३६३ त्वां दुःस्थमूनपदमात्मनि पौरुषेण

०११६०३६४ सम्पादयन्यदुषु रम्यमबिभ्रदङ्गम्

०११६०३७१ का वा सहेत विरहं पुरुषोत्तमस्य

०११६०३७२ प्रेमावलोकरुचिरस्मितवल्गुजल्पैः

०११६०३७३ स्थैर्यं समानमहरन्मधुमानिनीनां

०११६०३७४ रोमोत्सवो मम यदङ्घ्रिविटङ्कितायाः

०११६०३८१ तयोरेवं कथयतोः पृथिवीधर्मयोस्तदा

०११६०३८३ परीक्षिन्नाम राजर्षिः प्राप्तः प्राचीं सरस्वतीम्

०११७००१० सूत उवाच

०११७००११ तत्र गोमिथुनं राजा हन्यमानमनाथवत्

०११७००१३ दण्डहस्तं च वृषलं ददृशे नृपलाञ्छनम्

०११७००२१ वृषं मृणालधवलं मेहन्तमिव बिभ्यतम्

०११७००२३ वेपमानं पदैकेन सीदन्तं शूद्रताडितम्

०११७००३१ गां च धर्मदुघां दीनां भृशं शूद्रपदाहताम्

०११७००३३ विवत्सामाश्रुवदनां क्षामां यवसमिच्छतीम्

०११७००४१ पप्रच्छ रथमारूढः कार्तस्वरपरिच्छदम्

०११७००४३ मेघगम्भीरया वाचा समारोपितकार्मुकः

०११७००५१ कस्त्वं मच्छरणे लोके बलाद्धंस्यबलान्बली

०११७००५३ नरदेवोऽसि वेषेण नटवत्कर्मणाद्विजः

०११७००६१ यस्त्वं कृष्णे गते दूरं सहगाण्डीवधन्वना

०११७००६३ शोच्योऽस्यशोच्यान्रहसि प्रहरन्वधमर्हसि

०११७००७१ त्वं वा मृणालधवलः पादैर्न्यूनः पदा चरन्

०११७००७३ वृषरूपेण किं कश्चिद्देवो नः परिखेदयन्

०११७००८१ न जातु कौरवेन्द्राणां दोर्दण्डपरिरम्भिते

०११७००८३ भूतलेऽनुपतन्त्यस्मिन्विना ते प्राणिनां शुचः

०११७००९१ मा सौरभेयात्र शुचो व्येतु ते वृषलाद्भयम्

०११७००९३ मा रोदीरम्ब भद्रं ते खलानां मयि शास्तरि

०११७०१०१ यस्य राष्ट्रे प्रजाः सर्वास्त्रस्यन्ते साध्व्यसाधुभिः

०११७०१०३ तस्य मत्तस्य नश्यन्ति कीर्तिरायुर्भगो गतिः

०११७०१११ एष राज्ञां परो धर्मो ह्यार्तानामार्तिनिग्रहः

०११७०११३ अत एनं वधिष्यामि भूतद्रुहमसत्तमम्

०११७०१२१ कोऽवृश्चत्तव पादांस्त्रीन्सौरभेय चतुष्पद

०११७०१२३ मा भूवंस्त्वादृशा राष्ट्रे राज्ञां कृष्णानुवर्तिनाम्

०११७०१३१ आख्याहि वृष भद्रं वः साधूनामकृतागसाम्

०११७०१३३ आत्मवैरूप्यकर्तारं पार्थानां कीर्तिदूषणम्

०११७०१४१ जनेऽनागस्यघं युञ्जन्सर्वतोऽस्य च मद्भयम्

०११७०१४३ साधूनां भद्रमेव स्यादसाधुदमने कृते

०११७०१५१ अनागःस्विह भूतेषु य आगस्कृन्निरङ्कुशः

०११७०१५३ आहर्तास्मि भुजं साक्षादमर्त्यस्यापि साङ्गदम्

०११७०१६१ राज्ञो हि परमो धर्मः स्वधर्मस्थानुपालनम्

०११७०१६३ शासतोऽन्यान्यथाशास्त्रमनापद्युत्पथानिह

०११७०१७० धर्म उवाच

०११७०१७१ एतद्वः पाण्डवेयानां युक्तमार्ताभयं वचः

०११७०१७३ येषां गुणगणैः कृष्णो दौत्यादौ भगवान्कृतः

०११७०१८१ न वयं क्लेशबीजानि यतः स्युः पुरुषर्षभ

०११७०१८३ पुरुषं तं विजानीमो वाक्यभेदविमोहिताः

०११७०१९१ केचिद्विकल्पवसना आहुरात्मानमात्मनः

०११७०१९३ दैवमन्येऽपरे कर्म स्वभावमपरे प्रभुम्

०११७०२०१ अप्रतर्क्यादनिर्देश्यादिति केष्वपि निश्चयः

०११७०२०३ अत्रानुरूपं राजर्षे विमृश स्वमनीषया

०११७०२१० सूत उवाच

०११७०२११ एवं धर्मे प्रवदति स सम्राड्द्विजसत्तमाः

०११७०२१३ समाहितेन मनसा विखेदः पर्यचष्ट तम्

०११७०२२० राजोवाच

०११७०२२१ धर्मं ब्रवीषि धर्मज्ञ धर्मोऽसि वृषरूपधृक्

०११७०२२३ यदधर्मकृतः स्थानं सूचकस्यापि तद्भवेत्

०११७०२३१ अथवा देवमायाया नूनं गतिरगोचरा

०११७०२३३ चेतसो वचसश्चापि भूतानामिति निश्चयः

०११७०२४१ तपः शौचं दया सत्यमिति पादाः कृते कृताः

०११७०२४३ अधर्मांशैस्त्रयो भग्नाः स्मयसङ्गमदैस्तव

०११७०२५१ इदानीं धर्म पादस्ते सत्यं निर्वर्तयेद्यतः

०११७०२५३ तं जिघृक्षत्यधर्मोऽयमनृतेनैधितः कलिः

०११७०२६१ इयं च भूमिर्भगवता न्यासितोरुभरा सती

०११७०२६३ श्रीमद्भिस्तत्पदन्यासैः सर्वतः कृतकौतुका

०११७०२७१ शोचत्यश्रुकला साध्वी दुर्भगेवोज्झिता सती

०११७०२७३ अब्रह्मण्या नृपव्याजाः शूद्रा भोक्ष्यन्ति मामिति

०११७०२८१ इति धर्मं महीं चैव सान्त्वयित्वा महारथः

०११७०२८३ निशातमाददे खड्गं कलयेऽधर्महेतवे

०११७०२९१ तं जिघांसुमभिप्रेत्य विहाय नृपलाञ्छनम्

०११७०२९३ तत्पादमूलं शिरसा समगाद्भयविह्वलः

०११७०३०१ पतितं पादयोर्वीरः कृपया दीनवत्सलः

०११७०३०३ शरण्यो नावधीच्छ्लोक्य आह चेदं हसन्निव

०११७०३१० राजोवाच

०११७०३११ न ते गुडाकेशयशोधराणां बद्धाञ्जलेर्वै भयमस्ति किञ्चित्

०११७०३१३ न वर्तितव्यं भवता कथञ्चन क्षेत्रे मदीये त्वमधर्मबन्धुः

०११७०३२१ त्वां वर्तमानं नरदेवदेहेष्वनुप्रवृत्तोऽयमधर्मपूगः

०११७०३२३ लोभोऽनृतं चौर्यमनार्यमंहो ज्येष्ठा च माया कलहश्च दम्भः

०११७०३३१ न वर्तितव्यं तदधर्मबन्धो धर्मेण सत्येन च वर्तितव्ये

०११७०३३३ ब्रह्मावर्ते यत्र यजन्ति यज्ञैर्यज्ञेश्वरं यज्ञवितानविज्ञाः

०११७०३४१ यस्मिन्हरिर्भगवानिज्यमान इज्यात्ममूर्तिर्यजतां शं तनोति

०११७०३४३ कामानमोघान्स्थिरजङ्गमानामन्तर्बहिर्वायुरिवैष आत्मा

०११७०३५० सूत उवाच

०११७०३५१ परीक्षितैवमादिष्टः स कलिर्जातवेपथुः

०११७०३५३ तमुद्यतासिमाहेदं दण्डपाणिमिवोद्यतम्

०११७०३६० कलिरुवाच

०११७०३६१ यत्र क्व वाथ वत्स्यामि सार्वभौम तवाज्ञया

०११७०३६३ लक्षये तत्र तत्रापि त्वामात्तेषुशरासनम्

०११७०३७१ तन्मे धर्मभृतां श्रेष्ठ स्थानं निर्देष्टुमर्हसि

०११७०३७३ यत्रैव नियतो वत्स्य आतिष्ठंस्तेऽनुशासनम्

०११७०३८० सूत उवाच

०११७०३८१ अभ्यर्थितस्तदा तस्मै स्थानानि कलये ददौ

०११७०३८३ द्यूतं पानं स्त्रियः सूना यत्राधर्मश्चतुर्विधः

०११७०३९१ पुनश्च याचमानाय जातरूपमदात्प्रभुः

०११७०३९३ ततोऽनृतं मदं कामं रजो वैरं च पञ्चमम्

०११७०४०१ अमूनि पञ्च स्थानानि ह्यधर्मप्रभवः कलिः

०११७०४०३ औत्तरेयेण दत्तानि न्यवसत्तन्निदेशकृत्

०११७०४११ अथैतानि न सेवेत बुभूषुः पुरुषः क्वचित्

०११७०४१३ विशेषतो धर्मशीलो राजा लोकपतिर्गुरुः

०११७०४२१ वृषस्य नष्टांस्त्रीन्पादान्तपः शौचं दयामिति

०११७०४२३ प्रतिसन्दध आश्वास्य महीं च समवर्धयत्

०११७०४३१ स एष एतर्ह्यध्यास्त आसनं पार्थिवोचितम्

०११७०४३३ पितामहेनोपन्यस्तं राज्ञारण्यं विविक्षता

०११७०४४१ आस्तेऽधुना स राजर्षिः कौरवेन्द्रश्रियोल्लसन्

०११७०४४३ गजाह्वये महाभागश्चक्रवर्ती बृहच्छ्रवाः

०११७०४५१ इत्थम्भूतानुभावोऽयमभिमन्युसुतो नृपः

०११७०४५३ यस्य पालयतः क्षौणीं यूयं सत्राय दीक्षिताः

०११८००१० सूत उवाच

०११८००११ यो वै द्रौण्यस्त्रविप्लुष्टो न मातुरुदरे मृतः

०११८००१३ अनुग्रहाद्भगवतः कृष्णस्याद्भुतकर्मणः

०११८००२१ ब्रह्मकोपोत्थिताद्यस्तु तक्षकात्प्राणविप्लवात्

०११८००२३ न सम्मुमोहोरुभयाद्भगवत्यर्पिताशयः

०११८००३१ उत्सृज्य सर्वतः सङ्गं विज्ञाताजितसंस्थितिः

०११८००३३ वैयासकेर्जहौ शिष्यो गङ्गायां स्वं कलेवरम्

०११८००४१ नोत्तमश्लोकवार्तानां जुषतां तत्कथामृतम्

०११८००४३ स्यात्सम्भ्रमोऽन्तकालेऽपि स्मरतां तत्पदाम्बुजम्

०११८००५१ तावत्कलिर्न प्रभवेत्प्रविष्टोऽपीह सर्वतः

०११८००५३ यावदीशो महानुर्व्यामाभिमन्यव एकराट्

०११८००६१ यस्मिन्नहनि यर्ह्येव भगवानुत्ससर्ज गाम्

०११८००६३ तदैवेहानुवृत्तोऽसावधर्मप्रभवः कलिः

०११८००७१ नानुद्वेष्टि कलिं सम्राट्सारङ्ग इव सारभुक्

०११८००७३ कुशलान्याशु सिद्ध्यन्ति नेतराणि कृतानि यत्

०११८००८१ किं नु बालेषु शूरेण कलिना धीरभीरुणा

०११८००८३ अप्रमत्तः प्रमत्तेषु यो वृको नृषु वर्तते

०११८००९१ उपवर्णितमेतद्वः पुण्यं पारीक्षितं मया

०११८००९३ वासुदेवकथोपेतमाख्यानं यदपृच्छत

०११८०१०१ या याः कथा भगवतः कथनीयोरुकर्मणः

०११८०१०३ गुणकर्माश्रयाः पुम्भिः संसेव्यास्ता बुभूषुभिः

०११८०११० ऋषय ऊचुः

०११८०१११ सूत जीव समाः सौम्य शाश्वतीर्विशदं यशः

०११८०११३ यस्त्वं शंससि कृष्णस्य मर्त्यानाममृतं हि नः

०११८०१२१ कर्मण्यस्मिन्ननाश्वासे धूमधूम्रात्मनां भवान्

०११८०१२३ आपाययति गोविन्द पादपद्मासवं मधु

०११८०१३१ तुलयाम लवेनापि न स्वर्गं नापुनर्भवम्

०११८०१३३ भगवत्सङ्गिसङ्गस्य मर्त्यानां किमुताशिषः

०११८०१४१ को नाम तृप्येद्रसवित्कथायां महत्तमैकान्तपरायणस्य

०११८०१४३ नान्तं गुणानामगुणस्य जग्मुर्योगेश्वरा ये भवपाद्ममुख्याः

०११८०१५१ तन्नो भवान्वै भगवत्प्रधानो महत्तमैकान्तपरायणस्य

०११८०१५३ हरेरुदारं चरितं विशुद्धं शुश्रूषतां नो वितनोतु विद्वन्

०११८०१६१ स वै महाभागवतः परीक्षिद्येनापवर्गाख्यमदभ्रबुद्धिः

०११८०१६३ ज्ञानेन वैयासकिशब्दितेन भेजे खगेन्द्रध्वजपादमूलम्

०११८०१७१ तन्नः परं पुण्यमसंवृतार्थमाख्यानमत्यद्भुतयोगनिष्ठम्

०११८०१७३ आख्याह्यनन्ताचरितोपपन्नं पारीक्षितं भागवताभिरामम्

०११८०१८० सूत उवाच

०११८०१८१ अहो वयं जन्मभृतोऽद्य हास्म वृद्धानुवृत्त्यापि विलोमजाताः

०११८०१८३ दौष्कुल्यमाधिं विधुनोति शीघ्रं महत्तमानामभिधानयोगः

०११८०१९१ कुतः पुनर्गृणतो नाम तस्य महत्तमैकान्तपरायणस्य

०११८०१९३ योऽनन्तशक्तिर्भगवाननन्तो महद्गुणत्वाद्यमनन्तमाहुः

०११८०२०१ एतावतालं ननु सूचितेन गुणैरसाम्यानतिशायनस्य

०११८०२०३ हित्वेतरान्प्रार्थयतो विभूतिर्यस्याङ्घ्रिरेणुं जुषतेऽनभीप्सोः

०११८०२११ अथापि यत्पादनखावसृष्टं जगद्विरिञ्चोपहृतार्हणाम्भः

०११८०२१३ सेशं पुनात्यन्यतमो मुकुन्दात्को नाम लोके भगवत्पदार्थः

०११८०२२१ यत्रानुरक्ताः सहसैव धीरा व्यपोह्य देहादिषु सङ्गमूढम्

०११८०२२३ व्रजन्ति तत्पारमहंस्यमन्त्यं यस्मिन्नहिंसोपशमः स्वधर्मः

०११८०२३१ अहं हि पृष्टोऽर्यमणो भवद्भिराचक्ष आत्मावगमोऽत्र यावान्

०११८०२३३ नभः पतन्त्यात्मसमं पतत्त्रिणस्तथा समं विष्णुगतिं विपश्चितः

०११८०२४१ एकदा धनुरुद्यम्य विचरन्मृगयां वने

०११८०२४३ मृगाननुगतः श्रान्तः क्षुधितस्तृषितो भृशम्

०११८०२५१ जलाशयमचक्षाणः प्रविवेश तमाश्रमम्

०११८०२५३ ददर्श मुनिमासीनं शान्तं मीलितलोचनम्

०११८०२६१ प्रतिरुद्धेन्द्रियप्राण मनोबुद्धिमुपारतम्

०११८०२६३ स्थानत्रयात्परं प्राप्तं ब्रह्मभूतमविक्रियम्

०११८०२७१ विप्रकीर्णजटाच्छन्नं रौरवेणाजिनेन च

०११८०२७३ विशुष्यत्तालुरुदकं तथाभूतमयाचत

०११८०२८१ अलब्धतृणभूम्यादिरसम्प्राप्तार्घ्यसूनृतः

०११८०२८३ अवज्ञातमिवात्मानं मन्यमानश्चुकोप ह

०११८०२९१ अभूतपूर्वः सहसा क्षुत्तृड्भ्यामर्दितात्मनः

०११८०२९३ ब्राह्मणं प्रत्यभूद्ब्रह्मन्मत्सरो मन्युरेव च

०११८०३०१ स तु ब्रह्मऋषेरंसे गतासुमुरगं रुषा

०११८०३०३ विनिर्गच्छन्धनुष्कोट्या निधाय पुरमागतः

०११८०३११ एष किं निभृताशेष करणो मीलितेक्षणः

०११८०३१३ मृषासमाधिराहोस्वित्किं नु स्यात्क्षत्रबन्धुभिः

०११८०३२१ तस्य पुत्रोऽतितेजस्वी विहरन्बालकोऽर्भकैः

०११८०३२३ राज्ञाघं प्रापितं तातं श्रुत्वा तत्रेदमब्रवीत्

०११८०३३१ अहो अधर्मः पालानां पीव्नां बलिभुजामिव

०११८०३३३ स्वामिन्यघं यद्दासानां द्वारपानां शुनामिव

०११८०३४१ ब्राह्मणैः क्षत्रबन्धुर्हि गृहपालो निरूपितः

०११८०३४३ स कथं तद्गृहे द्वाःस्थः सभाण्डं भोक्तुमर्हति

०११८०३५१ कृष्णे गते भगवति शास्तर्युत्पथगामिनाम्

०११८०३५३ तद्भिन्नसेतूनद्याहं शास्मि पश्यत मे बलम्

०११८०३६१ इत्युक्त्वा रोषताम्राक्षो वयस्यानृषिबालकः

०११८०३६३ कौशिक्याप उपस्पृश्य वाग्वज्रं विससर्ज ह

०११८०३७१ इति लङ्घितमर्यादं तक्षकः सप्तमेऽहनि

०११८०३७३ दङ्क्ष्यति स्म कुलाङ्गारं चोदितो मे ततद्रुहम्

०११८०३८१ ततोऽभ्येत्याश्रमं बालो गले सर्पकलेवरम्

०११८०३८३ पितरं वीक्ष्य दुःखार्तो मुक्तकण्ठो रुरोद ह

०११८०३९१ स वा आङ्गिरसो ब्रह्मन्श्रुत्वा सुतविलापनम्

०११८०३९३ उन्मील्य शनकैर्नेत्रे दृष्ट्वा चांसे मृतोरगम्

०११८०४०१ विसृज्य तं च पप्रच्छ वत्स कस्माद्धि रोदिषि

०११८०४०३ केन वा तेऽपकृतमित्युक्तः स न्यवेदयत्

०११८०४११ निशम्य शप्तमतदर्हं नरेन्द्रं स ब्राह्मणो नात्मजमभ्यनन्दत्

०११८०४१३ अहो बतांहो महदद्य ते कृतमल्पीयसि द्रोह उरुर्दमो धृतः

०११८०४२१ न वै नृभिर्नरदेवं पराख्यं सम्मातुमर्हस्यविपक्वबुद्धे

०११८०४२३ यत्तेजसा दुर्विषहेण गुप्ता विन्दन्ति भद्राण्यकुतोभयाः प्रजाः

०११८०४३१ अलक्ष्यमाणे नरदेवनाम्नि रथाङ्गपाणावयमङ्ग लोकः

०११८०४३३ तदा हि चौरप्रचुरो विनङ्क्ष्यत्यरक्ष्यमाणोऽविवरूथवत्क्षणात्

०११८०४४१ तदद्य नः पापमुपैत्यनन्वयं यन्नष्टनाथस्य वसोर्विलुम्पकात्

०११८०४४३ परस्परं घ्नन्ति शपन्ति वृञ्जते पशून्स्त्रियोऽर्थान्पुरुदस्यवो जनाः

०११८०४५१ तदार्यधर्मः प्रविलीयते नृणां वर्णाश्रमाचारयुतस्त्रयीमयः

०११८०४५३ ततोऽर्थकामाभिनिवेशितात्मनां शुनां कपीनामिव वर्णसङ्करः

०११८०४६१ धर्मपालो नरपतिः स तु सम्राड्बृहच्छ्रवाः

०११८०४६३ साक्षान्महाभागवतो राजर्षिर्हयमेधयाट्

०११८०४६५ क्षुत्तृट्श्रमयुतो दीनो नैवास्मच्छापमर्हति

०११८०४७१ अपापेषु स्वभृत्येषु बालेनापक्वबुद्धिना

०११८०४७३ पापं कृतं तद्भगवान्सर्वात्मा क्षन्तुमर्हति

०११८०४८१ तिरस्कृता विप्रलब्धाः शप्ताः क्षिप्ता हता अपि

०११८०४८३ नास्य तत्प्रतिकुर्वन्ति तद्भक्ताः प्रभवोऽपि हि

०११८०४९१ इति पुत्रकृताघेन सोऽनुतप्तो महामुनिः

०११८०४९३ स्वयं विप्रकृतो राज्ञा नैवाघं तदचिन्तयत्

०११८०५०१ प्रायशः साधवो लोके परैर्द्वन्द्वेषु योजिताः

०११८०५०३ न व्यथन्ति न हृष्यन्ति यत आत्मागुणाश्रयः

०११९००१० सूत उवाच

०११९००११ महीपतिस्त्वथ तत्कर्म गर्ह्यं विचिन्तयन्नात्मकृतं सुदुर्मनाः

०११९००१३ अहो मया नीचमनार्यवत्कृतं निरागसि ब्रह्मणि गूढतेजसि

०११९००२१ ध्रुवं ततो मे कृतदेवहेलनाद्दुरत्ययं व्यसनं नातिदीर्घात्

०११९००२३ तदस्तु कामं ह्यघनिष्कृताय मे यथा न कुर्यां पुनरेवमद्धा

०११९००३१ अद्यैव राज्यं बलमृद्धकोशं प्रकोपितब्रह्मकुलानलो मे

०११९००३३ दहत्वभद्रस्य पुनर्न मेऽभूत्पापीयसी धीर्द्विजदेवगोभ्यः

०११९००४१ स चिन्तयन्नित्थमथाशृणोद्यथा मुनेः सुतोक्तो निरृतिस्तक्षकाख्यः

०११९००४३ स साधु मेने न चिरेण तक्षका नलं प्रसक्तस्य विरक्तिकारणम्

०११९००५१ अथो विहायेमममुं च लोकं विमर्शितौ हेयतया पुरस्तात्

०११९००५३ कृष्णाङ्घ्रिसेवामधिमन्यमान उपाविशत्प्रायममर्त्यनद्याम्

०११९००६१ या वै लसच्छ्रीतुलसीविमिश्र कृष्णाङ्घ्रिरेण्वभ्यधिकाम्बुनेत्री

०११९००६३ पुनाति लोकानुभयत्र सेशान्कस्तां न सेवेत मरिष्यमाणः

०११९००७१ इति व्यवच्छिद्य स पाण्डवेयः प्रायोपवेशं प्रति विष्णुपद्याम्

०११९००७३ दधौ मुकुन्दाङ्घ्रिमनन्यभावो मुनिव्रतो मुक्तसमस्तसङ्गः

०११९००८१ तत्रोपजग्मुर्भुवनं पुनाना महानुभावा मुनयः सशिष्याः

०११९००८३ प्रायेण तीर्थाभिगमापदेशैः स्वयं हि तीर्थानि पुनन्ति सन्तः

०११९००९१ अत्रिर्वसिष्ठश्च्यवनः शरद्वानरिष्टनेमिर्भृगुरङ्गिराश्च

०११९००९३ पराशरो गाधिसुतोऽथ राम उतथ्य इन्द्रप्रमदेध्मवाहौ

०११९०१०१ मेधातिथिर्देवल आर्ष्टिषेणो भारद्वाजो गौतमः पिप्पलादः

०११९०१०३ मैत्रेय और्वः कवषः कुम्भयोनिर्द्वैपायनो भगवान्नारदश्च

०११९०१११ अन्ये च देवर्षिब्रह्मर्षिवर्या राजर्षिवर्या अरुणादयश्च

०११९०११३ नानार्षेयप्रवरान्समेतानभ्यर्च्य राजा शिरसा ववन्दे

०११९०१२१ सुखोपविष्टेष्वथ तेषु भूयः कृतप्रणामः स्वचिकीर्षितं यत्

०११९०१२३ विज्ञापयामास विविक्तचेता उपस्थितोऽग्रेऽभिगृहीतपाणिः

०११९०१३० राजोवाच

०११९०१३१ अहो वयं धन्यतमा नृपाणां महत्तमानुग्रहणीयशीलाः

०११९०१३३ राज्ञां कुलं ब्राह्मणपादशौचाद्दूराद्विसृष्टं बत गर्ह्यकर्म

०११९०१४१ तस्यैव मेऽघस्य परावरेशो व्यासक्तचित्तस्य गृहेष्वभीक्ष्णम्

०११९०१४३ निर्वेदमूलो द्विजशापरूपो यत्र प्रसक्तो भयमाशु धत्ते

०११९०१५१ तं मोपयातं प्रतियन्तु विप्रा गङ्गा च देवी धृतचित्तमीशे

०११९०१५३ द्विजोपसृष्टः कुहकस्तक्षको वा दशत्वलं गायत विष्णुगाथाः

०११९०१६१ पुनश्च भूयाद्भगवत्यनन्ते रतिः प्रसङ्गश्च तदाश्रयेषु

०११९०१६३ महत्सु यां यामुपयामि सृष्टिं मैत्र्यस्तु सर्वत्र नमो द्विजेभ्यः

०११९०१७१ इति स्म राजाध्यवसाययुक्तः प्राचीनमूलेषु कुशेषु धीरः

०११९०१७३ उदङ्मुखो दक्षिणकूल आस्ते समुद्रपत्न्याः स्वसुतन्यस्तभारः

०११९०१८१ एवं च तस्मिन्नरदेवदेवे प्रायोपविष्टे दिवि देवसङ्घाः

०११९०१८३ प्रशस्य भूमौ व्यकिरन्प्रसूनैर्मुदा मुहुर्दुन्दुभयश्च नेदुः

०११९०१९१ महर्षयो वै समुपागता ये प्रशस्य साध्वित्यनुमोदमानाः

०११९०१९३ ऊचुः प्रजानुग्रहशीलसारा यदुत्तमश्लोकगुणाभिरूपम्

०११९०२०१ न वा इदं राजर्षिवर्य चित्रं भवत्सु कृष्णं समनुव्रतेषु

०११९०२०३ येऽध्यासनं राजकिरीटजुष्टं सद्यो जहुर्भगवत्पार्श्वकामाः

०११९०२११ सर्वे वयं तावदिहास्महेऽथ कलेवरं यावदसौ विहाय

०११९०२१३ लोकं परं विरजस्कं विशोकं यास्यत्ययं भागवतप्रधानः

०११९०२२१ आश्रुत्य तदृषिगणवचः परीक्षित्समं मधुच्युद्गुरु चाव्यलीकम्

०११९०२२३ आभाषतैनानभिनन्द्य युक्तान्शुश्रूषमाणश्चरितानि विष्णोः

०११९०२३१ समागताः सर्वत एव सर्वे वेदा यथा मूर्तिधरास्त्रिपृष्ठे

०११९०२३३ नेहाथ नामुत्र च कश्चनार्थ ऋते परानुग्रहमात्मशीलम्

०११९०२४१ ततश्च वः पृच्छ्यमिमं विपृच्छे विश्रभ्य विप्रा इति कृत्यतायाम्

०११९०२४३ सर्वात्मना म्रियमाणैश्च कृत्यं शुद्धं च तत्रामृशताभियुक्ताः

०११९०२५१ तत्राभवद्भगवान्व्यासपुत्रो यदृच्छया गामटमानोऽनपेक्षः

०११९०२५३ अलक्ष्यलिङ्गो निजलाभतुष्टो वृतश्च बालैरवधूतवेषः

०११९०२६१ तं द्व्यष्टवर्षं सुकुमारपाद करोरुबाह्वंसकपोलगात्रम्

०११९०२६३ चार्वायताक्षोन्नसतुल्यकर्ण सुभ्र्वाननं कम्बुसुजातकण्ठम्

०११९०२७१ निगूढजत्रुं पृथुतुङ्गवक्षसमावर्तनाभिं वलिवल्गूदरं च

०११९०२७३ दिगम्बरं वक्त्रविकीर्णकेशं प्रलम्बबाहुं स्वमरोत्तमाभम्

०११९०२८१ श्यामं सदापीव्यवयोऽङ्गलक्ष्म्या स्त्रीणां मनोज्ञं रुचिरस्मितेन

०११९०२८३ प्रत्युत्थितास्ते मुनयः स्वासनेभ्यस्तल्लक्षणज्ञा अपि गूढवर्चसम्

०११९०२९१ स विष्णुरातोऽतिथय आगताय तस्मै सपर्यां शिरसाजहार

०११९०२९३ ततो निवृत्ता ह्यबुधाः स्त्रियोऽर्भका महासने सोपविवेश पूजितः

०११९०३०१ स संवृतस्तत्र महान्महीयसां ब्रह्मर्षिराजर्षिदेवर्षिसङ्घैः

०११९०३०३ व्यरोचतालं भगवान्यथेन्दुर्ग्रहर्क्षतारानिकरैः परीतः

०११९०३११ प्रशान्तमासीनमकुण्ठमेधसं मुनिं नृपो भागवतोऽभ्युपेत्य

०११९०३१३ प्रणम्य मूर्ध्नावहितः कृताञ्जलिर्नत्वा गिरा सूनृतयान्वपृच्छत्

०११९०३२० परीक्षिदुवाच

०११९०३२१ अहो अद्य वयं ब्रह्मन्सत्सेव्याः क्षत्रबन्धवः

०११९०३२३ कृपयातिथिरूपेण भवद्भिस्तीर्थकाः कृताः

०११९०३३१ येषां संस्मरणात्पुंसां सद्यः शुद्ध्यन्ति वै गृहाः

०११९०३३३ किं पुनर्दर्शनस्पर्श पादशौचासनादिभिः

०११९०३४१ सान्निध्यात्ते महायोगिन्पातकानि महान्त्यपि

०११९०३४३ सद्यो नश्यन्ति वै पुंसां विष्णोरिव सुरेतराः

०११९०३५१ अपि मे भगवान्प्रीतः कृष्णः पाण्डुसुतप्रियः

०११९०३५३ पैतृष्वसेयप्रीत्यर्थं तद्गोत्रस्यात्तबान्धवः

०११९०३६१ अन्यथा तेऽव्यक्तगतेर्दर्शनं नः कथं नृणाम्

०११९०३६३ नितरां म्रियमाणानां संसिद्धस्य वनीयसः

०११९०३७१ अतः पृच्छामि संसिद्धिं योगिनां परमं गुरुम्

०११९०३७३ पुरुषस्येह यत्कार्यं म्रियमाणस्य सर्वथा

०११९०३८१ यच्छ्रोतव्यमथो जप्यं यत्कर्तव्यं नृभिः प्रभो

०११९०३८३ स्मर्तव्यं भजनीयं वा ब्रूहि यद्वा विपर्ययम्

०११९०३९१ नूनं भगवतो ब्रह्मन्गृहेषु गृहमेधिनाम्

०११९०३९३ न लक्ष्यते ह्यवस्थानमपि गोदोहनं क्वचित्

०११९०४०० सूत उवाच

०११९०४०१ एवमाभाषितः पृष्टः स राज्ञा श्लक्ष्णया गिरा

०११९०४०३ प्रत्यभाषत धर्मज्ञो भगवान्बादरायणिः

०२०१००१० श्रीशुक उवाच

०२०१००११ वरीयानेष ते प्रश्नः कृतो लोकहितं नृप

०२०१००१३ आत्मवित्सम्मतः पुंसां श्रोतव्यादिषु यः परः

०२०१००२१ श्रोतव्यादीनि राजेन्द्र नृणां सन्ति सहस्रशः

०२०१००२३ अपश्यतामात्मतत्त्वं गृहेषु गृहमेधिनाम्

०२०१००३१ निद्रया ह्रियते नक्तं व्यवायेन च वा वयः

०२०१००३३ दिवा चार्थेहया राजन्कुटुम्बभरणेन वा

०२०१००४१ देहापत्यकलत्रादिष्वात्मसैन्येष्वसत्स्वपि

०२०१००४३ तेषां प्रमत्तो निधनं पश्यन्नपि न पश्यति

०२०१००५१ तस्माद्भारत सर्वात्मा भगवानीश्वरो हरिः

०२०१००५३ श्रोतव्यः कीर्तितव्यश्च स्मर्तव्यश्चेच्छताभयम्

०२०१००६१ एतावान्साङ्ख्ययोगाभ्यां स्वधर्मपरिनिष्ठया

०२०१००६३ जन्मलाभः परः पुंसामन्ते नारायणस्मृतिः

०२०१००७१ प्रायेण मुनयो राजन्निवृत्ता विधिषेधतः

०२०१००७३ नैर्गुण्यस्था रमन्ते स्म गुणानुकथने हरेः

०२०१००८१ इदं भागवतं नाम पुराणं ब्रह्मसम्मितम्

०२०१००८३ अधीतवान्द्वापरादौ पितुर्द्वैपायनादहम्

०२०१००९१ परिनिष्ठितोऽपि नैर्गुण्य उत्तमश्लोकलीलया

०२०१००९३ गृहीतचेता राजर्षे आख्यानं यदधीतवान्

०२०१०१०१ तदहं तेऽभिधास्यामि महापौरुषिको भवान्

०२०१०१०३ यस्य श्रद्दधतामाशु स्यान्मुकुन्दे मतिः सती

०२०१०१११ एतन्निर्विद्यमानानामिच्छतामकुतोभयम्

०२०१०११३ योगिनां नृप निर्णीतं हरेर्नामानुकीर्तनम्

०२०१०१२१ किं प्रमत्तस्य बहुभिः परोक्षैर्हायनैरिह

०२०१०१२३ वरं मुहूर्तं विदितं घटते श्रेयसे यतः

०२०१०१३१ खट्वाङ्गो नाम राजर्षिर्ज्ञात्वेयत्तामिहायुषः

०२०१०१३३ मुहूर्तात्सर्वमुत्सृज्य गतवानभयं हरिम्

०२०१०१४१ तवाप्येतर्हि कौरव्य सप्ताहं जीवितावधिः

०२०१०१४३ उपकल्पय तत्सर्वं तावद्यत्साम्परायिकम्

०२०१०१५१ अन्तकाले तु पुरुष आगते गतसाध्वसः

०२०१०१५३ छिन्द्यादसङ्गशस्त्रेण स्पृहां देहेऽनु ये च तम्

०२०१०१६१ गृहात्प्रव्रजितो धीरः पुण्यतीर्थजलाप्लुतः

०२०१०१६३ शुचौ विविक्त आसीनो विधिवत्कल्पितासने

०२०१०१७१ अभ्यसेन्मनसा शुद्धं त्रिवृद्ब्रह्माक्षरं परम्

०२०१०१७३ मनो यच्छेज्जितश्वासो ब्रह्मबीजमविस्मरन्

०२०१०१८१ नियच्छेद्विषयेभ्योऽक्षान्मनसा बुद्धिसारथिः

०२०१०१८३ मनः कर्मभिराक्षिप्तं शुभार्थे धारयेद्धिया

०२०१०१९१ तत्रैकावयवं ध्यायेदव्युच्छिन्नेन चेतसा

०२०१०१९३ मनो निर्विषयं युक्त्वा ततः किञ्चन न स्मरेत्

०२०१०१९५ पदं तत्परमं विष्णोर्मनो यत्र प्रसीदति

०२०१०२०१ रजस्तमोभ्यामाक्षिप्तं विमूढं मन आत्मनः

०२०१०२०३ यच्छेद्धारणया धीरो हन्ति या तत्कृतं मलम्

०२०१०२११ यस्यां सन्धार्यमाणायां योगिनो भक्तिलक्षणः

०२०१०२१३ आशु सम्पद्यते योग आश्रयं भद्रमीक्षतः

०२०१०२२० राजोवाच

०२०१०२२१ यथा सन्धार्यते ब्रह्मन्धारणा यत्र सम्मता

०२०१०२२३ यादृशी वा हरेदाशु पुरुषस्य मनोमलम्

०२०१०२३० श्रीशुक उवाच

०२०१०२३१ जितासनो जितश्वासो जितसङ्गो जितेन्द्रियः

०२०१०२३३ स्थूले भगवतो रूपे मनः सन्धारयेद्धिया

०२०१०२४१ विशेषस्तस्य देहोऽयं स्थविष्ठश्च स्थवीयसाम्

०२०१०२४३ यत्रेदं व्यज्यते विश्वं भूतं भव्यं भवच्च सत्

०२०१०२५१ अण्डकोशे शरीरेऽस्मिन्सप्तावरणसंयुते

०२०१०२५३ वैराजः पुरुषो योऽसौ भगवान्धारणाश्रयः

०२०१०२६१ पातालमेतस्य हि पादमूलं पठन्ति पार्ष्णिप्रपदे रसातलम्

०२०१०२६३ महातलं विश्वसृजोऽथ गुल्फौ तलातलं वै पुरुषस्य जङ्घे

०२०१०२७१ द्वे जानुनी सुतलं विश्वमूर्तेरूरुद्वयं वितलं चातलं च

०२०१०२७३ महीतलं तज्जघनं महीपते नभस्तलं नाभिसरो गृणन्ति

०२०१०२८१ उरःस्थलं ज्योतिरनीकमस्य ग्रीवा महर्वदनं वै जनोऽस्य

०२०१०२८३ तपो वराटीं विदुरादिपुंसः सत्यं तु शीर्षाणि सहस्रशीर्ष्णः

०२०१०२९१ इन्द्रादयो बाहव आहुरुस्राः कर्णौ दिशः श्रोत्रममुष्य शब्दः

०२०१०२९३ नासत्यदस्रौ परमस्य नासे घ्राणोऽस्य गन्धो मुखमग्निरिद्धः

०२०१०३०१ द्यौरक्षिणी चक्षुरभूत्पतङ्गः पक्ष्माणि विष्णोरहनी उभे च

०२०१०३०३ तद्भ्रूविजृम्भः परमेष्ठिधिष्ण्यमापोऽस्य तालू रस एव जिह्वा

०२०१०३११ छन्दांस्यनन्तस्य शिरो गृणन्ति दंष्ट्रा यमः स्नेहकला द्विजानि

०२०१०३१३ हासो जनोन्मादकरी च माया दुरन्तसर्गो यदपाङ्गमोक्षः

०२०१०३२१ व्रीडोत्तरौष्ठोऽधर एव लोभो धर्मः स्तनोऽधर्मपथोऽस्य पृष्ठम्

०२०१०३२३ कस्तस्य मेढ्रं वृषणौ च मित्रौ कुक्षिः समुद्रा गिरयोऽस्थिसङ्घाः

०२०१०३३१ नाड्योऽस्य नद्योऽथ तनूरुहाणि महीरुहा विश्वतनोर्नृपेन्द्र

०२०१०३३३ अनन्तवीर्यः श्वसितं मातरिश्वा गतिर्वयः कर्म गुणप्रवाहः

०२०१०३४१ ईशस्य केशान्विदुरम्बुवाहान्वासस्तु सन्ध्यां कुरुवर्य भूम्नः

०२०१०३४३ अव्यक्तमाहुर्हृदयं मनश्चस चन्द्रमाः सर्वविकारकोशः

०२०१०३५१ विज्ञानशक्तिं महिमामनन्ति सर्वात्मनोऽन्तःकरणं गिरित्रम्

०२०१०३५३ अश्वाश्वतर्युष्ट्रगजा नखानि सर्वे मृगाः पशवः श्रोणिदेशे

०२०१०३६१ वयांसि तद्व्याकरणं विचित्रं मनुर्मनीषा मनुजो निवासः

०२०१०३६३ गन्धर्वविद्याधरचारणाप्सरः स्वरस्मृतीरसुरानीकवीर्यः

०२०१०३७१ ब्रह्माननं क्षत्रभुजो महात्मा विडूरुरङ्घ्रिश्रितकृष्णवर्णः

०२०१०३७३ नानाभिधाभीज्यगणोपपन्नो द्रव्यात्मकः कर्म वितानयोगः

०२०१०३८१ इयानसावीश्वरविग्रहस्य यः सन्निवेशः कथितो मया ते

०२०१०३८३ सन्धार्यतेऽस्मिन्वपुषि स्थविष्ठे मनः स्वबुद्ध्या न यतोऽस्ति किञ्चित्

०२०१०३९१ स सर्वधीवृत्त्यनुभूतसर्व आत्मा यथा स्वप्नजनेक्षितैकः

०२०१०३९३ तं सत्यमानन्दनिधिं भजेत नान्यत्र सज्जेद्यत आत्मपातः

०२०२००१० श्रीशुक उवाच

०२०२००११ एवं पुरा धारणयात्मयोनिर्नष्टां स्मृतिं प्रत्यवरुध्य तुष्टात्

०२०२००१३ तथा ससर्जेदममोघदृष्टिर्यथाप्ययात्प्राग्व्यवसायबुद्धिः

०२०२००२१ शाब्दस्य हि ब्रह्मण एष पन्था यन्नामभिर्ध्यायति धीरपार्थैः

०२०२००२३ परिभ्रमंस्तत्र न विन्दतेऽर्थान्मायामये वासनया शयानः

०२०२००३१ अतः कविर्नामसु यावदर्थः स्यादप्रमत्तो व्यवसायबुद्धिः

०२०२००३३ सिद्धेऽन्यथार्थे न यतेत तत्र परिश्रमं तत्र समीक्षमाणः

०२०२००४१ सत्यां क्षितौ किं कशिपोः प्रयासैर्बाहौ स्वसिद्धे ह्युपबर्हणैः किम्

०२०२००४३ सत्यञ्जलौ किं पुरुधान्नपात्र्या दिग्वल्कलादौ सति किं दुकूलैः

०२०२००५१ चीराणि किं पथि न सन्ति दिशन्ति भिक्षां

०२०२००५२ नैवाङ्घ्रिपाः परभृतः सरितोऽप्यशुष्यन्

०२०२००५३ रुद्धा गुहाः किमजितोऽवति नोपसन्नान्

०२०२००५४ कस्माद्भजन्ति कवयो धनदुर्मदान्धान्

०२०२००६१ एवं स्वचित्ते स्वत एव सिद्ध आत्मा प्रियोऽर्थो भगवाननन्तः

०२०२००६३ तं निर्वृतो नियतार्थो भजेत संसारहेतूपरमश्च यत्र

०२०२००७१ कस्तां त्वनादृत्य परानुचिन्तामृते पशूनसतीं नाम कुर्यात्

०२०२००७३ पश्यञ्जनं पतितं वैतरण्यां स्वकर्मजान्परितापाञ्जुषाणम्

०२०२००८१ केचित्स्वदेहान्तर्हृदयावकाशे प्रादेशमात्रं पुरुषं वसन्तम्

०२०२००८३ चतुर्भुजं कञ्जरथाङ्गशङ्ख गदाधरं धारणया स्मरन्ति

०२०२००९१ रसन्नवक्त्रं नलिनायतेक्षणं कदम्बकिञ्जल्कपिशङ्गवाससम्

०२०२००९३ लसन्महारत्नहिरण्मयाङ्गदं स्फुरन्महारत्नकिरीटकुण्डलम्

०२०२०१०१ उन्निद्रहृत्पङ्कजकर्णिकालये योगेश्वरास्थापितपादपल्लवम्

०२०२०१०३ श्रीलक्षणं कौस्तुभरत्नकन्धरमम्लानलक्ष्म्या वनमालयाचितम्

०२०२०१११ विभूषितं मेखलयाङ्गुलीयकैर्महाधनैर्नूपुरकङ्कणादिभिः

०२०२०११३ स्निग्धामलाकुञ्चितनीलकुन्तलैर्विरोचमानाननहासपेशलम्

०२०२०१२१ अदीनलीलाहसितेक्षणोल्लसद्भ्रूभङ्गसंसूचितभूर्यनुग्रहम्

०२०२०१२३ ईक्षेत चिन्तामयमेनमीश्वरं यावन्मनो धारणयावतिष्ठते

०२०२०१३१ एकैकशोऽङ्गानि धियानुभावयेत्पादादि यावद्धसितं गदाभृतः

०२०२०१३३ जितं जितं स्थानमपोह्य धारयेत्परं परं शुद्ध्यति धीर्यथा यथा

०२०२०१४१ यावन्न जायेत परावरेऽस्मिन्विश्वेश्वरे द्रष्टरि भक्तियोगः

०२०२०१४३ तावत्स्थवीयः पुरुषस्य रूपं क्रियावसाने प्रयतः स्मरेत

०२०२०१५१ स्थिरं सुखं चासनमास्थितो यतिर्यदा जिहासुरिममङ्ग लोकम्

०२०२०१५३ काले च देशे च मनो न सज्जयेत्प्राणान्नियच्छेन्मनसा जितासुः

०२०२०१६१ मनः स्वबुद्ध्यामलया नियम्य क्षेत्रज्ञ एतां निनयेत्तमात्मनि

०२०२०१६३ आत्मानमात्मन्यवरुध्य धीरो लब्धोपशान्तिर्विरमेत कृत्यात्

०२०२०१७१ न यत्र कालोऽनिमिषां परः प्रभुः कुतो नु देवा जगतां य ईशिरे

०२०२०१७३ न यत्र सत्त्वं न रजस्तमश्च न वै विकारो न महान्प्रधानम्

०२०२०१८१ परं पदं वैष्णवमामनन्ति तद्यन्नेति नेतीत्यतदुत्सिसृक्षवः

०२०२०१८३ विसृज्य दौरात्म्यमनन्यसौहृदा हृदोपगुह्यार्हपदं पदे पदे

०२०२०१९१ इत्थं मुनिस्तूपरमेद्व्यवस्थितो विज्ञानदृग्वीर्यसुरन्धिताशयः

०२०२०१९३ स्वपार्ष्णिनापीड्य गुदं ततोऽनिलं स्थानेषु षट्सून्नमयेज्जितक्लमः

०२०२०२०१ नाभ्यां स्थितं हृद्यधिरोप्य तस्मादुदानगत्योरसि तं नयेन्मुनिः

०२०२०२०३ ततोऽनुसन्धाय धिया मनस्वी स्वतालुमूलं शनकैर्नयेत

०२०२०२११ तस्माद्भ्रुवोरन्तरमुन्नयेत निरुद्धसप्तायतनोऽनपेक्षः

०२०२०२१३ स्थित्वा मुहूर्तार्धमकुण्ठदृष्टिर्निर्भिद्य मूर्धन्विसृजेत्परं गतः

०२०२०२२१ यदि प्रयास्यन्नृप पारमेष्ठ्यं वैहायसानामुत यद्विहारम्

०२०२०२२३ अष्टाधिपत्यं गुणसन्निवाये सहैव गच्छेन्मनसेन्द्रियैश्च

०२०२०२३१ योगेश्वराणां गतिमाहुरन्तर्बहिस्त्रिलोक्याः पवनान्तरात्मनाम्

०२०२०२३३ न कर्मभिस्तां गतिमाप्नुवन्ति विद्यातपोयोगसमाधिभाजाम्

०२०२०२४१ वैश्वानरं याति विहायसा गतः सुषुम्णया ब्रह्मपथेन शोचिषा

०२०२०२४३ विधूतकल्कोऽथ हरेरुदस्तात्प्रयाति चक्रं नृप शैशुमारम्

०२०२०२५१ तद्विश्वनाभिं त्वतिवर्त्य विष्णोरणीयसा विरजेनात्मनैकः

०२०२०२५३ नमस्कृतं ब्रह्मविदामुपैति कल्पायुषो यद्विबुधा रमन्ते

०२०२०२६१ अथो अनन्तस्य मुखानलेन दन्दह्यमानं स निरीक्ष्य विश्वम्

०२०२०२६३ निर्याति सिद्धेश्वरयुष्टधिष्ण्यं यद्द्वैपरार्ध्यं तदु पारमेष्ठ्यम्

०२०२०२७१ न यत्र शोको न जरा न मृत्युर्नार्तिर्न चोद्वेग ऋते कुतश्चित्

०२०२०२७३ यच्चित्ततोऽदः कृपयानिदंविदां दुरन्तदुःखप्रभवानुदर्शनात्

०२०२०२८१ ततो विशेषं प्रतिपद्य निर्भयस्तेनात्मनापोऽनलमूर्तिरत्वरन्

०२०२०२८३ ज्योतिर्मयो वायुमुपेत्य काले वाय्वात्मना खं बृहदात्मलिङ्गम्

०२०२०२९१ घ्राणेन गन्धं रसनेन वै रसं रूपं च दृष्ट्या श्वसनं त्वचैव

०२०२०२९३ श्रोत्रेण चोपेत्य नभोगुणत्वं प्राणेन चाकूतिमुपैति योगी

०२०२०३०१ स भूतसूक्ष्मेन्द्रियसन्निकर्षं मनोमयं देवमयं विकार्यम्

०२०२०३०३ संसाद्य गत्या सह तेन याति विज्ञानतत्त्वं गुणसन्निरोधम्

०२०२०३११ तेनात्मनात्मानमुपैति शान्तमानन्दमानन्दमयोऽवसाने

०२०२०३१३ एतां गतिं भागवतीं गतो यः स वै पुनर्नेह विषज्जतेऽङ्ग

०२०२०३२१ एते सृती ते नृप वेदगीते त्वयाभिपृष्टे च सनातने च

०२०२०३२३ ये वै पुरा ब्रह्मण आह तुष्ट आराधितो भगवान्वासुदेवः

०२०२०३३१ न ह्यतोऽन्यः शिवः पन्था विशतः संसृताविह

०२०२०३३३ वासुदेवे भगवति भक्तियोगो यतो भवेत्

०२०२०३४१ भगवान्ब्रह्म कार्त्स्न्येन त्रिरन्वीक्ष्य मनीषया

०२०२०३४३ तदध्यवस्यत्कूटस्थो रतिरात्मन्यतो भवेत्

०२०२०३५१ भगवान्सर्वभूतेषु लक्षितः स्वात्मना हरिः

०२०२०३५३ दृश्यैर्बुद्ध्यादिभिर्द्रष्टा लक्षणैरनुमापकैः

०२०२०३६१ तस्मात्सर्वात्मना राजन्हरिः सर्वत्र सर्वदा

०२०२०३६३ श्रोतव्यः कीर्तितव्यश्च स्मर्तव्यो भगवान्नृणाम्

०२०२०३७१ पिबन्ति ये भगवत आत्मनः सतां कथामृतं श्रवणपुटेषु सम्भृतम्

०२०२०३७३ पुनन्ति ते विषयविदूषिताशयं व्रजन्ति तच्चरणसरोरुहान्तिकम्

०२०३००१० श्रीशुक उवाच

०२०३००११ एवमेतन्निगदितं पृष्टवान्यद्भवान्मम

०२०३००१३ नृणां यन्म्रियमाणानां मनुष्येषु मनीषिणाम्

०२०३००२१ ब्रह्मवर्चसकामस्तु यजेत ब्रह्मणः पतिम्

०२०३००२३ इन्द्रमिन्द्रियकामस्तु प्रजाकामः प्रजापतीन्

०२०३००३१ देवीं मायां तु श्रीकामस्तेजस्कामो विभावसुम्

०२०३००३३ वसुकामो वसून्रुद्रान्वीर्यकामोऽथ वीर्यवान्

०२०३००४१ अन्नाद्यकामस्त्वदितिं स्वर्गकामोऽदितेः सुतान्

०२०३००४३ विश्वान्देवान्राज्यकामः साध्यान्संसाधको विशाम्

०२०३००५१ आयुष्कामोऽश्विनौ देवौ पुष्टिकाम इलां यजेत्

०२०३००५३ प्रतिष्ठाकामः पुरुषो रोदसी लोकमातरौ

०२०३००६१ रूपाभिकामो गन्धर्वान्स्त्रीकामोऽप्सर उर्वशीम्

०२०३००६३ आधिपत्यकामः सर्वेषां यजेत परमेष्ठिनम्

०२०३००७१ यज्ञं यजेद्यशस्कामः कोशकामः प्रचेतसम्

०२०३००७३ विद्याकामस्तु गिरिशं दाम्पत्यार्थ उमां सतीम्

०२०३००८१ धर्मार्थ उत्तमश्लोकं तन्तुः तन्वन्पित्न्यजेत्

०२०३००८३ रक्षाकामः पुण्यजनानोजस्कामो मरुद्गणान्

०२०३००९१ राज्यकामो मनून्देवान्निरृतिं त्वभिचरन्यजेत्

०२०३००९३ कामकामो यजेत्सोममकामः पुरुषं परम्

०२०३०१०१ अकामः सर्वकामो वा मोक्षकाम उदारधीः

०२०३०१०३ तीव्रेण भक्तियोगेन यजेत पुरुषं परम्

०२०३०१११ एतावानेव यजतामिह निःश्रेयसोदयः

०२०३०११३ भगवत्यचलो भावो यद्भागवतसङ्गतः

०२०३०१२१ ज्ञानं यदाप्रतिनिवृत्तगुणोर्मिचक्रम्

०२०३०१२२ आत्मप्रसाद उत यत्र गुणेष्वसङ्गः

०२०३०१२३ कैवल्यसम्मतपथस्त्वथ भक्तियोगः

०२०३०१२४ को निर्वृतो हरिकथासु रतिं न कुर्यात्

०२०३०१३० शौनक उवाच

०२०३०१३१ इत्यभिव्याहृतं राजा निशम्य भरतर्षभः

०२०३०१३३ किमन्यत्पृष्टवान्भूयो वैयासकिमृषिं कविम्

०२०३०१४१ एतच्छुश्रूषतां विद्वन्सूत नोऽर्हसि भाषितुम्

०२०३०१४३ कथा हरिकथोदर्काः सतां स्युः सदसि ध्रुवम्

०२०३०१५१ स वै भागवतो राजा पाण्डवेयो महारथः

०२०३०१५३ बालक्रीडनकैः क्रीडन्कृष्णक्रीडां य आददे

०२०३०१६१ वैयासकिश्च भगवान्वासुदेवपरायणः

०२०३०१६३ उरुगायगुणोदाराः सतां स्युर्हि समागमे

०२०३०१७१ आयुर्हरति वै पुंसामुद्यन्नस्तं च यन्नसौ

०२०३०१७३ तस्यर्ते यत्क्षणो नीत उत्तमश्लोकवार्तया

०२०३०१८१ तरवः किं न जीवन्ति भस्त्राः किं न श्वसन्त्युत

०२०३०१८३ न खादन्ति न मेहन्ति किं ग्रामे पशवोऽपरे

०२०३०१९१ श्वविड्वराहोष्ट्रखरैः संस्तुतः पुरुषः पशुः

०२०३०१९३ न यत्कर्णपथोपेतो जातु नाम गदाग्रजः

०२०३०२०१ बिले बतोरुक्रमविक्रमान्ये न शृण्वतः कर्णपुटे नरस्य

०२०३०२०३ जिह्वासती दार्दुरिकेव सूत न चोपगायत्युरुगायगाथाः

०२०३०२११ भारः परं पट्टकिरीटजुष्टमप्युत्तमाङ्गं न नमेन्मुकुन्दम्

०२०३०२१३ शावौ करौ नो कुरुते सपर्यां हरेर्लसत्काञ्चनकङ्कणौ वा

०२०३०२२१ बर्हायिते ते नयने नराणां लिङ्गानि विष्णोर्न निरीक्षतो ये

०२०३०२२३ पादौ नृणां तौ द्रुमजन्मभाजौ क्षेत्राणि नानुव्रजतो हरेर्यौ

०२०३०२३१ जीवञ्छवो भागवताङ्घ्रिरेणुं न जातु मर्त्योऽभिलभेत यस्तु

०२०३०२३३ श्रीविष्णुपद्या मनुजस्तुलस्याः श्वसञ्छवो यस्तु न वेद गन्धम्

०२०३०२४१ तदश्मसारं हृदयं बतेदं यद्गृह्यमाणैर्हरिनामधेयैः

०२०३०२४३ न विक्रियेताथ यदा विकारो नेत्रे जलं गात्ररुहेषु हर्षः

०२०३०२५१ अथाभिधेह्यङ्ग मनोऽनुकूलं प्रभाषसे भागवतप्रधानः

०२०३०२५३ यदाह वैयासकिरात्मविद्या विशारदो नृपतिं साधु पृष्टः

०२०४००१० सूत उवाच

०२०४००११ वैयासकेरिति वचस्तत्त्वनिश्चयमात्मनः

०२०४००१३ उपधार्य मतिं कृष्णे औत्तरेयः सतीं व्यधात्

०२०४००२१ आत्मजायासुतागार पशुद्रविणबन्धुषु

०२०४००२३ राज्ये चाविकले नित्यं विरूढां ममतां जहौ

०२०४००३१ पप्रच्छ चेममेवार्थं यन्मां पृच्छथ सत्तमाः

०२०४००३३ कृष्णानुभावश्रवणे श्रद्दधानो महामनाः

०२०४००४१ संस्थां विज्ञाय सन्न्यस्य कर्म त्रैवर्गिकं च यत्

०२०४००४३ वासुदेवे भगवति आत्मभावं दृढं गतः

०२०४००५० राजोवाच

०२०४००५१ समीचीनं वचो ब्रह्मन्सर्वज्ञस्य तवानघ

०२०४००५३ तमो विशीर्यते मह्यं हरेः कथयतः कथाम्

०२०४००६१ भूय एव विवित्सामि भगवानात्ममायया

०२०४००६३ यथेदं सृजते विश्वं दुर्विभाव्यमधीश्वरैः

०२०४००७१ यथा गोपायति विभुर्यथा संयच्छते पुनः

०२०४००७३ यां यां शक्तिमुपाश्रित्य पुरुशक्तिः परः पुमान्

०२०४००७५ आत्मानं क्रीडयन्क्रीडन्करोति विकरोति च

०२०४००८१ नूनं भगवतो ब्रह्मन्हरेरद्भुतकर्मणः

०२०४००८३ दुर्विभाव्यमिवाभाति कविभिश्चापि चेष्टितम्

०२०४००९१ यथा गुणांस्तु प्रकृतेर्युगपत्क्रमशोऽपि वा

०२०४००९३ बिभर्ति भूरिशस्त्वेकः कुर्वन्कर्माणि जन्मभिः

०२०४०१०१ विचिकित्सितमेतन्मे ब्रवीतु भगवान्यथा

०२०४०१०३ शाब्दे ब्रह्मणि निष्णातः परस्मिंश्च भवान्खलु

०२०४०११० सूत उवाच

०२०४०१११ इत्युपामन्त्रितो राज्ञा गुणानुकथने हरेः

०२०४०११३ हृषीकेशमनुस्मृत्य प्रतिवक्तुं प्रचक्रमे

०२०४०१२० श्रीशुक उवाच

०२०४०१२१ नमः परस्मै पुरुषाय भूयसे सदुद्भवस्थाननिरोधलीलया

०२०४०१२३ गृहीतशक्तित्रितयाय देहिनामन्तर्भवायानुपलक्ष्यवर्त्मने

०२०४०१३१ भूयो नमः सद्वृजिनच्छिदेऽसतामसम्भवायाखिलसत्त्वमूर्तये

०२०४०१३३ पुंसां पुनः पारमहंस्य आश्रमे व्यवस्थितानामनुमृग्यदाशुषे

०२०४०१४१ नमो नमस्तेऽस्त्वृषभाय सात्वतां विदूरकाष्ठाय मुहुः कुयोगिनाम्

०२०४०१४३ निरस्तसाम्यातिशयेन राधसा स्वधामनि ब्रह्मणि रंस्यते नमः

०२०४०१५१ यत्कीर्तनं यत्स्मरणं यदीक्षणं यद्वन्दनं यच्छ्रवणं यदर्हणम्

०२०४०१५३ लोकस्य सद्यो विधुनोति कल्मषं तस्मै सुभद्रश्रवसे नमो नमः

०२०४०१६१ विचक्षणा यच्चरणोपसादनात्सङ्गं व्युदस्योभयतोऽन्तरात्मनः

०२०४०१६३ विन्दन्ति हि ब्रह्मगतिं गतक्लमास्तस्मै सुभद्रश्रवसे नमो नमः

०२०४०१७१ तपस्विनो दानपरा यशस्विनो मनस्विनो मन्त्रविदः सुमङ्गलाः

०२०४०१७३ क्षेमं न विन्दन्ति विना यदर्पणं तस्मै सुभद्रश्रवसे नमो नमः

०२०४०१८१ किरातहूणान्ध्रपुलिन्दपुल्कशा आभीरशुम्भा यवनाः खसादयः

०२०४०१८३ येऽन्ये च पापा यदपाश्रयाश्रयाः शुध्यन्ति तस्मै प्रभविष्णवे नमः

०२०४०१९१ स एष आत्मात्मवतामधीश्वरस्त्रयीमयो धर्ममयस्तपोमयः

०२०४०१९३ गतव्यलीकैरजशङ्करादिभिर्वितर्क्यलिङ्गो भगवान्प्रसीदताम्

०२०४०२०१ श्रियः पतिर्यज्ञपतिः प्रजापतिर्धियां पतिर्लोकपतिर्धरापतिः

०२०४०२०३ पतिर्गतिश्चान्धकवृष्णिसात्वतां प्रसीदतां मे भगवान्सतां पतिः

०२०४०२११ यदङ्घ्र्यभिध्यानसमाधिधौतया धियानुपश्यन्ति हि तत्त्वमात्मनः

०२०४०२१३ वदन्ति चैतत्कवयो यथारुचं स मे मुकुन्दो भगवान्प्रसीदताम्

०२०४०२२१ प्रचोदिता येन पुरा सरस्वती वितन्वताजस्य सतीं स्मृतिं हृदि

०२०४०२२३ स्वलक्षणा प्रादुरभूत्किलास्यतः स मे ऋषीणामृषभः प्रसीदताम्

०२०४०२३१ भूतैर्महद्भिर्य इमाः पुरो विभुर्निर्माय शेते यदमूषु पूरुषः

०२०४०२३३ भुङ्क्ते गुणान्षोडश षोडशात्मकः सोऽलङ्कृषीष्ट भगवान्वचांसि मे

०२०४०२४१ नमस्तस्मै भगवते वासुदेवाय वेधसे

०२०४०२४३ पपुर्ज्ञानमयं सौम्या यन्मुखाम्बुरुहासवम्

०२०४०२५१ एतदेवात्मभू राजन्नारदाय विपृच्छते

०२०४०२५३ वेदगर्भोऽभ्यधात्साक्षाद्यदाह हरिरात्मनः

०२०५००१० नारद उवाच

०२०५००११ देवदेव नमस्तेऽस्तु भूतभावन पूर्वज

०२०५००१३ तद्विजानीहि यज्ज्ञानमात्मतत्त्वनिदर्शनम्

०२०५००२१ यद्रूपं यदधिष्ठानं यतः सृष्टमिदं प्रभो

०२०५००२३ यत्संस्थं यत्परं यच्च तत्तत्त्वं वद तत्त्वतः

०२०५००३१ सर्वं ह्येतद्भवान्वेद भूतभव्यभवत्प्रभुः

०२०५००३३ करामलकवद्विश्वं विज्ञानावसितं तव

०२०५००४१ यद्विज्ञानो यदाधारो यत्परस्त्वं यदात्मकः

०२०५००४३ एकः सृजसि भूतानि भूतैरेवात्ममायया

०२०५००५१ आत्मन्भावयसे तानि न पराभावयन्स्वयम्

०२०५००५३ आत्मशक्तिमवष्टभ्य ऊर्णनाभिरिवाक्लमः

०२०५००६१ नाहं वेद परं ह्यस्मिन्नापरं न समं विभो

०२०५००६३ नामरूपगुणैर्भाव्यं सदसत्किञ्चिदन्यतः

०२०५००७१ स भवानचरद्घोरं यत्तपः सुसमाहितः

०२०५००७३ तेन खेदयसे नस्त्वं पराशङ्कां च यच्छसि

०२०५००८१ एतन्मे पृच्छतः सर्वं सर्वज्ञ सकलेश्वर

०२०५००८३ विजानीहि यथैवेदमहं बुध्येऽनुशासितः

०२०५००९० ब्रह्मोवाच

०२०५००९१ सम्यक्कारुणिकस्येदं वत्स ते विचिकित्सितम्

०२०५००९३ यदहं चोदितः सौम्य भगवद्वीर्यदर्शने

०२०५०१०१ नानृतं तव तच्चापि यथा मां प्रब्रवीषि भोः

०२०५०१०३ अविज्ञाय परं मत्त एतावत्त्वं यतो हि मे

०२०५०१११ येन स्वरोचिषा विश्वं रोचितं रोचयाम्यहम्

०२०५०११३ यथार्कोऽग्निर्यथा सोमो यथर्क्षग्रहतारकाः

०२०५०१२१ तस्मै नमो भगवते वासुदेवाय धीमहि

०२०५०१२३ यन्मायया दुर्जयया मां वदन्ति जगद्गुरुम्

०२०५०१३१ विलज्जमानया यस्य स्थातुमीक्षापथेऽमुया

०२०५०१३३ विमोहिता विकत्थन्ते ममाहमिति दुर्धियः

०२०५०१४१ द्रव्यं कर्म च कालश्च स्वभावो जीव एव च

०२०५०१४३ वासुदेवात्परो ब्रह्मन्न चान्योऽर्थोऽस्ति तत्त्वतः

०२०५०१५१ नारायणपरा वेदा देवा नारायणाङ्गजाः

०२०५०१५३ नारायणपरा लोका नारायणपरा मखाः

०२०५०१६१ नारायणपरो योगो नारायणपरं तपः

०२०५०१६३ नारायणपरं ज्ञानं नारायणपरा गतिः

०२०५०१७१ तस्यापि द्रष्टुरीशस्य कूटस्थस्याखिलात्मनः

०२०५०१७३ सृज्यं सृजामि सृष्टोऽहमीक्षयैवाभिचोदितः

०२०५०१८१ सत्त्वं रजस्तम इति निर्गुणस्य गुणास्त्रयः

०२०५०१८३ स्थितिसर्गनिरोधेषु गृहीता मायया विभोः

०२०५०१९१ कार्यकारणकर्तृत्वे द्रव्यज्ञानक्रियाश्रयाः

०२०५०१९३ बध्नन्ति नित्यदा मुक्तं मायिनं पुरुषं गुणाः

०२०५०२०१ स एष भगवांल्लिङ्गैस्त्रिभिरेतैरधोक्षजः

०२०५०२०३ स्वलक्षितगतिर्ब्रह्मन्सर्वेषां मम चेश्वरः

०२०५०२११ कालं कर्म स्वभावं च मायेशो मायया स्वया

०२०५०२१३ आत्मन्यदृच्छया प्राप्तं विबुभूषुरुपाददे

०२०५०२२१ कालाद्गुणव्यतिकरः परिणामः स्वभावतः

०२०५०२२३ कर्मणो जन्म महतः पुरुषाधिष्ठितादभूत्

०२०५०२३१ महतस्तु विकुर्वाणाद्रजःसत्त्वोपबृंहितात्

०२०५०२३३ तमःप्रधानस्त्वभवद्द्रव्यज्ञानक्रियात्मकः

०२०५०२४१ सोऽहङ्कार इति प्रोक्तो विकुर्वन्समभूत्त्रिधा

०२०५०२४३ वैकारिकस्तैजसश्च तामसश्चेति यद्भिदा

०२०५०२४५ द्रव्यशक्तिः क्रियाशक्तिर्ज्ञानशक्तिरिति प्रभो

०२०५०२५१ तामसादपि भूतादेर्विकुर्वाणादभून्नभः

०२०५०२५३ तस्य मात्रा गुणः शब्दो लिङ्गं यद्द्रष्टृदृश्ययोः

०२०५०२६१ नभसोऽथ विकुर्वाणादभूत्स्पर्शगुणोऽनिलः

०२०५०२६३ परान्वयाच्छब्दवांश्च प्राण ओजः सहो बलम्

०२०५०२७१ वायोरपि विकुर्वाणात्कालकर्मस्वभावतः

०२०५०२७३ उदपद्यत तेजो वै रूपवत्स्पर्शशब्दवत्

०२०५०२८१ तेजसस्तु विकुर्वाणादासीदम्भो रसात्मकम्

०२०५०२८३ रूपवत्स्पर्शवच्चाम्भो घोषवच्च परान्वयात्

०२०५०२९१ विशेषस्तु विकुर्वाणादम्भसो गन्धवानभूत्

०२०५०२९३ परान्वयाद्रसस्पर्श शब्दरूपगुणान्वितः

०२०५०३०१ वैकारिकान्मनो जज्ञे देवा वैकारिका दश

०२०५०३०३ दिग्वातार्कप्रचेतोऽश्वि वह्नीन्द्रोपेन्द्रमित्रकाः

०२०५०३११ तैजसात्तु विकुर्वाणादिन्द्रियाणि दशाभवन्

०२०५०३१३ ज्ञानशक्तिः क्रियाशक्तिर्बुद्धिः प्राणश्च तैजसौ

०२०५०३१५ श्रोत्रं त्वग्घ्राणदृग्जिह्वा वाग्दोर्मेढ्राङ्घ्रिपायवः

०२०५०३२१ यदैतेऽसङ्गता भावा भूतेन्द्रियमनोगुणाः

०२०५०३२३ यदायतननिर्माणे न शेकुर्ब्रह्मवित्तम

०२०५०३३१ तदा संहत्य चान्योन्यं भगवच्छक्तिचोदिताः

०२०५०३३३ सदसत्त्वमुपादाय चोभयं ससृजुर्ह्यदः

०२०५०३४१ वर्षपूगसहस्रान्ते तदण्डमुदके शयम्

०२०५०३४३ कालकर्मस्वभावस्थो जीवो ञ्जीवमजीवयत्

०२०५०३५१ स एव पुरुषस्तस्मादण्डं निर्भिद्य निर्गतः

०२०५०३५३ सहस्रोर्वङ्घ्रिबाह्वक्षः सहस्राननशीर्षवान्

०२०५०३६१ यस्येहावयवैर्लोकान्कल्पयन्ति मनीषिणः

०२०५०३६३ कट्यादिभिरधः सप्त सप्तोर्ध्वं जघनादिभिः

०२०५०३७१ पुरुषस्य मुखं ब्रह्म क्षत्रमेतस्य बाहवः

०२०५०३७३ ऊर्वोर्वैश्यो भगवतः पद्भ्यां शूद्रो व्यजायत

०२०५०३८१ भूर्लोकः कल्पितः पद्भ्यां भुवर्लोकोऽस्य नाभितः

०२०५०३८३ हृदा स्वर्लोक उरसा महर्लोको महात्मनः

०२०५०३९१ ग्रीवायां जनलोकोऽस्य तपोलोकः स्तनद्वयात्

०२०५०३९३ मूर्धभिः सत्यलोकस्तु ब्रह्मलोकः सनातनः

०२०५०४०१ तत्कट्यां चातलं कॢप्तमूरुभ्यां वितलं विभोः

०२०५०४०३ जानुभ्यां सुतलं शुद्धं जङ्घाभ्यां तु तलातलम्

०२०५०४११ महातलं तु गुल्फाभ्यां प्रपदाभ्यां रसातलम्

०२०५०४१३ पातालं पादतलत इति लोकमयः पुमान्

०२०५०४२१ भूर्लोकः कल्पितः पद्भ्यां भुवर्लोकोऽस्य नाभितः

०२०५०४२३ स्वर्लोकः कल्पितो मूर्ध्ना इति वा लोककल्पना

०२०६००१० ब्रह्मोवाच

०२०६००११ वाचां वह्नेर्मुखं क्षेत्रं छन्दसां सप्त धातवः

०२०६००१३ हव्यकव्यामृतान्नानां जिह्वा सर्वरसस्य च

०२०६००२१ सर्वासूनां च वायोश्च तन्नासे परमायणे

०२०६००२३ अश्विनोरोषधीनां च घ्राणो मोदप्रमोदयोः

०२०६००३१ रूपाणां तेजसां चक्षुर्दिवः सूर्यस्य चाक्षिणी

०२०६००३३ कर्णौ दिशां च तीर्थानां श्रोत्रमाकाशशब्दयोः

०२०६००३५ तद्गात्रं वस्तुसाराणां सौभगस्य च भाजनम्

०२०६००४१ त्वगस्य स्पर्शवायोश्च सर्वमेधस्य चैव हि

०२०६००४३ रोमाण्युद्भिज्जजातीनां यैर्वा यज्ञस्तु सम्भृतः

०२०६००५१ केशश्मश्रुनखान्यस्य शिलालोहाभ्रविद्युताम्

०२०६००५३ बाहवो लोकपालानां प्रायशः क्षेमकर्मणाम्

०२०६००६१ विक्रमो भूर्भुवः स्वश्च क्षेमस्य शरणस्य च

०२०६००६३ सर्वकामवरस्यापि हरेश्चरण आस्पदम्

०२०६००७१ अपां वीर्यस्य सर्गस्य पर्जन्यस्य प्रजापतेः

०२०६००७३ पुंसः शिश्न उपस्थस्तु प्रजात्यानन्दनिर्वृतेः

०२०६००८१ पायुर्यमस्य मित्रस्य परिमोक्षस्य नारद

०२०६००८३ हिंसाया निरृतेर्मृत्योर्निरयस्य गुदं स्मृतः

०२०६००९१ पराभूतेरधर्मस्य तमसश्चापि पश्चिमः

०२०६००९३ नाड्यो नदनदीनां च गोत्राणामस्थिसंहतिः

०२०६०१०१ अव्यक्तरससिन्धूनां भूतानां निधनस्य च

०२०६०१०३ उदरं विदितं पुंसो हृदयं मनसः पदम्

०२०६०१११ धर्मस्य मम तुभ्यं च कुमाराणां भवस्य च

०२०६०११३ विज्ञानस्य च सत्त्वस्य परस्यात्मा परायणम्

०२०६०१२१ अहं भवान्भवश्चैव त इमे मुनयोऽग्रजाः

०२०६०१२३ सुरासुरनरा नागाः खगा मृगसरीसृपाः

०२०६०१३१ गन्धर्वाप्सरसो यक्षा रक्षोभूतगणोरगाः

०२०६०१३३ पशवः पितरः सिद्धा विद्याध्राश्चारणा द्रुमाः

०२०६०१४१ अन्ये च विविधा जीवाजलस्थलनभौकसः

०२०६०१४३ ग्रहर्क्षकेतवस्तारास्तडितः स्तनयित्नवः

०२०६०१५१ सर्वं पुरुष एवेदं भूतं भव्यं भवच्च यत्

०२०६०१५३ तेनेदमावृतं विश्वं वितस्तिमधितिष्ठति

०२०६०१६१ स्वधिष्ण्यं प्रतपन्प्राणो बहिश्च प्रतपत्यसौ

०२०६०१६३ एवं विराजं प्रतपंस्तपत्यन्तर्बहिः पुमान्

०२०६०१७१ सोऽमृतस्याभयस्येशो मर्त्यमन्नं यदत्यगात्

०२०६०१७३ महिमैष ततो ब्रह्मन्पुरुषस्य दुरत्ययः

०२०६०१८१ पादेषु सर्वभूतानि पुंसः स्थितिपदो विदुः

०२०६०१८३ अमृतं क्षेममभयं त्रिमूर्ध्नोऽधायि मूर्धसु

०२०६०१९१ पादास्त्रयो बहिश्चासन्नप्रजानां य आश्रमाः

०२०६०१९३ अन्तस्त्रिलोक्यास्त्वपरो गृहमेधोऽबृहद्व्रतः

०२०६०२०१ सृती विचक्रमे विश्वम्साशनानशने उभे

०२०६०२०३ यदविद्या च विद्या च पुरुषस्तूभयाश्रयः

०२०६०२११ यस्मादण्डं विराड्जज्ञे भूतेन्द्रियगुणात्मकः

०२०६०२१३ तद्द्रव्यमत्यगाद्विश्वं गोभिः सूर्य इवातपन्

०२०६०२२१ यदास्य नाभ्यान्नलिनादहमासं महात्मनः

०२०६०२२३ नाविदं यज्ञसम्भारान्पुरुषावयवानृते

०२०६०२३१ तेषु यज्ञस्य पशवः सवनस्पतयः कुशाः

०२०६०२३३ इदं च देवयजनं कालश्चोरुगुणान्वितः

०२०६०२४१ वस्तून्योषधयः स्नेहा रसलोहमृदो जलम्

०२०६०२४३ ऋचो यजूंषि सामानि चातुर्होत्रं च सत्तम

०२०६०२५१ नामधेयानि मन्त्राश्च दक्षिणाश्च व्रतानि च

०२०६०२५३ देवतानुक्रमः कल्पः सङ्कल्पस्तन्त्रमेव च

०२०६०२६१ गतयो मतयश्चैव प्रायश्चित्तं समर्पणम्

०२०६०२६३ पुरुषावयवैरेते सम्भाराः सम्भृता मया

०२०६०२७१ इति सम्भृतसम्भारः पुरुषावयवैरहम्

०२०६०२७३ तमेव पुरुषं यज्ञं तेनैवायजमीश्वरम्

०२०६०२८१ ततस्ते भ्रातर इमे प्रजानां पतयो नव

०२०६०२८३ अयजन्व्यक्तमव्यक्तं पुरुषं सुसमाहिताः

०२०६०२९१ ततश्च मनवः काले ईजिरे ऋषयोऽपरे

०२०६०२९३ पितरो विबुधा दैत्या मनुष्याः क्रतुभिर्विभुम्

०२०६०३०१ नारायणे भगवति तदिदं विश्वमाहितम्

०२०६०३०३ गृहीतमायोरुगुणः सर्गादावगुणः स्वतः

०२०६०३११ सृजामि तन्नियुक्तोऽहं हरो हरति तद्वशः

०२०६०३१३ विश्वं पुरुषरूपेण परिपाति त्रिशक्तिधृक्

०२०६०३२१ इति तेऽभिहितं तात यथेदमनुपृच्छसि

०२०६०३२३ नान्यद्भगवतः किञ्चिद्भाव्यं सदसदात्मकम्

०२०६०३३१ न भारती मेऽङ्ग मृषोपलक्ष्यते न वै क्वचिन्मे मनसो मृषा गतिः

०२०६०३३३ न मे हृषीकाणि पतन्त्यसत्पथे यन्मे हृदौत्कण्ठ्यवता धृतो हरिः

०२०६०३४१ सोऽहं समाम्नायमयस्तपोमयः प्रजापतीनामभिवन्दितः पतिः

०२०६०३४३ आस्थाय योगं निपुणं समाहितस्तं नाध्यगच्छं यत आत्मसम्भवः

०२०६०३५१ नतोऽस्म्यहं तच्चरणं समीयुषां भवच्छिदं स्वस्त्ययनं सुमङ्गलम्

०२०६०३५३ यो ह्यात्ममायाविभवं स्म पर्यगाद्यथा नभः स्वान्तमथापरे कुतः

०२०६०३६१ नाहं न यूयं यदृतां गतिं विदुर्न वामदेवः किमुतापरे सुराः

०२०६०३६३ तन्मायया मोहितबुद्धयस्त्विदं विनिर्मितं चात्मसमं विचक्ष्महे

०२०६०३७१ यस्यावतारकर्माणि गायन्ति ह्यस्मदादयः

०२०६०३७३ न यं विदन्ति तत्त्वेन तस्मै भगवते नमः

०२०६०३८१ स एष आद्यः पुरुषः कल्पे कल्पे सृजत्यजः

०२०६०३८३ आत्मात्मन्यात्मनात्मानं स संयच्छति पाति च

०२०६०३९१ विशुद्धं केवलं ज्ञानं प्रत्यक्सम्यगवस्थितम्

०२०६०३९३ सत्यं पूर्णमनाद्यन्तं निर्गुणं नित्यमद्वयम्

०२०६०४०१ ऋषे विदन्ति मुनयः प्रशान्तात्मेन्द्रियाशयाः

०२०६०४०३ यदा तदेवासत्तर्कैस्तिरोधीयेत विप्लुतम्

०२०६०४११ आद्योऽवतारः पुरुषः परस्य कालः स्वभावः सदसन्मनश्च

०२०६०४१३ द्रव्यं विकारो गुण इन्द्रियाणि विराट्स्वराट्स्थास्नु चरिष्णु भूम्नः

०२०६०४२१ अहं भवो यज्ञ इमे प्रजेशा दक्षादयो ये भवदादयश्च

०२०६०४२३ स्वर्लोकपालाः खगलोकपाला नृलोकपालास्तललोकपालाः

०२०६०४३१ गन्धर्वविद्याधरचारणेशा ये यक्षरक्षोरगनागनाथाः

०२०६०४३३ ये वा ऋषीणामृषभाः पित्णां दैत्येन्द्रसिद्धेश्वरदानवेन्द्राः

०२०६०४३५ अन्ये च ये प्रेतपिशाचभूत कूष्माण्डयादोमृगपक्ष्यधीशाः

०२०६०४४१ यत्किञ्च लोके भगवन्महस्वदोजःसहस्वद्बलवत्क्षमावत्

०२०६०४४३ श्रीह्रीविभूत्यात्मवदद्भुतार्णं तत्त्वं परं रूपवदस्वरूपम्

०२०६०४५१ प्राधान्यतो यानृष आमनन्ति लीलावतारान्पुरुषस्य भूम्नः

०२०६०४५३ आपीयतां कर्णकषायशोषाननुक्रमिष्ये त इमान्सुपेशान्

०२०७००१० ब्रह्मोवाच

०२०७००११ यत्रोद्यतः क्षितितलोद्धरणाय बिभ्रत्

०२०७००१२ क्रौडीं तनुं सकलयज्ञमयीमनन्तः

०२०७००१३ अन्तर्महार्णव उपागतमादिदैत्यं

०२०७००१४ तं दंष्ट्रयाद्रिमिव वज्रधरो ददार

०२०७००२१ जातो रुचेरजनयत्सुयमान्सुयज्ञ

०२०७००२२ आकूतिसूनुरमरानथ दक्षिणायाम्

०२०७००२३ लोकत्रयस्य महतीमहरद्यदार्तिं

०२०७००२४ स्वायम्भुवेन मनुना हरिरित्यनूक्तः

०२०७००३१ जज्ञे च कर्दमगृहे द्विज देवहूत्यां

०२०७००३२ स्त्रीभिः समं नवभिरात्मगतिं स्वमात्रे

०२०७००३३ ऊचे ययात्मशमलं गुणसङ्गपङ्कम्

०२०७००३४ अस्मिन्विधूय कपिलस्य गतिं प्रपेदे

०२०७००४१ अत्रेरपत्यमभिकाङ्क्षत आह तुष्टो

०२०७००४२ दत्तो मयाहमिति यद्भगवान्स दत्तः

०२०७००४३ यत्पादपङ्कजपरागपवित्रदेहा

०२०७००४४ योगर्द्धिमापुरुभयीं यदुहैहयाद्याः

०२०७००५१ तप्तं तपो विविधलोकसिसृक्षया मे

०२०७००५२ आदौ सनात्स्वतपसः स चतुःसनोऽभूत्

०२०७००५३ प्राक्कल्पसम्प्लवविनष्टमिहात्मतत्त्वं

०२०७००५४ सम्यग्जगाद मुनयो यदचक्षतात्मन्

०२०७००६१ धर्मस्य दक्षदुहितर्यजनिष्ट मूर्त्यां

०२०७००६२ नारायणो नर इति स्वतपःप्रभावः

०२०७००६३ दृष्ट्वात्मनो भगवतो नियमावलोपं

०२०७००६४ देव्यस्त्वनङ्गपृतना घटितुं न शेकुः

०२०७००७१ कामं दहन्ति कृतिनो ननु रोषदृष्ट्या

०२०७००७२ रोषं दहन्तमुत ते न दहन्त्यसह्यम्

०२०७००७३ सोऽयं यदन्तरमलं प्रविशन्बिभेति

०२०७००७४ कामः कथं नु पुनरस्य मनः श्रयेत

०२०७००८१ विद्धः सपत्न्युदितपत्रिभिरन्ति राज्ञो

०२०७००८२ बालोऽपि सन्नुपगतस्तपसे वनानि

०२०७००८३ तस्मा अदाद्ध्रुवगतिं गृणते प्रसन्नो

०२०७००८४ दिव्याः स्तुवन्ति मुनयो यदुपर्यधस्तात्

०२०७००९१ यद्वेनमुत्पथगतं द्विजवाक्यवज्र

०२०७००९२ निष्प्लुष्टपौरुषभगं निरये पतन्तम्

०२०७००९३ त्रात्वार्थितो जगति पुत्रपदं च लेभे

०२०७००९४ दुग्धा वसूनि वसुधा सकलानि येन

०२०७०१०१ नाभेरसावृषभ आस सुदेविसूनुर्

०२०७०१०२ यो वै चचार समदृग्जडयोगचर्याम्

०२०७०१०३ यत्पारमहंस्यमृषयः पदमामनन्ति

०२०७०१०४ स्वस्थः प्रशान्तकरणः परिमुक्तसङ्गः

०२०७०१११ सत्रे ममास भगवान्हयशीरषाथो

०२०७०११२ साक्षात्स यज्ञपुरुषस्तपनीयवर्णः

०२०७०११३ छन्दोमयो मखमयोऽखिलदेवतात्मा

०२०७०११४ वाचो बभूवुरुशतीः श्वसतोऽस्य नस्तः

०२०७०१२१ मत्स्यो युगान्तसमये मनुनोपलब्धः

०२०७०१२२ क्षोणीमयो निखिलजीवनिकायकेतः

०२०७०१२३ विस्रंसितानुरुभये सलिले मुखान्मे

०२०७०१२४ आदाय तत्र विजहार ह वेदमार्गान्

०२०७०१३१ क्षीरोदधावमरदानवयूथपानाम्

०२०७०१३२ उन्मथ्नताममृतलब्धय आदिदेवः

०२०७०१३३ पृष्ठेन कच्छपवपुर्विदधार गोत्रं

०२०७०१३४ निद्राक्षणोऽद्रिपरिवर्तकषाणकण्डूः

०२०७०१४१ त्रैपिष्टपोरुभयहा स नृसिंहरूपं

०२०७०१४२ कृत्वा भ्रमद्भ्रुकुटिदंष्ट्रकरालवक्त्रम्

०२०७०१४३ दैत्येन्द्रमाशु गदयाभिपतन्तमाराद्

०२०७०१४४ ऊरौ निपात्य विददार नखैः स्फुरन्तम्

०२०७०१५१ अन्तःसरस्युरुबलेन पदे गृहीतो

०२०७०१५२ ग्राहेण यूथपतिरम्बुजहस्त आर्तः

०२०७०१५३ आहेदमादिपुरुषाखिललोकनाथ

०२०७०१५४ तीर्थश्रवः श्रवणमङ्गलनामधेय

०२०७०१६१ श्रुत्वा हरिस्तमरणार्थिनमप्रमेयश्

०२०७०१६२ चक्रायुधः पतगराजभुजाधिरूढः

०२०७०१६३ चक्रेण नक्रवदनं विनिपाट्य तस्माद्

०२०७०१६४ धस्ते प्रगृह्य भगवान्कृपयोज्जहार

०२०७०१७१ ज्यायान्गुणैरवरजोऽप्यदितेः सुतानां

०२०७०१७२ लोकान्विचक्रम इमान्यदथाधियज्ञः

०२०७०१७३ क्ष्मां वामनेन जगृहे त्रिपदच्छलेन

०२०७०१७४ याच्ञामृते पथि चरन्प्रभुभिर्न चाल्यः

०२०७०१८१ नार्थो बलेरयमुरुक्रमपादशौचम्

०२०७०१८२ आपः शिखाधृतवतो विबुधाधिपत्यम्

०२०७०१८३ यो वै प्रतिश्रुतमृते न चिकीर्षदन्यद्

०२०७०१८४ आत्मानमङ्ग मनसा हरयेऽभिमेने

०२०७०१९१ तुभ्यं च नारद भृशं भगवान्विवृद्ध

०२०७०१९२ भावेन साधु परितुष्ट उवाच योगम्

०२०७०१९३ ज्ञानं च भागवतमात्मसतत्त्वदीपं

०२०७०१९४ यद्वासुदेवशरणा विदुरञ्जसैव

०२०७०२०१ चक्रं च दिक्ष्वविहतं दशसु स्वतेजो

०२०७०२०२ मन्वन्तरेषु मनुवंशधरो बिभर्ति

०२०७०२०३ दुष्टेषु राजसु दमं व्यदधात्स्वकीर्तिं

०२०७०२०४ सत्ये त्रिपृष्ठ उशतीं प्रथयंश्चरित्रैः

०२०७०२११ धन्वन्तरिश्च भगवान्स्वयमेव कीर्तिर्

०२०७०२१२ नाम्ना नृणां पुरुरुजां रुज आशु हन्ति

०२०७०२१३ यज्ञे च भागममृतायुरवावरुन्ध

०२०७०२१४ आयुष्यवेदमनुशास्त्यवतीर्य लोके

०२०७०२२१ क्षत्रं क्षयाय विधिनोपभृतं महात्मा

०२०७०२२२ ब्रह्मध्रुगुज्झितपथं नरकार्तिलिप्सु

०२०७०२२३ उद्धन्त्यसाववनिकण्टकमुग्रवीर्यस्

०२०७०२२४ त्रिःसप्तकृत्व उरुधारपरश्वधेन

०२०७०२३१ अस्मत्प्रसादसुमुखः कलया कलेश

०२०७०२३२ इक्ष्वाकुवंश अवतीर्य गुरोर्निदेशे

०२०७०२३३ तिष्ठन्वनं सदयितानुज आविवेश

०२०७०२३४ यस्मिन्विरुध्य दशकन्धर आर्तिमार्च्छत्

०२०७०२४१ यस्मा अदादुदधिरूढभयाङ्गवेपो

०२०७०२४२ मार्गं सपद्यरिपुरं हरवद्दिधक्षोः

०२०७०२४३ दूरे सुहृन्मथितरोषसुशोणदृष्ट्या

०२०७०२४४ तातप्यमानमकरोरगनक्रचक्रः

०२०७०२५१ वक्षःस्थलस्पर्शरुग्नमहेन्द्रवाह

०२०७०२५२ दन्तैर्विडम्बितककुब्जुष ऊढहासम्

०२०७०२५३ सद्योऽसुभिः सह विनेष्यति दारहर्तुर्

०२०७०२५४ विस्फूर्जितैर्धनुष उच्चरतोऽधिसैन्ये

०२०७०२६१ भूमेः सुरेतरवरूथविमर्दितायाः

०२०७०२६२ क्लेशव्ययाय कलया सितकृष्णकेशः

०२०७०२६३ जातः करिष्यति जनानुपलक्ष्यमार्गः

०२०७०२६४ कर्माणि चात्ममहिमोपनिबन्धनानि

०२०७०२७१ तोकेन जीवहरणं यदुलूकिकायास्

०२०७०२७२ त्रैमासिकस्य च पदा शकटोऽपवृत्तः

०२०७०२७३ यद्रिङ्गतान्तरगतेन दिविस्पृशोर्वा

०२०७०२७४ उन्मूलनं त्वितरथार्जुनयोर्न भाव्यम्

०२०७०२८१ यद्वै व्रजे व्रजपशून्विषतोयपीतान्

०२०७०२८२ पालांस्त्वजीवयदनुग्रहदृष्टिवृष्ट्या

०२०७०२८३ तच्छुद्धयेऽतिविषवीर्यविलोलजिह्वम्

०२०७०२८४ उच्चाटयिष्यदुरगं विहरन्ह्रदिन्याम्

०२०७०२९१ तत्कर्म दिव्यमिव यन्निशि निःशयानं

०२०७०२९२ दावाग्निना शुचिवने परिदह्यमाने

०२०७०२९३ उन्नेष्यति व्रजमतोऽवसितान्तकालं

०२०७०२९४ नेत्रे पिधाप्य सबलोऽनधिगम्यवीर्यः

०२०७०३०१ गृह्णीत यद्यदुपबन्धममुष्य माता

०२०७०३०२ शुल्बं सुतस्य न तु तत्तदमुष्य माति

०२०७०३०३ यज्जृम्भतोऽस्य वदने भुवनानि गोपी

०२०७०३०४ संवीक्ष्य शङ्कितमनाः प्रतिबोधितासीत्

०२०७०३११ नन्दं च मोक्ष्यति भयाद्वरुणस्य पाशाद्

०२०७०३१२ गोपान्बिलेषु पिहितान्मयसूनुना च

०२०७०३१३ अह्न्यापृतं निशि शयानमतिश्रमेण

०२०७०३१४ लोकं विकुण्ठमुपनेष्यति गोकुलं स्म

०२०७०३२१ गोपैर्मखे प्रतिहते व्रजविप्लवाय

०२०७०३२२ देवेऽभिवर्षति पशून्कृपया रिरक्षुः

०२०७०३२३ धर्तोच्छिलीन्ध्रमिव सप्तदिनानि सप्त

०२०७०३२४ वर्षो महीध्रमनघैककरे सलीलम्

०२०७०३३१ क्रीडन्वने निशि निशाकररश्मिगौर्यां

०२०७०३३२ रासोन्मुखः कलपदायतमूर्च्छितेन

०२०७०३३३ उद्दीपितस्मररुजां व्रजभृद्वधूनां

०२०७०३३४ हर्तुर्हरिष्यति शिरो धनदानुगस्य

०२०७०३४१ ये च प्रलम्बखरदर्दुरकेश्यरिष्ट

०२०७०३४२ मल्लेभकंसयवनाः कपिपौण्ड्रकाद्याः

०२०७०३४३ अन्ये च शाल्वकुजबल्वलदन्तवक्र

०२०७०३४४ सप्तोक्षशम्बरविदूरथरुक्मिमुख्याः

०२०७०३५१ ये वा मृधे समितिशालिन आत्तचापाः

०२०७०३५२ काम्बोजमत्स्यकुरुसृञ्जयकैकयाद्याः

०२०७०३५३ यास्यन्त्यदर्शनमलं बलपार्थभीम

०२०७०३५४ व्याजाह्वयेन हरिणा निलयं तदीयम्

०२०७०३६१ कालेन मीलितधियामवमृश्य न्णां

०२०७०३६२ स्तोकायुषां स्वनिगमो बत दूरपारः

०२०७०३६३ आविर्हितस्त्वनुयुगं स हि सत्यवत्यां

०२०७०३६४ वेदद्रुमं विटपशो विभजिष्यति स्म

०२०७०३७१ देवद्विषां निगमवर्त्मनि निष्ठितानां

०२०७०३७२ पूर्भिर्मयेन विहिताभिरदृश्यतूर्भिः

०२०७०३७३ लोकान्घ्नतां मतिविमोहमतिप्रलोभं

०२०७०३७४ वेषं विधाय बहु भाष्यत औपधर्म्यम्

०२०७०३८१ यर्ह्यालयेष्वपि सतां न हरेः कथाः स्युः

०२०७०३८२ पाषण्डिनो द्विजजना वृषला नृदेवाः

०२०७०३८३ स्वाहा स्वधा वषडिति स्म गिरो न यत्र

०२०७०३८४ शास्ता भविष्यति कलेर्भगवान्युगान्ते

०२०७०३९१ सर्गे तपोऽहमृषयो नव ये प्रजेशाः

०२०७०३९२ स्थानेऽथ धर्ममखमन्वमरावनीशाः

०२०७०३९३ अन्ते त्वधर्महरमन्युवशासुराद्या

०२०७०३९४ मायाविभूतय इमाः पुरुशक्तिभाजः

०२०७०४०१ विष्णोर्नु वीर्यगणनां कतमोऽर्हतीह

०२०७०४०२ यः पार्थिवान्यपि कविर्विममे रजांसि

०२०७०४०३ चस्कम्भ यः स्वरहसास्खलता त्रिपृष्ठं

०२०७०४०४ यस्मात्त्रिसाम्यसदनादुरुकम्पयानम्

०२०७०४११ नान्तं विदाम्यहममी मुनयोऽग्रजास्ते

०२०७०४१२ मायाबलस्य पुरुषस्य कुतोऽवरा ये

०२०७०४१३ गायन्गुणान्दशशतानन आदिदेवः

०२०७०४१४ शेषोऽधुनापि समवस्यति नास्य पारम्

०२०७०४२१ येषां स एष भगवान्दययेदनन्तः

०२०७०४२२ सर्वात्मनाश्रितपदो यदि निर्व्यलीकम्

०२०७०४२३ ते दुस्तरामतितरन्ति च देवमायां

०२०७०४२४ नैषां ममाहमिति धीः श्वशृगालभक्ष्ये

०२०७०४३१ वेदाहमङ्ग परमस्य हि योगमायां

०२०७०४३२ यूयं भवश्च भगवानथ दैत्यवर्यः

०२०७०४३३ पत्नी मनोः स च मनुश्च तदात्मजाश्च

०२०७०४३४ प्राचीनबर्हिरृभुरङ्ग उत ध्रुवश्च

०२०७०४४१ इक्ष्वाकुरैलमुचुकुन्दविदेहगाधि

०२०७०४४२ रघ्वम्बरीषसगरा गयनाहुषाद्याः

०२०७०४४३ मान्धात्रलर्कशतधन्वनुरन्तिदेवा

०२०७०४४४ देवव्रतो बलिरमूर्त्तरयो दिलीपः

०२०७०४५१ सौभर्युतङ्कशिबिदेवलपिप्पलाद

०२०७०४५२ सारस्वतोद्धवपराशरभूरिषेणाः

०२०७०४५३ येऽन्ये विभीषणहनूमदुपेन्द्रदत्त

०२०७०४५४ पार्थार्ष्टिषेणविदुरश्रुतदेववर्याः

०२०७०४६१ ते वै विदन्त्यतितरन्ति च देवमायां

०२०७०४६२ स्त्रीशूद्रहूणशबरा अपि पापजीवाः

०२०७०४६३ यद्यद्भुतक्रमपरायणशीलशिक्षास्

०२०७०४६४ तिर्यग्जना अपि किमु श्रुतधारणा ये

०२०७०४७१ शश्वत्प्रशान्तमभयं प्रतिबोधमात्रं

०२०७०४७२ शुद्धं समं सदसतः परमात्मतत्त्वम्

०२०७०४७३ शब्दो न यत्र पुरुकारकवान्क्रियार्थो

०२०७०४७४ माया परैत्यभिमुखे च विलज्जमाना

०२०७०४८१ तद्वै पदं भगवतः परमस्य पुंसो

०२०७०४८२ ब्रह्मेति यद्विदुरजस्रसुखं विशोकम्

०२०७०४८३ सध्र्यङ्नियम्य यतयो यमकर्तहेतिं

०२०७०४८४ जह्युः स्वराडिव निपानखनित्रमिन्द्रः

०२०७०४९१ स श्रेयसामपि विभुर्भगवान्यतोऽस्य

०२०७०४९२ भावस्वभावविहितस्य सतः प्रसिद्धिः

०२०७०४९३ देहे स्वधातुविगमेऽनुविशीर्यमाणे

०२०७०४९४ व्योमेव तत्र पुरुषो न विशीर्यते ञ्जः

०२०७०५०१ सोऽयं तेऽभिहितस्तात भगवान्विश्वभावनः

०२०७०५०३ समासेन हरेर्नान्यदन्यस्मात्सदसच्च यत्

०२०७०५११ इदं भागवतं नाम यन्मे भगवतोदितम्

०२०७०५१३ सङ्ग्रहोऽयं विभूतीनां त्वमेतद्विपुली कुरु

०२०७०५२१ यथा हरौ भगवति नृणां भक्तिर्भविष्यति

०२०७०५२३ सर्वात्मन्यखिलाधारे इति सङ्कल्प्य वर्णय

०२०७०५३१ मायां वर्णयतोऽमुष्य ईश्वरस्यानुमोदतः

०२०७०५३३ शृण्वतः श्रद्धया नित्यं माययात्मा न मुह्यति

०२०८००१० राजोवाच

०२०८००११ ब्रह्मणा चोदितो ब्रह्मन्गुणाख्यानेऽगुणस्य च

०२०८००१३ यस्मै यस्मै यथा प्राह नारदो देवदर्शनः

०२०८००२१ एतद्वेदितुमिच्छामि तत्त्वं तत्त्वविदां वर

०२०८००२३ हरेरद्भुतवीर्यस्य कथा लोकसुमङ्गलाः

०२०८००३१ कथयस्व महाभाग यथाहमखिलात्मनि

०२०८००३३ कृष्णे निवेश्य निःसङ्गं मनस्त्यक्ष्ये कलेवरम्

०२०८००४१ शृण्वतः श्रद्धया नित्यं गृणतश्च स्वचेष्टितम्

०२०८००४३ कालेन नातिदीर्घेण भगवान्विशते हृदि

०२०८००५१ प्रविष्टः कर्णरन्ध्रेण स्वानां भावसरोरुहम्

०२०८००५३ धुनोति शमलं कृष्णः सलिलस्य यथा शरत्

०२०८००६१ धौतात्मा पुरुषः कृष्ण पादमूलं न मुञ्चति

०२०८००६३ मुक्तसर्वपरिक्लेशः पान्थः स्वशरणं यथा

०२०८००७१ यदधातुमतो ब्रह्मन्देहारम्भोऽस्य धातुभिः

०२०८००७३ यदृच्छया हेतुना वा भवन्तो जानते यथा

०२०८००८१ आसीद्यदुदरात्पद्मं लोकसंस्थानलक्षणम्

०२०८००८३ यावानयं वै पुरुष इयत्तावयवैः पृथक्

०२०८००८५ तावानसाविति प्रोक्तः संस्थावयववानिव

०२०८००९१ अजः सृजति भूतानि भूतात्मा यदनुग्रहात्

०२०८००९३ ददृशे येन तद्रूपं नाभिपद्मसमुद्भवः

०२०८०१०१ स चापि यत्र पुरुषो विश्वस्थित्युद्भवाप्ययः

०२०८०१०३ मुक्त्वात्ममायां मायेशः शेते सर्वगुहाशयः

०२०८०१११ पुरुषावयवैर्लोकाः सपालाः पूर्वकल्पिताः

०२०८०११३ लोकैरमुष्यावयवाः सपालैरिति शुश्रुम

०२०८०१२१ यावान्कल्पो विकल्पो वा यथा कालोऽनुमीयते

०२०८०१२३ भूतभव्यभवच्छब्द आयुर्मानं च यत्सतः

०२०८०१३१ कालस्यानुगतिर्या तु लक्ष्यतेऽण्वी बृहत्यपि

०२०८०१३३ यावत्यः कर्मगतयो यादृशीर्द्विजसत्तम

०२०८०१४१ यस्मिन्कर्मसमावायो यथा येनोपगृह्यते

०२०८०१४३ गुणानां गुणिनां चैव परिणाममभीप्सताम्

०२०८०१५१ भूपातालककुब्व्योम ग्रहनक्षत्रभूभृताम्

०२०८०१५३ सरित्समुद्रद्वीपानां सम्भवश्चैतदोकसाम्

०२०८०१६१ प्रमाणमण्डकोशस्य बाह्याभ्यन्तरभेदतः

०२०८०१६३ महतां चानुचरितं वर्णाश्रमविनिश्चयः

०२०८०१७१ युगानि युगमानं च धर्मो यश्च युगे युगे

०२०८०१७३ अवतारानुचरितं यदाश्चर्यतमं हरेः

०२०८०१८१ नृणां साधारणो धर्मः सविशेषश्च यादृशः

०२०८०१८३ श्रेणीनां राजर्षीणां च धर्मः कृच्छ्रेषु जीवताम्

०२०८०१९१ तत्त्वानां परिसङ्ख्यानं लक्षणं हेतुलक्षणम्

०२०८०१९३ पुरुषाराधनविधिर्योगस्याध्यात्मिकस्य च

०२०८०२०१ योगेश्वरैश्वर्यगतिर्लिङ्गभङ्गस्तु योगिनाम्

०२०८०२०३ वेदोपवेदधर्माणामितिहासपुराणयोः

०२०८०२११ सम्प्लवः सर्वभूतानां विक्रमः प्रतिसङ्क्रमः

०२०८०२१३ इष्टापूर्तस्य काम्यानां त्रिवर्गस्य च यो विधिः

०२०८०२२१ यो वानुशायिनां सर्गः पाषण्डस्य च सम्भवः

०२०८०२२३ आत्मनो बन्धमोक्षौ च व्यवस्थानं स्वरूपतः

०२०८०२३१ यथात्मतन्त्रो भगवान्विक्रीडत्यात्ममायया

०२०८०२३३ विसृज्य वा यथा मायामुदास्ते साक्षिवद्विभुः

०२०८०२४१ सर्वमेतच्च भगवन्पृच्छतो मेऽनुपूर्वशः

०२०८०२४३ तत्त्वतोऽर्हस्युदाहर्तुं प्रपन्नाय महामुने

०२०८०२५१ अत्र प्रमाणं हि भवान्परमेष्ठी यथात्मभूः

०२०८०२५३ अपरे चानुतिष्ठन्ति पूर्वेषां पूर्वजैः कृतम्

०२०८०२६१ न मेऽसवः परायन्ति ब्रह्मन्ननशनादमी

०२०८०२६३ पिबतो ञ्च्युतपीयूषम्तद्वाक्याब्धिविनिःसृतम्

०२०८०२७० सूत उवाच

०२०८०२७१ स उपामन्त्रितो राज्ञा कथायामिति सत्पतेः

०२०८०२७३ ब्रह्मरातो भृशं प्रीतो विष्णुरातेन संसदि

०२०८०२८१ प्राह भागवतं नाम पुराणं ब्रह्मसम्मितम्

०२०८०२८३ ब्रह्मणे भगवत्प्रोक्तं ब्रह्मकल्प उपागते

०२०८०२९१ यद्यत्परीक्षिदृषभः पाण्डूनामनुपृच्छति

०२०८०२९३ आनुपूर्व्येण तत्सर्वमाख्यातुमुपचक्रमे

०२०९००१० श्रीशुक उवाच

०२०९००११ आत्ममायामृते राजन्परस्यानुभवात्मनः

०२०९००१३ न घटेतार्थसम्बन्धः स्वप्नद्रष्टुरिवाञ्जसा

०२०९००२१ बहुरूप इवाभाति मायया बहुरूपया

०२०९००२३ रममाणो गुणेष्वस्या ममाहमिति मन्यते

०२०९००३१ यर्हि वाव महिम्नि स्वे परस्मिन्कालमाययोः

०२०९००३३ रमेत गतसम्मोहस्त्यक्त्वोदास्ते तदोभयम्

०२०९००४१ आत्मतत्त्वविशुद्ध्यर्थं यदाह भगवानृतम्

०२०९००४३ ब्रह्मणे दर्शयन्रूपमव्यलीकव्रतादृतः

०२०९००५१ स आदिदेवो जगतां परो गुरुः स्वधिष्ण्यमास्थाय सिसृक्षयैक्षत

०२०९००५३ तां नाध्यगच्छद्दृशमत्र सम्मतां प्रपञ्चनिर्माणविधिर्यया भवेत्

०२०९००६१ स चिन्तयन्द्व्यक्षरमेकदाम्भस्युपाशृणोद्द्विर्गदितं वचो विभुः

०२०९००६३ स्पर्शेषु यत्षोडशमेकविंशं निष्किञ्चनानां नृप यद्धनं विदुः

०२०९००७१ निशम्य तद्वक्तृदिदृक्षया दिशो विलोक्य तत्रान्यदपश्यमानः

०२०९००७३ स्वधिष्ण्यमास्थाय विमृश्य तद्धितं तपस्युपादिष्ट इवादधे मनः

०२०९००८१ दिव्यं सहस्राब्दममोघदर्शनो जितानिलात्मा विजितोभयेन्द्रियः

०२०९००८३ अतप्यत स्माखिललोकतापनं तपस्तपीयांस्तपतां समाहितः

०२०९००९१ तस्मै स्वलोकं भगवान्सभाजितः सन्दर्शयामास परं न यत्परम्

०२०९००९३ व्यपेतसङ्क्लेशविमोहसाध्वसं स्वदृष्टवद्भिर्पुरुषैरभिष्टुतम्

०२०९०१०१ प्रवर्तते यत्र रजस्तमस्तयोः सत्त्वं च मिश्रं न च कालविक्रमः

०२०९०१०३ न यत्र माया किमुतापरे हरेरनुव्रता यत्र सुरासुरार्चिताः

०२०९०१११ श्यामावदाताः शतपत्रलोचनाः पिशङ्गवस्त्राः सुरुचः सुपेशसः

०२०९०११३ सर्वे चतुर्बाहव उन्मिषन्मणि प्रवेकनिष्काभरणाः सुवर्चसः

०२०९०११५ प्रवालवैदूर्यमृणालवर्चसः परिस्फुरत्कुण्डलमौलिमालिनः

०२०९०१२१ भ्राजिष्णुभिर्यः परितो विराजते लसद्विमानावलिभिर्महात्मनाम्

०२०९०१२३ विद्योतमानः प्रमदोत्तमाद्युभिः सविद्युदभ्रावलिभिर्यथा नभः

०२०९०१३१ श्रीर्यत्र रूपिण्युरुगायपादयोः करोति मानं बहुधा विभूतिभिः

०२०९०१३३ प्रेङ्खं श्रिता या कुसुमाकरानुगैर्विगीयमाना प्रियकर्म गायती

०२०९०१४१ ददर्श तत्राखिलसात्वतां पतिं श्रियः पतिं यज्ञपतिं जगत्पतिम्

०२०९०१४३ सुनन्दनन्दप्रबलार्हणादिभिः स्वपार्षदाग्रैः परिसेवितं विभुम्

०२०९०१५१ भृत्यप्रसादाभिमुखं दृगासवं प्रसन्नहासारुणलोचनाननम्

०२०९०१५३ किरीटिनं कुण्डलिनं चतुर्भुजं पीतांशुकं वक्षसि लक्षितं श्रिया

०२०९०१६१ अध्यर्हणीयासनमास्थितं परं वृतं चतुःषोडशपञ्चशक्तिभिः

०२०९०१६३ युक्तं भगैः स्वैरितरत्र चाध्रुवैः स्व एव धामन्रममाणमीश्वरम्

०२०९०१७१ तद्दर्शनाह्लादपरिप्लुतान्तरो हृष्यत्तनुः प्रेमभराश्रुलोचनः

०२०९०१७३ ननाम पादाम्बुजमस्य विश्वसृग्यत्पारमहंस्येन पथाधिगम्यते

०२०९०१८१ तं प्रीयमाणं समुपस्थितं कविं प्रजाविसर्गे निजशासनार्हणम्

०२०९०१८३ बभाष ईषत्स्मितशोचिषा गिरा प्रियः प्रियं प्रीतमनाः करे स्पृशन्

०२०९०१९० श्रीभगवानुवाच

०२०९०१९१ त्वयाहं तोषितः सम्यग्वेदगर्भ सिसृक्षया

०२०९०१९३ चिरं भृतेन तपसा दुस्तोषः कूटयोगिनाम्

०२०९०२०१ वरं वरय भद्रं ते वरेशं माभिवाञ्छितम्

०२०९०२०३ ब्रह्मञ्छ्रेयःपरिश्रामः पुंसां मद्दर्शनावधिः

०२०९०२११ मनीषितानुभावोऽयं मम लोकावलोकनम्

०२०९०२१३ यदुपश्रुत्य रहसि चकर्थ परमं तपः

०२०९०२२१ प्रत्यादिष्टं मया तत्र त्वयि कर्मविमोहिते

०२०९०२२३ तपो मे हृदयं साक्षादात्माहं तपसोऽनघ

०२०९०२३१ सृजामि तपसैवेदं ग्रसामि तपसा पुनः

०२०९०२३३ बिभर्मि तपसा विश्वं वीर्यं मे दुश्चरं तपः

०२०९०२४० ब्रह्मोवाच

०२०९०२४१ भगवन्सर्वभूतानामध्यक्षोऽवस्थितो गुहाम्

०२०९०२४३ वेद ह्यप्रतिरुद्धेन प्रज्ञानेन चिकीर्षितम्

०२०९०२५१ तथापि नाथमानस्य नाथ नाथय नाथितम्

०२०९०२५३ परावरे यथा रूपेजानीयां ते त्वरूपिणः

०२०९०२६१ यथात्ममायायोगेन नानाशक्त्युपबृंहितम्

०२०९०२६३ विलुम्पन्विसृजन्गृह्णन्बिभ्रदात्मानमात्मना

०२०९०२७१ क्रीडस्यमोघसङ्कल्प ऊर्णनाभिर्यथोर्णुते

०२०९०२७३ तथा तद्विषयां धेहि मनीषां मयि माधव

०२०९०२८१ भगवच्छिक्षितमहं करवाणि ह्यतन्द्रितः

०२०९०२८३ नेहमानः प्रजासर्गं बध्येयं यदनुग्रहात्

०२०९०२९१ यावत्सखा सख्युरिवेश ते कृतः प्रजाविसर्गे विभजामि भो जनम्

०२०९०२९३ अविक्लवस्ते परिकर्मणि स्थितो मा मे समुन्नद्धमदो ञ्ज मानिनः

०२०९०३०० श्रीभगवानुवाच

०२०९०३०१ ज्ञानं परमगुह्यं मे यद्विज्ञानसमन्वितम्

०२०९०३०३ सरहस्यं तदङ्गं च गृहाण गदितं मया

०२०९०३११ यावानहं यथाभावो यद्रूपगुणकर्मकः

०२०९०३१३ तथैव तत्त्वविज्ञानमस्तु ते मदनुग्रहात्

०२०९०३२१ अहमेवासमेवाग्रे नान्यद्यत्सदसत्परम्

०२०९०३२३ पश्चादहं यदेतच्च योऽवशिष्येत सोऽस्म्यहम्

०२०९०३३१ ऋतेऽर्थं यत्प्रतीयेत न प्रतीयेत चात्मनि

०२०९०३३३ तद्विद्यादात्मनो मायां यथाभासो यथा तमः

०२०९०३४१ यथा महान्ति भूतानि भूतेषूच्चावचेष्वनु

०२०९०३४३ प्रविष्टान्यप्रविष्टानि तथा तेषु न तेष्वहम्

०२०९०३५१ एतावदेव जिज्ञास्यं तत्त्वजिज्ञासुनात्मनः

०२०९०३५३ अन्वयव्यतिरेकाभ्यां यत्स्यात्सर्वत्र सर्वदा

०२०९०३६१ एतन्मतं समातिष्ठ परमेण समाधिना

०२०९०३६३ भवान्कल्पविकल्पेषु न विमुह्यति कर्हिचित्

०२०९०३७० श्रीशुक उवाच

०२०९०३७१ सम्प्रदिश्यैवमजनो जनानां परमेष्ठिनम्

०२०९०३७३ पश्यतस्तस्य तद्रूपमात्मनो न्यरुणद्धरिः

०२०९०३८१ अन्तर्हितेन्द्रियार्थाय हरये विहिताञ्जलिः

०२०९०३८३ सर्वभूतमयो विश्वं ससर्जेदं स पूर्ववत्

०२०९०३९१ प्रजापतिर्धर्मपतिरेकदा नियमान्यमान्

०२०९०३९३ भद्रं प्रजानामन्विच्छन्नातिष्ठत्स्वार्थकाम्यया

०२०९०४०१ तं नारदः प्रियतमो रिक्थादानामनुव्रतः

०२०९०४०३ शुश्रूषमाणः शीलेन प्रश्रयेण दमेन च

०२०९०४११ मायां विविदिषन्विष्णोर्मायेशस्य महामुनिः

०२०९०४१३ महाभागवतो राजन्पितरं पर्यतोषयत्

०२०९०४२१ तुष्टं निशाम्य पितरं लोकानां प्रपितामहम्

०२०९०४२३ देवर्षिः परिपप्रच्छ भवान्यन्मानुपृच्छति

०२०९०४३१ तस्मा इदं भागवतं पुराणं दशलक्षणम्

०२०९०४३३ प्रोक्तं भगवता प्राह प्रीतः पुत्राय भूतकृत्

०२०९०४४१ नारदः प्राह मुनये सरस्वत्यास्तटे नृप

०२०९०४४३ ध्यायते ब्रह्म परमं व्यासायामिततेजसे

०२०९०४५१ यदुताहं त्वया पृष्टो वैराजात्पुरुषादिदम्

०२०९०४५३ यथासीत्तदुपाख्यास्ते प्रश्नानन्यांश्च कृत्स्नशः

०२१०००१० श्रीशुक उवाच

०२१०००११ अत्र सर्गो विसर्गश्च स्थानं पोषणमूतयः

०२१०००१३ मन्वन्तरेशानुकथा निरोधो मुक्तिराश्रयः

०२१०००२१ दशमस्य विशुद्ध्यर्थं नवानामिह लक्षणम्

०२१०००२३ वर्णयन्ति महात्मानः श्रुतेनार्थेन चाञ्जसा

०२१०००३१ भूतमात्रेन्द्रियधियां जन्म सर्ग उदाहृतः

०२१०००३३ ब्रह्मणो गुणवैषम्याद्विसर्गः पौरुषः स्मृतः

०२१०००४१ स्थितिर्वैकुण्ठविजयः पोषणं तदनुग्रहः

०२१०००४३ मन्वन्तराणि सद्धर्म ऊतयः कर्मवासनाः

०२१०००५१ अवतारानुचरितं हरेश्चास्यानुवर्तिनाम्

०२१०००५३ पुंसामीशकथाः प्रोक्ता नानाख्यानोपबृंहिताः

०२१०००६१ निरोधोऽस्यानुशयनमात्मनः सह शक्तिभिः

०२१०००६३ मुक्तिर्हित्वान्यथा रूपं स्वरूपेण व्यवस्थितिः

०२१०००७१ आभासश्च निरोधश्च यतोऽस्त्यध्यवसीयते

०२१०००७३ स आश्रयः परं ब्रह्म परमात्मेति शब्द्यते

०२१०००८१ योऽध्यात्मिकोऽयं पुरुषः सोऽसावेवाधिदैविकः

०२१०००८३ यस्तत्रोभयविच्छेदः पुरुषो ह्याधिभौतिकः

०२१०००९१ एकमेकतराभावे यदा नोपलभामहे

०२१०००९३ त्रितयं तत्र यो वेद स आत्मा स्वाश्रयाश्रयः

०२१००१०१ पुरुषोऽण्डं विनिर्भिद्य यदासौ स विनिर्गतः

०२१००१०३ आत्मनोऽयनमन्विच्छन्नपोऽस्राक्षीच्छुचिः शुचीः

०२१००१११ तास्ववात्सीत्स्वसृष्टासु सहस्रं परिवत्सरान्

०२१००११३ तेन नारायणो नाम यदापः पुरुषोद्भवाः

०२१००१२१ द्रव्यं कर्म च कालश्च स्वभावो जीव एव च

०२१००१२३ यदनुग्रहतः सन्ति न सन्ति यदुपेक्षया

०२१००१३१ एको नानात्वमन्विच्छन्योगतल्पात्समुत्थितः

०२१००१३३ वीर्यं हिरण्मयं देवो मायया व्यसृजत्त्रिधा

०२१००१४१ अधिदैवमथाध्यात्ममधिभूतमिति प्रभुः

०२१००१४३ अथैकं पौरुषं वीर्यं त्रिधाभिद्यत तच्छृणु

०२१००१५१ अन्तः शरीर आकाशात्पुरुषस्य विचेष्टतः

०२१००१५३ ओजः सहो बलं जज्ञे ततः प्राणो महानसुः

०२१००१६१ अनुप्राणन्ति यं प्राणाः प्राणन्तं सर्वजन्तुषु

०२१००१६३ अपानन्तमपानन्ति नरदेवमिवानुगाः

०२१००१७१ प्राणेनाक्षिपता क्षुत्तृडन्तरा जायते विभोः

०२१००१७३ पिपासतो जक्षतश्च प्राङ्मुखं निरभिद्यत

०२१००१८१ मुखतस्तालु निर्भिन्नंजिह्वा तत्रोपजायते

०२१००१८३ ततो नानारसो जज्ञे जिह्वया योऽधिगम्यते

०२१००१९१ विवक्षोर्मुखतो भूम्नो वह्निर्वाग्व्याहृतं तयोः

०२१००१९३ जले चैतस्य सुचिरं निरोधः समजायत

०२१००२०१ नासिके निरभिद्येतां दोधूयति नभस्वति

०२१००२०३ तत्र वायुर्गन्धवहो घ्राणो नसि जिघृक्षतः

०२१००२११ यदात्मनि निरालोकमात्मानं च दिदृक्षतः

०२१००२१३ निर्भिन्ने ह्यक्षिणी तस्य ज्योतिश्चक्षुर्गुणग्रहः

०२१००२२१ बोध्यमानस्य ऋषिभिरात्मनस्तज्जिघृक्षतः

०२१००२२३ कर्णौ च निरभिद्येतां दिशः श्रोत्रं गुणग्रहः

०२१००२३१ वस्तुनो मृदुकाठिन्य लघुगुर्वोष्णशीतताम्

०२१००२३३ जिघृक्षतस्त्वङ्निर्भिन्ना तस्यां रोममहीरुहाः

०२१००२३५ तत्र चान्तर्बहिर्वातस्त्वचा लब्धगुणो वृतः

०२१००२४१ हस्तौ रुरुहतुस्तस्य नानाकर्मचिकीर्षया

०२१००२४३ तयोस्तु बलवानिन्द्र आदानमुभयाश्रयम्

०२१००२५१ गतिं जिगीषतः पादौ रुरुहातेऽभिकामिकाम्

०२१००२५३ पद्भ्यां यज्ञः स्वयं हव्यं कर्मभिः क्रियते नृभिः

०२१००२६१ निरभिद्यत शिश्नो वै प्रजानन्दामृतार्थिनः

०२१००२६३ उपस्थ आसीत्कामानां प्रियं तदुभयाश्रयम्

०२१००२७१ उत्सिसृक्षोर्धातुमलं निरभिद्यत वै गुदम्

०२१००२७३ ततः पायुस्ततो मित्र उत्सर्ग उभयाश्रयः

०२१००२८१ आसिसृप्सोः पुरः पुर्या नाभिद्वारमपानतः

०२१००२८३ तत्रापानस्ततो मृत्युः पृथक्त्वमुभयाश्रयम्

०२१००२९१ आदित्सोरन्नपानानामासन्कुक्ष्यन्त्रनाडयः

०२१००२९३ नद्यः समुद्राश्च तयोस्तुष्टिः पुष्टिस्तदाश्रये

०२१००३०१ निदिध्यासोरात्ममायां हृदयं निरभिद्यत

०२१००३०३ ततो मनश्चन्द्र इति सङ्कल्पः काम एव च

०२१००३११ त्वक्चर्ममांसरुधिर मेदोमज्जास्थिधातवः

०२१००३१३ भूम्यप्तेजोमयाः सप्त प्राणो व्योमाम्बुवायुभिः

०२१००३२१ गुणात्मकानीन्द्रियाणि भूतादिप्रभवा गुणाः

०२१००३२३ मनः सर्वविकारात्मा बुद्धिर्विज्ञानरूपिणी

०२१००३३१ एतद्भगवतो रूपं स्थूलं ते व्याहृतं मया

०२१००३३३ मह्यादिभिश्चावरणैरष्टभिर्बहिरावृतम्

०२१००३४१ अतः परं सूक्ष्मतममव्यक्तं निर्विशेषणम्

०२१००३४३ अनादिमध्यनिधनं नित्यं वाङ्मनसः परम्

०२१००३५१ अमुनी भगवद्रूपे मया ते ह्यनुवर्णिते

०२१००३५३ उभे अपि न गृह्णन्ति मायासृष्टे विपश्चितः

०२१००३६१ स वाच्यवाचकतया भगवान्ब्रह्मरूपधृक्

०२१००३६३ नामरूपक्रिया धत्ते सकर्माकर्मकः परः

०२१००३७१ प्रजापतीन्मनून्देवानृषीन्पितृगणान्पृथक्

०२१००३७३ सिद्धचारणगन्धर्वान्विद्याध्रासुरगुह्यकान्

०२१००३८१ किन्नराप्सरसो नागान्सर्पान्किम्पुरुषान्नरान्

०२१००३८३ मात्रक्षःपिशाचांश्च प्रेतभूतविनायकान्

०२१००३९१ कूष्माण्डोन्मादवेतालान्यातुधानान्ग्रहानपि

०२१००३९३ खगान्मृगान्पशून्वृक्षान्गिरीन्नृप सरीसृपान्

०२१००४०१ द्विविधाश्चतुर्विधा येऽन्ये जलस्थलनभौकसः

०२१००४०३ कुशलाकुशला मिश्राः कर्मणां गतयस्त्विमाः

०२१००४११ सत्त्वं रजस्तम इति तिस्रः सुरनृनारकाः

०२१००४१३ तत्राप्येकैकशो राजन्भिद्यन्ते गतयस्त्रिधा

०२१००४१५ यदैकैकतरोऽन्याभ्यां स्वभाव उपहन्यते

०२१००४२१ स एवेदं जगद्धाता भगवान्धर्मरूपधृक्

०२१००४२३ पुष्णाति स्थापयन्विश्वं तिर्यङ्नरसुरादिभिः

०२१००४३१ ततः कालाग्निरुद्रात्मा यत्सृष्टमिदमात्मनः

०२१००४३३ सन्नियच्छति तत्काले घनानीकमिवानिलः

०२१००४४१ इत्थम्भावेन कथितो भगवान्भगवत्तमः

०२१००४४३ नेत्थम्भावेन हि परं द्रष्टुमर्हन्ति सूरयः

०२१००४५१ नास्य कर्मणि जन्मादौ परस्यानुविधीयते

०२१००४५३ कर्तृत्वप्रतिषेधार्थं माययारोपितं हि तत्

०२१००४६१ अयं तु ब्रह्मणः कल्पः सविकल्प उदाहृतः

०२१००४६३ विधिः साधारणो यत्र सर्गाः प्राकृतवैकृताः

०२१००४७१ परिमाणं च कालस्य कल्पलक्षणविग्रहम्

०२१००४७३ यथा पुरस्ताद्व्याख्यास्ये पाद्मं कल्पमथो शृणु

०२१००४८० शौनक उवाच

०२१००४८१ यदाह नो भवान्सूत क्षत्ता भागवतोत्तमः

०२१००४८३ चचार तीर्थानि भुवस्त्यक्त्वा बन्धून्सुदुस्त्यजान्

०२१००४९१ क्षत्तुः कौशारवेस्तस्य संवादोऽध्यात्मसंश्रितः

०२१००४९३ यद्वा स भगवांस्तस्मै पृष्टस्तत्त्वमुवाच ह

०२१००५०१ ब्रूहि नस्तदिदं सौम्य विदुरस्य विचेष्टितम्

०२१००५०३ बन्धुत्यागनिमित्तं च यथैवागतवान्पुनः

०२१००५१० सूत उवाच

०२१००५११ राज्ञा परीक्षिता पृष्टो यदवोचन्महामुनिः

०२१००५१३ तद्वोऽभिधास्ये शृणुत राज्ञः प्रश्नानुसारतः

०३०१००१० श्रीशुक उवाच

०३०१००११ एवमेतत्पुरा पृष्टो मैत्रेयो भगवान्किल

०३०१००१२ क्षत्त्रा वनं प्रविष्टेन त्यक्त्वा स्वगृहमृद्धिमत्

०३०१००२१ यद्वा अयं मन्त्रकृद्वो भगवानखिलेश्वरः

०३०१००२२ पौरवेन्द्रगृहं हित्वा प्रविवेशात्मसात्कृतम्

०३०१००३० राजोवाच

०३०१००३१ कुत्र क्षत्तुर्भगवता मैत्रेयेणास सङ्गमः

०३०१००३२ कदा वा सहसंवाद एतद्वर्णय नः प्रभो

०३०१००४१ न ह्यल्पार्थोदयस्तस्य विदुरस्यामलात्मनः

०३०१००४२ तस्मिन्वरीयसि प्रश्नः साधुवादोपबृंहितः

०३०१००५० सूत उवाच

०३०१००५१ स एवमृषिवर्योऽयं पृष्टो राज्ञा परीक्षिता

०३०१००५२ प्रत्याह तं सुबहुवित्प्रीतात्मा श्रूयतामिति

०३०१००६० श्रीशुक उवाच

०३०१००६१ यदा तु राजा स्वसुतानसाधून्पुष्णन्न धर्मेण विनष्टदृष्टिः

०३०१००६२ भ्रातुर्यविष्ठस्य सुतान्विबन्धून्प्रवेश्य लाक्षाभवने ददाह

०३०१००७१ यदा सभायां कुरुदेवदेव्याः केशाभिमर्शं सुतकर्म गर्ह्यम्

०३०१००७२ न वारयामास नृपः स्नुषायाः स्वास्रैर्हरन्त्याः कुचकुङ्कुमानि

०३०१००८१ द्यूते त्वधर्मेण जितस्य साधोः सत्यावलम्बस्य वनं गतस्य

०३०१००८२ न याचतोऽदात्समयेन दायं तमोजुषाणो यदजातशत्रोः

०३०१००९१ यदा च पार्थप्रहितः सभायां जगद्गुरुर्यानि जगाद कृष्णः

०३०१००९२ न तानि पुंसाममृतायनानि राजोरु मेने क्षतपुण्यलेशः

०३०१०१०१ यदोपहूतो भवनं प्रविष्टो मन्त्राय पृष्टः किल पूर्वजेन

०३०१०१०२ अथाह तन्मन्त्रदृशां वरीयान्यन्मन्त्रिणो वैदुरिकं वदन्ति

०३०१०१११ अजातशत्रोः प्रतियच्छ दायं तितिक्षतो दुर्विषहं तवागः

०३०१०११२ सहानुजो यत्र वृकोदराहिः श्वसन्रुषा यत्त्वमलं बिभेषि

०३०१०१२१ पार्थांस्तु देवो भगवान्मुकुन्दो गृहीतवान्सक्षितिदेवदेवः

०३०१०१२२ आस्ते स्वपुर्यां यदुदेवदेवो विनिर्जिताशेषनृदेवदेवः

०३०१०१३१ स एष दोषः पुरुषद्विडास्ते गृहान्प्रविष्टो यमपत्यमत्या

०३०१०१३२ पुष्णासि कृष्णाद्विमुखो गतश्रीस्त्यजाश्वशैवं कुलकौशलाय

०३०१०१४१ इत्यूचिवांस्तत्र सुयोधनेन प्रवृद्धकोपस्फुरिताधरेण

०३०१०१४२ असत्कृतः सत्स्पृहणीयशीलः क्षत्ता सकर्णानुजसौबलेन

०३०१०१५१ क एनमत्रोपजुहाव जिह्मं दास्याः सुतं यद्बलिनैव पुष्टः

०३०१०१५२ तस्मिन्प्रतीपः परकृत्य आस्ते निर्वास्यतामाशु पुराच्छ्वसानः

०३०१०१६१ स्वयं धनुर्द्वारि निधाय मायां भ्रातुः पुरो मर्मसु ताडितोऽपि

०३०१०१६२ स इत्थमत्युल्बणकर्णबाणैर्गतव्यथोऽयादुरु मानयानः

०३०१०१७१ स निर्गतः कौरवपुण्यलब्धो गजाह्वयात्तीर्थपदः पदानि

०३०१०१७२ अन्वाक्रमत्पुण्यचिकीर्षयोर्व्यामधिष्ठितो यानि सहस्रमूर्तिः

०३०१०१८१ पुरेषु पुण्योपवनाद्रिकुञ्जेष्वपङ्कतोयेषु सरित्सरःसु

०३०१०१८२ अनन्तलिङ्गैः समलङ्कृतेषु चचार तीर्थायतनेष्वनन्यः

०३०१०१९१ गां पर्यटन्मेध्यविविक्तवृत्तिः सदाप्लुतोऽधः शयनोऽवधूतः

०३०१०१९२ अलक्षितः स्वैरवधूतवेषो व्रतानि चेरे हरितोषणानि

०३०१०२०१ इत्थं व्रजन्भारतमेव वर्षं कालेन यावद्गतवान्प्रभासम्

०३०१०२०२ तावच्छशास क्षितिमेक चक्राम्लेकातपत्रामजितेन पार्थः

०३०१०२११ तत्राथ शुश्राव सुहृद्विनष्टिं वनं यथा वेणुजवह्निसंश्रयम्

०३०१०२१२ संस्पर्धया दग्धमथानुशोचन्सरस्वतीं प्रत्यगियाय तूष्णीम्

०३०१०२२१ तस्यां त्रितस्योशनसो मनोश्च पृथोरथाग्नेरसितस्य वायोः

०३०१०२२२ तीर्थं सुदासस्य गवां गुहस्य यच्छ्राद्धदेवस्य स आसिषेवे

०३०१०२३१ अन्यानि चेह द्विजदेवदेवैः कृतानि नानायतनानि विष्णोः

०३०१०२३२ प्रत्यङ्गमुख्याङ्कितमन्दिराणि यद्दर्शनात्कृष्णमनुस्मरन्ति

०३०१०२४१ ततस्त्वतिव्रज्य सुराष्ट्रमृद्धं सौवीरमत्स्यान्कुरुजाङ्गलांश्च

०३०१०२४२ कालेन तावद्यमुनामुपेत्य तत्रोद्धवं भागवतं ददर्श

०३०१०२५१ स वासुदेवानुचरं प्रशान्तं बृहस्पतेः प्राक्तनयं प्रतीतम्

०३०१०२५२ आलिङ्ग्य गाढं प्रणयेन भद्रं स्वानामपृच्छद्भगवत्प्रजानाम्

०३०१०२६१ कच्चित्पुराणौ पुरुषौ स्वनाभ्य पाद्मानुवृत्त्येह किलावतीर्णौ

०३०१०२६२ आसात उर्व्याः कुशलं विधाय कृतक्षणौ कुशलं शूरगेहे

०३०१०२७१ कच्चित्कुरूणां परमः सुहृन्नो भामः स आस्ते सुखमङ्ग शौरिः

०३०१०२७२ यो वै स्वस्णां पितृवद्ददाति वरान्वदान्यो वरतर्पणेन

०३०१०२८१ कच्चिद्वरूथाधिपतिर्यदूनां प्रद्युम्न आस्ते सुखमङ्ग वीरः

०३०१०२८२ यं रुक्मिणी भगवतोऽभिलेभे आराध्य विप्रान्स्मरमादिसर्गे

०३०१०२९१ कच्चित्सुखं सात्वतवृष्णिभोज दाशार्हकाणामधिपः स आस्ते

०३०१०२९२ यमभ्यषिञ्चच्छतपत्रनेत्रो नृपासनाशां परिहृत्य दूरात्

०३०१०३०१ कच्चिद्धरेः सौम्य सुतः सदृक्ष आस्तेऽग्रणी रथिनां साधु साम्बः

०३०१०३०२ असूत यं जाम्बवती व्रताढ्या देवं गुहं योऽम्बिकया धृतोऽग्रे

०३०१०३११ क्षेमं स कच्चिद्युयुधान आस्ते यः फाल्गुनाल्लब्धधनूरहस्यः

०३०१०३१२ लेभेऽञ्जसाधोक्षजसेवयैव गतिं तदीयां यतिभिर्दुरापाम्

०३०१०३२१ कच्चिद्बुधः स्वस्त्यनमीव आस्ते श्वफल्कपुत्रो भगवत्प्रपन्नः

०३०१०३२२ यः कृष्णपादाङ्कितमार्गपांसुष्वचेष्टत प्रेमविभिन्नधैर्यः

०३०१०३३१ कच्चिच्छिवं देवकभोजपुत्र्या विष्णुप्रजाया इव देवमातुः

०३०१०३३२ या वै स्वगर्भेण दधार देवं त्रयी यथा यज्ञवितानमर्थम्

०३०१०३४१ अपिस्विदास्ते भगवान्सुखं वो यः सात्वतां कामदुघोऽनिरुद्धः

०३०१०३४२ यमामनन्ति स्म हि शब्दयोनिं मनोमयं सत्त्वतुरीयतत्त्वम्

०३०१०३५१ अपिस्विदन्ये च निजात्मदैवमनन्यवृत्त्या समनुव्रता ये

०३०१०३५२ हृदीकसत्यात्मजचारुदेष्ण गदादयः स्वस्ति चरन्ति सौम्य

०३०१०३६१ अपि स्वदोर्भ्यां विजयाच्युताभ्यां धर्मेण धर्मः परिपाति सेतुम्

०३०१०३६२ दुर्योधनोऽतप्यत यत्सभायां साम्राज्यलक्ष्म्या विजयानुवृत्त्या

०३०१०३७१ किं वा कृताघेष्वघमत्यमर्षी भीमोऽहिवद्दीर्घतमं व्यमुञ्चत्

०३०१०३७२ यस्याङ्घ्रिपातं रणभूर्न सेहे मार्गं गदायाश्चरतो विचित्रम्

०३०१०३८१ कच्चिद्यशोधा रथयूथपानां गाण्डीवधन्वोपरतारिरास्ते

०३०१०३८२ अलक्षितो यच्छरकूटगूढो मायाकिरातो गिरिशस्तुतोष

०३०१०३९१ यमावुतस्वित्तनयौ पृथायाः पार्थैर्वृतौ पक्ष्मभिरक्षिणीव

०३०१०३९२ रेमात उद्दाय मृधे स्वरिक्थं परात्सुपर्णाविव वज्रिवक्त्रात्

०३०१०४०१ अहो पृथापि ध्रियतेऽर्भकार्थे राजर्षिवर्येण विनापि तेन

०३०१०४०२ यस्त्वेकवीरोऽधिरथो विजिग्ये धनुर्द्वितीयः ककुभश्चतस्रः

०३०१०४११ सौम्यानुशोचे तमधःपतन्तं भ्रात्रे परेताय विदुद्रुहे यः

०३०१०४१२ निर्यापितो येन सुहृत्स्वपुर्या अहं स्वपुत्रान्समनुव्रतेन

०३०१०४२१ सोऽहं हरेर्मर्त्यविडम्बनेन दृशो नृणां चालयतो विधातुः

०३०१०४२२ नान्योपलक्ष्यः पदवीं प्रसादाच्चरामि पश्यन्गतविस्मयोऽत्र

०३०१०४३१ नूनं नृपाणां त्रिमदोत्पथानां महीं मुहुश्चालयतां चमूभिः

०३०१०४३२ वधात्प्रपन्नार्तिजिहीर्षयेशोऽप्युपैक्षताघं भगवान्कुरूणाम्

०३०१०४४१ अजस्य जन्मोत्पथनाशनाय कर्माण्यकर्तुर्ग्रहणाय पुंसाम्

०३०१०४४२ नन्वन्यथा कोऽर्हति देहयोगं परो गुणानामुत कर्मतन्त्रम्

०३०१०४५१ तस्य प्रपन्नाखिललोकपानामवस्थितानामनुशासने स्वे

०३०१०४५२ अर्थाय जातस्य यदुष्वजस्य वार्तां सखे कीर्तय तीर्थकीर्तेः

०३०२००१० श्रीशुक उवाच

०३०२००११ इति भागवतः पृष्टः क्षत्त्रा वार्तां प्रियाश्रयाम्

०३०२००१२ प्रतिवक्तुं न चोत्सेह औत्कण्ठ्यात्स्मारितेश्वरः

०३०२००२१ यः पञ्चहायनो मात्रा प्रातराशाय याचितः

०३०२००२२ तन्नैच्छद्रचयन्यस्य सपर्यां बाललीलया

०३०२००३१ स कथं सेवया तस्य कालेन जरसं गतः

०३०२००३२ पृष्टो वार्तां प्रतिब्रूयाद्भर्तुः पादावनुस्मरन्

०३०२००४१ स मुहूर्तमभूत्तूष्णीं कृष्णाङ्घ्रिसुधया भृशम्

०३०२००४२ तीव्रेण भक्तियोगेन निमग्नः साधु निर्वृतः

०३०२००५१ पुलकोद्भिन्नसर्वाङ्गो मुञ्चन्मीलद्दृशा शुचः

०३०२००५२ पूर्णार्थो लक्षितस्तेन स्नेहप्रसरसम्प्लुतः

०३०२००६१ शनकैर्भगवल्लोकान्नृलोकं पुनरागतः

०३०२००६२ विमृज्य नेत्रे विदुरं प्रीत्याहोद्धव उत्स्मयन्

०३०२००७० उद्धव उवाच

०३०२००७१ कृष्णद्युमणि निम्लोचे गीर्णेष्वजगरेण ह

०३०२००७२ किं नु नः कुशलं ब्रूयां गतश्रीषु गृहेष्वहम्

०३०२००८१ दुर्भगो बत लोकोऽयं यदवो नितरामपि

०३०२००८२ ये संवसन्तो न विदुर्हरिं मीना इवोडुपम्

०३०२००९१ इङ्गितज्ञाः पुरुप्रौढा एकारामाश्च सात्वताः

०३०२००९२ सात्वतामृषभं सर्वे भूतावासममंसत

०३०२०१०१ देवस्य मायया स्पृष्टा ये चान्यदसदाश्रिताः

०३०२०१०२ भ्राम्यते धीर्न तद्वाक्यैरात्मन्युप्तात्मनो हरौ

०३०२०१११ प्रदर्श्यातप्ततपसामवितृप्तदृशां नृणाम्

०३०२०११२ आदायान्तरधाद्यस्तु स्वबिम्बं लोकलोचनम्

०३०२०१२१ यन्मर्त्यलीलौपयिकं स्वयोग मायाबलं दर्शयता गृहीतम्

०३०२०१२२ विस्मापनं स्वस्य च सौभगर्द्धेः परं पदं भूषणभूषणाङ्गम्

०३०२०१३१ यद्धर्मसूनोर्बत राजसूये निरीक्ष्य दृक्स्वस्त्ययनं त्रिलोकः

०३०२०१३२ कार्त्स्न्येन चाद्येह गतं विधातुरर्वाक्सृतौ कौशलमित्यमन्यत

०३०२०१४१ यस्यानुरागप्लुतहासरास लीलावलोकप्रतिलब्धमानाः

०३०२०१४२ व्रजस्त्रियो दृग्भिरनुप्रवृत्त धियोऽवतस्थुः किल कृत्यशेषाः

०३०२०१५१ स्वशान्तरूपेष्वितरैः स्वरूपैरभ्यर्द्यमानेष्वनुकम्पितात्मा

०३०२०१५२ परावरेशो महदंशयुक्तो ह्यजोऽपि जातो भगवान्यथाग्निः

०३०२०१६१ मां खेदयत्येतदजस्य जन्म विडम्बनं यद्वसुदेवगेहे

०३०२०१६२ व्रजे च वासोऽरिभयादिव स्वयं पुराद्व्यवात्सीद्यदनन्तवीर्यः

०३०२०१७१ दुनोति चेतः स्मरतो ममैतद्यदाह पादावभिवन्द्य पित्रोः

०३०२०१७२ ताताम्ब कंसादुरुशङ्कितानां प्रसीदतं नोऽकृतनिष्कृतीनाम्

०३०२०१८१ को वा अमुष्याङ्घ्रिसरोजरेणुं विस्मर्तुमीशीत पुमान्विजिघ्रन्

०३०२०१८२ यो विस्फुरद्भ्रूविटपेन भूमेर्भारं कृतान्तेन तिरश्चकार

०३०२०१९१ दृष्टा भवद्भिर्ननु राजसूये चैद्यस्य कृष्णं द्विषतोऽपि सिद्धिः

०३०२०१९२ यां योगिनः संस्पृहयन्ति सम्यग्योगेन कस्तद्विरहं सहेत

०३०२०२०१ तथैव चान्ये नरलोकवीरा य आहवे कृष्णमुखारविन्दम्

०३०२०२०२ नेत्रैः पिबन्तो नयनाभिरामं पार्थास्त्रपूतः पदमापुरस्य

०३०२०२११ स्वयं त्वसाम्यातिशयस्त्र्यधीशः स्वाराज्यलक्ष्म्याप्तसमस्तकामः

०३०२०२१२ बलिं हरद्भिश्चिरलोकपालैः किरीटकोट्येडितपादपीठः

०३०२०२२१ तत्तस्य कैङ्कर्यमलं भृतान्नो विग्लापयत्यङ्ग यदुग्रसेनम्

०३०२०२२२ तिष्ठन्निषण्णं परमेष्ठिधिष्ण्ये न्यबोधयद्देव निधारयेति

०३०२०२३१ अहो बकी यं स्तनकालकूटं जिघांसयापाययदप्यसाध्वी

०३०२०२३२ लेभे गतिं धात्र्युचितां ततोऽन्यं कं वा दयालुं शरणं व्रजेम

०३०२०२४१ मन्येऽसुरान्भागवतांस्त्र्यधीशे संरम्भमार्गाभिनिविष्टचित्तान्

०३०२०२४२ ये संयुगेऽचक्षत तार्क्ष्यपुत्रमंसे सुनाभायुधमापतन्तम्

०३०२०२५१ वसुदेवस्य देवक्यां जातो भोजेन्द्रबन्धने

०३०२०२५२ चिकीर्षुर्भगवानस्याः शमजेनाभियाचितः

०३०२०२६१ ततो नन्दव्रजमितः पित्रा कंसाद्विबिभ्यता

०३०२०२६२ एकादश समास्तत्र गूढार्चिः सबलोऽवसत्

०३०२०२७१ परीतो वत्सपैर्वत्सांश्चारयन्व्यहरद्विभुः

०३०२०२७२ यमुनोपवने कूजद् द्विजसङ्कुलिताङ्घ्रिपे

०३०२०२८१ कौमारीं दर्शयंश्चेष्टां प्रेक्षणीयां व्रजौकसाम्

०३०२०२८२ रुदन्निव हसन्मुग्ध बालसिंहावलोकनः

०३०२०२९१ स एव गोधनं लक्ष्म्या निकेतं सितगोवृषम्

०३०२०२९२ चारयन्ननुगान्गोपान्रणद्वेणुररीरमत्

०३०२०३०१ प्रयुक्तान्भोजराजेन मायिनः कामरूपिणः

०३०२०३०२ लीलया व्यनुदत्तांस्तान्बालः क्रीडनकानिव

०३०२०३११ विपन्नान्विषपानेन निगृह्य भुजगाधिपम्

०३०२०३१२ उत्थाप्यापाययद्गावस्तत्तोयं प्रकृतिस्थितम्

०३०२०३२१ अयाजयद्गोसवेन गोपराजं द्विजोत्तमैः

०३०२०३२२ वित्तस्य चोरुभारस्य चिकीर्षन्सद्व्ययं विभुः

०३०२०३३१ वर्षतीन्द्रे व्रजः कोपाद्भग्नमानेऽतिविह्वलः

०३०२०३३२ गोत्रलीलातपत्रेण त्रातो भद्रानुगृह्णता

०३०२०३४१ शरच्छशिकरैर्मृष्टं मानयन्रजनीमुखम्

०३०२०३४२ गायन्कलपदं रेमे स्त्रीणां मण्डलमण्डनः

०३०३००१० उद्धव उवाच

०३०३००११ ततः स आगत्य पुरं स्वपित्रोश्चिकीर्षया शं बलदेवसंयुतः

०३०३००१२ निपात्य तुङ्गाद्रिपुयूथनाथं हतं व्यकर्षद्व्यसुमोजसोर्व्याम्

०३०३००२१ सान्दीपनेः सकृत्प्रोक्तं ब्रह्माधीत्य सविस्तरम्

०३०३००२२ तस्मै प्रादाद्वरं पुत्रं मृतं पञ्चजनोदरात्

०३०३००३१ समाहुता भीष्मककन्यया ये श्रियः सवर्णेन बुभूषयैषाम्

०३०३००३२ गान्धर्ववृत्त्या मिषतां स्वभागं जह्रे पदं मूर्ध्नि दधत्सुपर्णः

०३०३००४१ ककुद्मिनोऽविद्धनसो दमित्वा स्वयंवरे नाग्नजितीमुवाह

०३०३००४२ तद्भग्नमानानपि गृध्यतोऽज्ञाञ्जघ्नेऽक्षतः शस्त्रभृतः स्वशस्त्रैः

०३०३००५१ प्रियं प्रभुर्ग्राम्य इव प्रियाया विधित्सुरार्च्छद्द्युतरुं यदर्थे

०३०३००५२ वज्र्याद्रवत्तं सगणो रुषान्धः क्रीडामृगो नूनमयं वधूनाम्

०३०३००६१ सुतं मृधे खं वपुषा ग्रसन्तं दृष्ट्वा सुनाभोन्मथितं धरित्र्या

०३०३००६२ आमन्त्रितस्तत्तनयाय शेषं दत्त्वा तदन्तःपुरमाविवेश

०३०३००७१ तत्राहृतास्ता नरदेवकन्याः कुजेन दृष्ट्वा हरिमार्तबन्धुम्

०३०३००७२ उत्थाय सद्यो जगृहुः प्रहर्ष व्रीडानुरागप्रहितावलोकैः

०३०३००८१ आसां मुहूर्त एकस्मिन्नानागारेषु योषिताम्

०३०३००८२ सविधं जगृहे पाणीननुरूपः स्वमायया

०३०३००९१ तास्वपत्यान्यजनयदात्मतुल्यानि सर्वतः

०३०३००९२ एकैकस्यां दश दश प्रकृतेर्विबुभूषया

०३०३०१०१ कालमागधशाल्वादीननीकै रुन्धतः पुरम्

०३०३०१०२ अजीघनत्स्वयं दिव्यं स्वपुंसां तेज आदिशत्

०३०३०१११ शम्बरं द्विविदं बाणं मुरं बल्वलमेव च

०३०३०११२ अन्यांश्च दन्तवक्रादीनवधीत्कांश्च घातयत्

०३०३०१२१ अथ ते भ्रातृपुत्राणां पक्षयोः पतितान्नृपान्

०३०३०१२२ चचाल भूः कुरुक्षेत्रं येषामापततां बलैः

०३०३०१३१ स कर्णदुःशासनसौबलानां कुमन्त्रपाकेन हतश्रियायुषम्

०३०३०१३२ सुयोधनं सानुचरं शयानं भग्नोरुमूर्व्यां न ननन्द पश्यन्

०३०३०१४१ कियान्भुवोऽयं क्षपितोरुभारो यद्द्रोणभीष्मार्जुनभीममूलैः

०३०३०१४२ अष्टादशाक्षौहिणिको मदंशैरास्ते बलं दुर्विषहं यदूनाम्

०३०३०१५१ मिथो यदैषां भविता विवादो मध्वामदाताम्रविलोचनानाम्

०३०३०१५२ नैषां वधोपाय इयानतोऽन्यो मय्युद्यतेऽन्तर्दधते स्वयं स्म

०३०३०१६१ एवं सञ्चिन्त्य भगवान्स्वराज्ये स्थाप्य धर्मजम्

०३०३०१६२ नन्दयामास सुहृदः साधूनां वर्त्म दर्शयन्

०३०३०१७१ उत्तरायां धृतः पूरोर्वंशः साध्वभिमन्युना

०३०३०१७२ स वै द्रौण्यस्त्रसम्प्लुष्टः पुनर्भगवता धृतः

०३०३०१८१ अयाजयद्धर्मसुतमश्वमेधैस्त्रिभिर्विभुः

०३०३०१८२ सोऽपि क्ष्मामनुजै रक्षन्रेमे कृष्णमनुव्रतः

०३०३०१९१ भगवानपि विश्वात्मा लोकवेदपथानुगः

०३०३०१९२ कामान्सिषेवे द्वार्वत्यामसक्तः साङ्ख्यमास्थितः

०३०३०२०१ स्निग्धस्मितावलोकेन वाचा पीयूषकल्पया

०३०३०२०२ चरित्रेणानवद्येन श्रीनिकेतेन चात्मना

०३०३०२११ इमं लोकममुं चैव रमयन्सुतरां यदून्

०३०३०२१२ रेमे क्षणदया दत्त क्षणस्त्रीक्षणसौहृदः

०३०३०२२१ तस्यैवं रममाणस्य संवत्सरगणान्बहून्

०३०३०२२२ गृहमेधेषु योगेषु विरागः समजायत

०३०३०२३१ दैवाधीनेषु कामेषु दैवाधीनः स्वयं पुमान्

०३०३०२३२ को विश्रम्भेत योगेन योगेश्वरमनुव्रतः

०३०३०२४१ पुर्यां कदाचित्क्रीडद्भिर्यदुभोजकुमारकैः

०३०३०२४२ कोपिता मुनयः शेपुर्भगवन्मतकोविदाः

०३०३०२५१ ततः कतिपयैर्मासैर्वृष्णिभोजान्धकादयः

०३०३०२५२ ययुः प्रभासं संहृष्टा रथैर्देवविमोहिताः

०३०३०२६१ तत्र स्नात्वा पित्न्देवानृषींश्चैव तदम्भसा

०३०३०२६२ तर्पयित्वाथ विप्रेभ्यो गावो बहुगुणा ददुः

०३०३०२७१ हिरण्यं रजतं शय्यां वासांस्यजिनकम्बलान्

०३०३०२७२ यानं रथानिभान्कन्या धरां वृत्तिकरीमपि

०३०३०२८१ अन्नं चोरुरसं तेभ्यो दत्त्वा भगवदर्पणम्

०३०३०२८२ गोविप्रार्थासवः शूराः प्रणेमुर्भुवि मूर्धभिः

०३०४००१० उद्धव उवाच

०३०४००११ अथ ते तदनुज्ञाता भुक्त्वा पीत्वा च वारुणीम्

०३०४००१२ तया विभ्रंशितज्ञाना दुरुक्तैर्मर्म पस्पृशुः

०३०४००२१ तेषां मैरेयदोषेण विषमीकृतचेतसाम्

०३०४००२२ निम्लोचति रवावासीद्वेणूनामिव मर्दनम्

०३०४००३१ भगवान्स्वात्ममायाया गतिं तामवलोक्य सः

०३०४००३१ सरस्वतीमुपस्पृश्य वृक्षमूलमुपाविशत्

०३०४००४१ अहं चोक्तो भगवता प्रपन्नार्तिहरेण ह

०३०४००४२ बदरीं त्वं प्रयाहीति स्वकुलं सञ्जिहीर्षुणा

०३०४००५१ तथापि तदभिप्रेतं जानन्नहमरिन्दम

०३०४००५२ पृष्ठतोऽन्वगमं भर्तुः पादविश्लेषणाक्षमः

०३०४००६१ अद्राक्षमेकमासीनं विचिन्वन्दयितं पतिम्

०३०४००६२ श्रीनिकेतं सरस्वत्यां कृतकेतमकेतनम्

०३०४००७१ श्यामावदातं विरजं प्रशान्तारुणलोचनम्

०३०४००७२ दोर्भिश्चतुर्भिर्विदितं पीतकौशाम्बरेण च

०३०४००८१ वाम ऊरावधिश्रित्य दक्षिणाङ्घ्रिसरोरुहम्

०३०४००८२ अपाश्रितार्भकाश्वत्थमकृशं त्यक्तपिप्पलम्

०३०४००९१ तस्मिन्महाभागवतो द्वैपायनसुहृत्सखा

०३०४००९२ लोकाननुचरन्सिद्ध आससाद यदृच्छया

०३०४०१०१ तस्यानुरक्तस्य मुनेर्मुकुन्दः प्रमोदभावानतकन्धरस्य

०३०४०१०२ आशृण्वतो मामनुरागहास समीक्षया विश्रमयन्नुवाच

०३०४०११० श्रीभगवानुवाच

०३०४०१११ वेदाहमन्तर्मनसीप्सितं ते ददामि यत्तद्दुरवापमन्यैः

०३०४०११२ सत्रे पुरा विश्वसृजां वसूनां मत्सिद्धिकामेन वसो त्वयेष्टः

०३०४०१२१ स एष साधो चरमो भवानामासादितस्ते मदनुग्रहो यत्

०३०४०१२२ यन्मां नृलोकान्रह उत्सृजन्तं दिष्ट्या ददृश्वान्विशदानुवृत्त्या

०३०४०१३१ पुरा मया प्रोक्तमजाय नाभ्ये पद्मे निषण्णाय ममादिसर्गे

०३०४०१३२ ज्ञानं परं मन्महिमावभासं यत्सूरयो भागवतं वदन्ति

०३०४०१४१ इत्यादृतोक्तः परमस्य पुंसः प्रतिक्षणानुग्रहभाजनोऽहम्

०३०४०१४२ स्नेहोत्थरोमा स्खलिताक्षरस्तं मुञ्चञ्छुचः प्राञ्जलिराबभाषे

०३०४०१५१ को न्वीश ते पादसरोजभाजां सुदुर्लभोऽर्थेषु चतुर्ष्वपीह

०३०४०१५२ तथापि नाहं प्रवृणोमि भूमन्भवत्पदाम्भोजनिषेवणोत्सुकः

०३०४०१६१ कर्माण्यनीहस्य भवोऽभवस्य ते दुर्गाश्रयोऽथारिभयात्पलायनम्

०३०४०१६२ कालात्मनो यत्प्रमदायुताश्रमः स्वात्मन्रतेः खिद्यति धीर्विदामिह

०३०४०१७१ मन्त्रेषु मां वा उपहूय यत्त्वमकुण्ठिताखण्डसदात्मबोधः

०३०४०१७२ पृच्छेः प्रभो मुग्ध इवाप्रमत्तस्तन्नो मनो मोहयतीव देव

०३०४०१८१ ज्ञानं परं स्वात्मरहःप्रकाशं प्रोवाच कस्मै भगवान्समग्रम्

०३०४०१८२ अपि क्षमं नो ग्रहणाय भर्तर्वदाञ्जसा यद्वृजिनं तरेम

०३०४०१९१ इत्यावेदितहार्दाय मह्यं स भगवान्परः

०३०४०१९२ आदिदेशारविन्दाक्ष आत्मनः परमां स्थितिम्

०३०४०२०१ स एवमाराधितपादतीर्थादधीततत्त्वात्मविबोधमार्गः

०३०४०२०२ प्रणम्य पादौ परिवृत्य देवमिहागतोऽहं विरहातुरात्मा

०३०४०२११ सोऽहं तद्दर्शनाह्लाद वियोगार्तियुतः प्रभो

०३०४०२१२ गमिष्ये दयितं तस्य बदर्याश्रममण्डलम्

०३०४०२२१ यत्र नारायणो देवो नरश्च भगवानृषिः

०३०४०२२२ मृदु तीव्रं तपो दीर्घं तेपाते लोकभावनौ

०३०४०२३० श्रीशुक उवाच

०३०४०२३१ इत्युद्धवादुपाकर्ण्य सुहृदां दुःसहं वधम्

०३०४०२३२ ज्ञानेनाशमयत्क्षत्ता शोकमुत्पतितं बुधः

०३०४०२४१ स तं महाभागवतं व्रजन्तं कौरवर्षभः

०३०४०२४२ विश्रम्भादभ्यधत्तेदं मुख्यं कृष्णपरिग्रहे

०३०४०२५० विदुर उवाच

०३०४०२५१ ज्ञानं परं स्वात्मरहःप्रकाशं यदाह योगेश्वर ईश्वरस्ते

०३०४०२५२ वक्तुं भवान्नोऽर्हति यद्धि विष्णोर्भृत्याः स्वभृत्यार्थकृतश्चरन्ति

०३०४०२६० उद्धव उवाच

०३०४०२६१ ननु ते तत्त्वसंराध्य ऋषिः कौषारवोऽन्तिके

०३०४०२६२ साक्षाद्भगवतादिष्टो मर्त्यलोकं जिहासता

०३०४०२७० श्रीशुक उवाच

०३०४०२७१ इति सह विदुरेण विश्वमूर्तेर्गुणकथया सुधया प्लावितोरुतापः

०३०४०२७२ क्षणमिव पुलिने यमस्वसुस्तां समुषित औपगविर्निशां ततोऽगात्

०३०४०२८० राजोवाच

०३०४०२८१ निधनमुपगतेषु वृष्णिभोजेष्वधिरथयूथपयूथपेषु मुख्यः

०३०४०२८२ स तु कथमवशिष्ट उद्धवो यद्धरिरपि तत्यज आकृतिं त्र्यधीशः

०३०४०२९० श्रीशुक उवाच

०३०४०२९१ ब्रह्मशापापदेशेन कालेनामोघवाञ्छितः

०३०४०२९२ संहृत्य स्वकुलं स्फीतं त्यक्ष्यन्देहमचिन्तयत्

०३०४०३०१ अस्माल्लोकादुपरते मयि ज्ञानं मदाश्रयम्

०३०४०३०२ अर्हत्युद्धव एवाद्धा सम्प्रत्यात्मवतां वरः

०३०४०३११ नोद्धवोऽण्वपि मन्न्यूनो यद्गुणैर्नार्दितः प्रभुः

०३०४०३१२ अतो मद्वयुनं लोकं ग्राहयन्निह तिष्ठतु

०३०४०३२१ एवं त्रिलोकगुरुणा सन्दिष्टः शब्दयोनिना

०३०४०३२२ बदर्याश्रममासाद्य हरिमीजे समाधिना

०३०४०३३१ विदुरोऽप्युद्धवाच्छ्रुत्वा कृष्णस्य परमात्मनः

०३०४०३३२ क्रीडयोपात्तदेहस्य कर्माणि श्लाघितानि च

०३०४०३४१ देहन्यासं च तस्यैवं धीराणां धैर्यवर्धनम्

०३०४०३४२ अन्येषां दुष्करतरं पशूनां विक्लवात्मनाम्

०३०४०३५१ आत्मानं च कुरुश्रेष्ठ कृष्णेन मनसेक्षितम्

०३०४०३५२ ध्यायन्गते भागवते रुरोद प्रेमविह्वलः

०३०४०३६१ कालिन्द्याः कतिभिः सिद्ध अहोभिर्भरतर्षभ

०३०४०३६२ प्रापद्यत स्वःसरितं यत्र मित्रासुतो मुनिः

०३०५००१० श्रीशुक उवाच

०३०५००११ द्वारि द्युनद्या ऋषभः कुरूणां मैत्रेयमासीनमगाधबोधम्

०३०५००१२ क्षत्तोपसृत्याच्युतभावसिद्धः पप्रच्छ सौशील्यगुणाभितृप्तः

०३०५००२० विदुर उवाच

०३०५००२१ सुखाय कर्माणि करोति लोको न तैः सुखं वान्यदुपारमं वा

०३०५००२२ विन्देत भूयस्तत एव दुःखं यदत्र युक्तं भगवान्वदेन्नः

०३०५००३१ जनस्य कृष्णाद्विमुखस्य दैवादधर्मशीलस्य सुदुःखितस्य

०३०५००३२ अनुग्रहायेह चरन्ति नूनं भूतानि भव्यानि जनार्दनस्य

०३०५००४१ तत्साधुवर्यादिश वर्त्म शं नः संराधितो भगवान्येन पुंसाम्

०३०५००४२ हृदि स्थितो यच्छति भक्तिपूते ज्ञानं सतत्त्वाधिगमं पुराणम्

०३०५००५१ करोति कर्माणि कृतावतारो यान्यात्मतन्त्रो भगवांस्त्र्यधीशः

०३०५००५२ यथा ससर्जाग्र इदं निरीहः संस्थाप्य वृत्तिं जगतो विधत्ते

०३०५००६१ यथा पुनः स्वे ख इदं निवेश्य शेते गुहायां स निवृत्तवृत्तिः

०३०५००६२ योगेश्वराधीश्वर एक एतदनुप्रविष्टो बहुधा यथासीत्

०३०५००७१ क्रीडन्विधत्ते द्विजगोसुराणां क्षेमाय कर्माण्यवतारभेदैः

०३०५००७२ मनो न तृप्यत्यपि शृण्वतां नः सुश्लोकमौलेश्चरितामृतानि

०३०५००८१ यैस्तत्त्वभेदैरधिलोकनाथो लोकानलोकान्सह लोकपालान्

०३०५००८२ अचीकॢपद्यत्र हि सर्वसत्त्व निकायभेदोऽधिकृतः प्रतीतः

०३०५००९१ येन प्रजानामुत आत्मकर्म रूपाभिधानां च भिदां व्यधत्त

०३०५००९२ नारायणो विश्वसृगात्मयोनिरेतच्च नो वर्णय विप्रवर्य

०३०५०१०१ परावरेषां भगवन्व्रतानि श्रुतानि मे व्यासमुखादभीक्ष्णम्

०३०५०१०२ अतृप्नुम क्षुल्लसुखावहानां तेषामृते कृष्णकथामृतौघात्

०३०५०१११ कस्तृप्नुयात्तीर्थपदोऽभिधानात्सत्रेषु वः सूरिभिरीड्यमानात्

०३०५०११२ यः कर्णनाडीं पुरुषस्य यातो भवप्रदां गेहरतिं छिनत्ति

०३०५०१२१ मुनिर्विवक्षुर्भगवद्गुणानां सखापि ते भारतमाह कृष्णः

०३०५०१२२ यस्मिन्नृणां ग्राम्यसुखानुवादैर्मतिर्गृहीता नु हरेः कथायाम्

०३०५०१३१ सा श्रद्दधानस्य विवर्धमाना विरक्तिमन्यत्र करोति पुंसः

०३०५०१३२ हरेः पदानुस्मृतिनिर्वृतस्य समस्तदुःखाप्ययमाशु धत्ते

०३०५०१४१ ताञ्छोच्यशोच्यानविदोऽनुशोचे हरेः कथायां विमुखानघेन

०३०५०१४२ क्षिणोति देवोऽनिमिषस्तु येषामायुर्वृथावादगतिस्मृतीनाम्

०३०५०१५१ तदस्य कौषारव शर्मदातुर्हरेः कथामेव कथासु सारम्

०३०५०१५२ उद्धृत्य पुष्पेभ्य इवार्तबन्धो शिवाय नः कीर्तय तीर्थकीर्तेः

०३०५०१६१ स विश्वजन्मस्थितिसंयमार्थे कृतावतारः प्रगृहीतशक्तिः

०३०५०१६२ चकार कर्माण्यतिपूरुषाणि यानीश्वरः कीर्तय तानि मह्यम्

०३०५०१७० श्रीशुक उवाच

०३०५०१७१ स एवं भगवान्पृष्टः क्षत्त्रा कौषारवो मुनिः

०३०५०१७२ पुंसां निःश्रेयसार्थेन तमाह बहुमानयन्

०३०५०१८० मैत्रेय उवाच

०३०५०१८१ साधु पृष्टं त्वया साधो लोकान्साध्वनुगृह्णता

०३०५०१८२ कीर्तिं वितन्वता लोके आत्मनोऽधोक्षजात्मनः

०३०५०१९१ नैतच्चित्रं त्वयि क्षत्तर्बादरायणवीर्यजे

०३०५०१९२ गृहीतोऽनन्यभावेन यत्त्वया हरिरीश्वरः

०३०५०२०१ माण्डव्यशापाद्भगवान्प्रजासंयमनो यमः

०३०५०२०२ भ्रातुः क्षेत्रे भुजिष्यायां जातः सत्यवतीसुतात्

०३०५०२११ भवान्भगवतो नित्यं सम्मतः सानुगस्य ह

०३०५०२१२ यस्य ज्ञानोपदेशाय मादिशद्भगवान्व्रजन्

०३०५०२२१ अथ ते भगवल्लीला योगमायोरुबृंहिताः

०३०५०२२२ विश्वस्थित्युद्भवान्तार्था वर्णयाम्यनुपूर्वशः

०३०५०२३१ भगवानेक आसेदमग्र आत्मात्मनां विभुः

०३०५०२३२ आत्मेच्छानुगतावात्मा नानामत्युपलक्षणः

०३०५०२४१ स वा एष तदा द्रष्टा नापश्यद्दृश्यमेकराट्

०३०५०२४२ मेनेऽसन्तमिवात्मानं सुप्तशक्तिरसुप्तदृक्

०३०५०२५१ सा वा एतस्य संद्रष्टुः शक्तिः सदसदात्मिका

०३०५०२५२ माया नाम महाभाग ययेदं निर्ममे विभुः

०३०५०२६१ कालवृत्त्या तु मायायां गुणमय्यामधोक्षजः

०३०५०२६२ पुरुषेणात्मभूतेन वीर्यमाधत्त वीर्यवान्

०३०५०२७१ ततोऽभवन्महत्तत्त्वमव्यक्तात्कालचोदितात्

०३०५०२७२ विज्ञानात्मात्मदेहस्थं विश्वं व्यञ्जंस्तमोनुदः

०३०५०२८१ सोऽप्यंशगुणकालात्मा भगवद्दृष्टिगोचरः

०३०५०२८२ आत्मानं व्यकरोदात्मा विश्वस्यास्य सिसृक्षया

०३०५०२९१ महत्तत्त्वाद्विकुर्वाणादहंतत्त्वं व्यजायत

०३०५०२९२ कार्यकारणकर्त्रात्मा भूतेन्द्रियमनोमयः

०३०५०३०१ वैकारिकस्तैजसश्च तामसश्चेत्यहं त्रिधा

०३०५०३०२ अहंतत्त्वाद्विकुर्वाणान्मनो वैकारिकादभूत्

०३०५०३०३ वैकारिकाश्च ये देवा अर्थाभिव्यञ्जनं यतः

०३०५०३११ तैजसानीन्द्रियाण्येव ज्ञानकर्ममयानि च

०३०५०३१२ तामसो भूतसूक्ष्मादिर्यतः खं लिङ्गमात्मनः

०३०५०३२१ कालमायांशयोगेन भगवद्वीक्षितं नभः

०३०५०३२२ नभसोऽनुसृतं स्पर्शं विकुर्वन्निर्ममेऽनिलम्

०३०५०३३१ अनिलोऽपि विकुर्वाणो नभसोरुबलान्वितः

०३०५०३३२ ससर्ज रूपतन्मात्रं ज्योतिर्लोकस्य लोचनम्

०३०५०३४१ अनिलेनान्वितं ज्योतिर्विकुर्वत्परवीक्षितम्

०३०५०३४२ आधत्ताम्भो रसमयं कालमायांशयोगतः

०३०५०३५१ ज्योतिषाम्भोऽनुसंसृष्टं विकुर्वद्ब्रह्मवीक्षितम्

०३०५०३५२ महीं गन्धगुणामाधात्कालमायांशयोगतः

०३०५०३६१ भूतानां नभआदीनां यद्यद्भव्यावरावरम्

०३०५०३६२ तेषां परानुसंसर्गाद्यथा सङ्ख्यं गुणान्विदुः

०३०५०३७१ एते देवाः कला विष्णोः कालमायांशलिङ्गिनः

०३०५०३७२ नानात्वात्स्वक्रियानीशाः प्रोचुः प्राञ्जलयो विभुम्

०३०५०३८० देवा ऊचुः

०३०५०३८१ नमाम ते देव पदारविन्दं प्रपन्नतापोपशमातपत्रम्

०३०५०३८२ यन्मूलकेता यतयोऽञ्जसोरु संसारदुःखं बहिरुत्क्षिपन्ति

०३०५०३९१ धातर्यदस्मिन्भव ईश जीवास्तापत्रयेणाभिहता न शर्म

०३०५०३९२ आत्मन्लभन्ते भगवंस्तवाङ्घ्रि च्छायां सविद्यामत आश्रयेम

०३०५०४०१ मार्गन्ति यत्ते मुखपद्मनीडैश्छन्दःसुपर्णैरृषयो विविक्ते

०३०५०४०२ यस्याघमर्षोदसरिद्वरायाः पदं पदं तीर्थपदः प्रपन्नाः

०३०५०४११ यच्छ्रद्धया श्रुतवत्या च भक्त्या सम्मृज्यमाने हृदयेऽवधाय

०३०५०४१२ ज्ञानेन वैराग्यबलेन धीरा व्रजेम तत्तेऽङ्घ्रिसरोजपीठम्

०३०५०४२१ विश्वस्य जन्मस्थितिसंयमार्थे कृतावतारस्य पदाम्बुजं ते

०३०५०४२२ व्रजेम सर्वे शरणं यदीश स्मृतं प्रयच्छत्यभयं स्वपुंसाम्

०३०५०४३१ यत्सानुबन्धेऽसति देहगेहे ममाहमित्यूढदुराग्रहाणाम्

०३०५०४३२ पुंसां सुदूरं वसतोऽपि पुर्यां भजेम तत्ते भगवन्पदाब्जम्

०३०५०४४१ तान्वै ह्यसद्वृत्तिभिरक्षिभिर्ये पराहृतान्तर्मनसः परेश

०३०५०४४२ अथो न पश्यन्त्युरुगाय नूनं ये ते पदन्यासविलासलक्ष्याः

०३०५०४५१ पानेन ते देव कथासुधायाः प्रवृद्धभक्त्या विशदाशया ये

०३०५०४५२ वैराग्यसारं प्रतिलभ्य बोधं यथाञ्जसान्वीयुरकुण्ठधिष्ण्यम्

०३०५०४६१ तथापरे चात्मसमाधियोग बलेन जित्वा प्रकृतिं बलिष्ठाम्

०३०५०४६२ त्वामेव धीराः पुरुषं विशन्ति तेषां श्रमः स्यान्न तु सेवया ते

०३०५०४७१ तत्ते वयं लोकसिसृक्षयाद्य त्वयानुसृष्टास्त्रिभिरात्मभिः स्म

०३०५०४७२ सर्वे वियुक्ताः स्वविहारतन्त्रं न शक्नुमस्तत्प्रतिहर्तवे ते

०३०५०४८१ यावद्बलिं तेऽज हराम काले यथा वयं चान्नमदाम यत्र

०३०५०४८२ यथोभयेषां त इमे हि लोका बलिं हरन्तोऽन्नमदन्त्यनूहाः

०३०५०४९१ त्वं नः सुराणामसि सान्वयानां कूटस्थ आद्यः पुरुषः पुराणः

०३०५०४९२ त्वं देव शक्त्यां गुणकर्मयोनौ रेतस्त्वजायां कविमादधेऽजः

०३०५०५०१ ततो वयं मत्प्रमुखा यदर्थे बभूविमात्मन्करवाम किं ते

०३०५०५०२ त्वं नः स्वचक्षुः परिदेहि शक्त्या देव क्रियार्थे यदनुग्रहाणाम्

०३०६००१० ऋषिरुवाच

०३०६००११ इति तासां स्वशक्तीनां सतीनामसमेत्य सः

०३०६००१२ प्रसुप्तलोकतन्त्राणां निशाम्य गतिमीश्वरः

०३०६००२१ कालसञ्ज्ञां तदा देवीं बिभ्रच्छक्तिमुरुक्रमः

०३०६००२२ त्रयोविंशति तत्त्वानां गणं युगपदाविशत्

०३०६००३१ सोऽनुप्रविष्टो भगवांश्चेष्टारूपेण तं गणम्

०३०६००३२ भिन्नं संयोजयामास सुप्तं कर्म प्रबोधयन्

०३०६००४१ प्रबुद्धकर्म दैवेन त्रयोविंशतिको गणः

०३०६००४२ प्रेरितोऽजनयत्स्वाभिर्मात्राभिरधिपूरुषम्

०३०६००५१ परेण विशता स्वस्मिन्मात्रया विश्वसृग्गणः

०३०६००५२ चुक्षोभान्योन्यमासाद्य यस्मिन्लोकाश्चराचराः

०३०६००६१ हिरण्मयः स पुरुषः सहस्रपरिवत्सरान्

०३०६००६२ आण्डकोश उवासाप्सु सर्वसत्त्वोपबृंहितः

०३०६००७१ स वै विश्वसृजां गर्भो देवकर्मात्मशक्तिमान्

०३०६००७२ विबभाजात्मनात्मानमेकधा दशधा त्रिधा

०३०६००८१ एष ह्यशेषसत्त्वानामात्मांशः परमात्मनः

०३०६००८२ आद्योऽवतारो यत्रासौ भूतग्रामो विभाव्यते

०३०६००९१ साध्यात्मः साधिदैवश्च साधिभूत इति त्रिधा

०३०६००९२ विराट्प्राणो दशविध एकधा हृदयेन च

०३०६०१०१ स्मरन्विश्वसृजामीशो विज्ञापितमधोक्षजः

०३०६०१०२ विराजमतपत्स्वेन तेजसैषां विवृत्तये

०३०६०१११ अथ तस्याभितप्तस्य कतिधायतनानि ह

०३०६०११२ निरभिद्यन्त देवानां तानि मे गदतः शृणु

०३०६०१२१ तस्याग्निरास्यं निर्भिन्नं लोकपालोऽविशत्पदम्

०३०६०१२२ वाचा स्वांशेन वक्तव्यं ययासौ प्रतिपद्यते

०३०६०१३१ निर्भिन्नं तालु वरुणो लोकपालोऽविशद्धरेः

०३०६०१३२ जिह्वयांशेन च रसं ययासौ प्रतिपद्यते

०३०६०१४१ निर्भिन्ने अश्विनौ नासे विष्णोराविशतां पदम्

०३०६०१४२ घ्राणेनांशेन गन्धस्य प्रतिपत्तिर्यतो भवेत्

०३०६०१५१ निर्भिन्ने अक्षिणी त्वष्टा लोकपालोऽविशद्विभोः

०३०६०१५२ चक्षुषांशेन रूपाणां प्रतिपत्तिर्यतो भवेत्

०३०६०१६१ निर्भिन्नान्यस्य चर्माणि लोकपालोऽनिलोऽविशत्

०३०६०१६२ प्राणेनांशेन संस्पर्शं येनासौ प्रतिपद्यते

०३०६०१७१ कर्णावस्य विनिर्भिन्नौ धिष्ण्यं स्वं विविशुर्दिशः

०३०६०१७२ श्रोत्रेणांशेन शब्दस्य सिद्धिं येन प्रपद्यते

०३०६०१८१ त्वचमस्य विनिर्भिन्नां विविशुर्धिष्ण्यमोषधीः

०३०६०१८२ अंशेन रोमभिः कण्डूं यैरसौ प्रतिपद्यते

०३०६०१९१ मेढ्रं तस्य विनिर्भिन्नं स्वधिष्ण्यं क उपाविशत्

०३०६०१९२ रेतसांशेन येनासावानन्दं प्रतिपद्यते

०३०६०२०१ गुदं पुंसो विनिर्भिन्नं मित्रो लोकेश आविशत्

०३०६०२०२ पायुनांशेन येनासौ विसर्गं प्रतिपद्यते

०३०६०२११ हस्तावस्य विनिर्भिन्नाविन्द्रः स्वर्पतिराविशत्

०३०६०२१२ वार्तयांशेन पुरुषो यया वृत्तिं प्रपद्यते

०३०६०२२१ पादावस्य विनिर्भिन्नौ लोकेशो विष्णुराविशत्

०३०६०२२२ गत्या स्वांशेन पुरुषो यया प्राप्यं प्रपद्यते

०३०६०२३१ बुद्धिं चास्य विनिर्भिन्नां वागीशो धिष्ण्यमाविशत्

०३०६०२३२ बोधेनांशेन बोद्धव्यम्प्रतिपत्तिर्यतो भवेत्

०३०६०२४१ हृदयं चास्य निर्भिन्नं चन्द्रमा धिष्ण्यमाविशत्

०३०६०२४२ मनसांशेन येनासौ विक्रियां प्रतिपद्यते

०३०६०२५१ आत्मानं चास्य निर्भिन्नमभिमानोऽविशत्पदम्

०३०६०२५२ कर्मणांशेन येनासौ कर्तव्यं प्रतिपद्यते

०३०६०२६१ सत्त्वं चास्य विनिर्भिन्नं महान्धिष्ण्यमुपाविशत्

०३०६०२६२ चित्तेनांशेन येनासौ विज्ञानं प्रतिपद्यते

०३०६०२७१ शीर्ष्णोऽस्य द्यौर्धरा पद्भ्यां खं नाभेरुदपद्यत

०३०६०२७२ गुणानां वृत्तयो येषु प्रतीयन्ते सुरादयः

०३०६०२८१ आत्यन्तिकेन सत्त्वेन दिवं देवाः प्रपेदिरे

०३०६०२८२ धरां रजःस्वभावेन पणयो ये च ताननु

०३०६०२९१ तार्तीयेन स्वभावेन भगवन्नाभिमाश्रिताः

०३०६०२९२ उभयोरन्तरं व्योम ये रुद्रपार्षदां गणाः

०३०६०३०१ मुखतोऽवर्तत ब्रह्म पुरुषस्य कुरूद्वह

०३०६०३०२ यस्तून्मुखत्वाद्वर्णानां मुख्योऽभूद्ब्राह्मणो गुरुः

०३०६०३११ बाहुभ्योऽवर्तत क्षत्रं क्षत्रियस्तदनुव्रतः

०३०६०३१२ यो जातस्त्रायते वर्णान्पौरुषः कण्टकक्षतात्

०३०६०३२१ विशोऽवर्तन्त तस्योर्वोर्लोकवृत्तिकरीर्विभोः

०३०६०३२२ वैश्यस्तदुद्भवो वार्तां नृणां यः समवर्तयत्

०३०६०३३१ पद्भ्यां भगवतो जज्ञे शुश्रूषा धर्मसिद्धये

०३०६०३३२ तस्यां जातः पुरा शूद्रो यद्वृत्त्या तुष्यते हरिः

०३०६०३४१ एते वर्णाः स्वधर्मेण यजन्ति स्वगुरुं हरिम्

०३०६०३४२ श्रद्धयात्मविशुद्ध्यर्थं यज्जाताः सह वृत्तिभिः

०३०६०३५१ एतत्क्षत्तर्भगवतो दैवकर्मात्मरूपिणः

०३०६०३५२ कः श्रद्दध्यादुपाकर्तुं योगमायाबलोदयम्

०३०६०३६१ तथापि कीर्तयाम्यङ्ग यथामति यथाश्रुतम्

०३०६०३६२ कीर्तिं हरेः स्वां सत्कर्तुं गिरमन्याभिध